Jak przetrwać odruch Moro u niemowlaka i nie zwariować

Jest druga w nocy w 2019 roku, a ja wiszę nad łóżeczkiem mojego najstarszego syna, Jacksona, wstrzymując oddech tak długo, że aż palą mnie płuca. Mam już za sobą kołysanie, intensywne szuszanie i godzinny maraton w fotelu bujanym, a on wreszcie jest wiotki jak ugotowany makaron. Opuszczam go przez te ostatnie pięć centymetrów, jego plecy dotykają materaca i nagle jego ręce wystrzeliwują w górę, jakby próbował złapać zbłąkaną piłkę plażową. Otwiera szeroko oczy i wydaje z siebie wrzask, który budzi psy na farmie dwie posesje dalej.

Wpadłam w kompletną panikę, bo dosłownie myślałam, że "zepsułam" swoje dziecko albo że ma jakieś neurologiczne zwarcie prosto w swoim pokoiku.

Jeśli czytasz to, desperacko wpisując jednym kciukiem w wyszukiwarkę „dlaczego moje dziecko sie budzi jak je odkladam” o 4 rano – widzę Cię i obiecuję, że z Twoim maluchem wszystko w porządku. Ale muszę Ci powiedzieć, że to, co myślałam, że się dzieje w tych pierwszych tygodniach mojego macierzyństwa, drastycznie różniło się od rzeczywistości, którą w końcu wyjaśnił mi nasz pediatra.

Co myślałam, że się dzieje, a co na to nauka

Zaciągnęłam Jacksona do naszego lekarza, doktora Millera, już następnego popołudnia. Siedziałam na tym szeleszczącym papierze w koszulce poplamionej mlekiem, pachnąc pewnie jak kwaśny jogurt, i płakałam do letniej kawy, że mój syn nienawidzi swojego łóżeczka. Czułam, że poniosłam porażkę, bo za każdym razem, gdy go odkładałam, zachowywał się, jakbym wyrzuciła go z jadącego samochodu.

Doktor Miller po prostu podał mi chusteczkę i ze spokojem wyjaśnił, że to tylko odruch Moro u niemowląt, który jest najwyraźniej jakimś prymitywnym instynktem przetrwania wdrukowanym w ich malutkie mózgi. Wyjaśnił to tak: w uchu wewnętrznym znajduje się mechanizm równowagi, który rejestruje spadek wysokości. Więc kiedy odchylasz główkę malucha do tyłu choćby o centymetr, żeby go położyć, w jego pniu mózgu włącza się alarm, przez który dziecko myśli, że spada z drzewa.

Co, przypuszczam, miałoby sens, gdybyśmy wciąż byli prehistorycznymi ludźmi skaczącymi po drzewach w dżungli, a dziecko musiałoby nagle złapać się mojego futra, żeby przetrwać. Jednak jest to niesamowicie frustrujące, gdy próbuję po prostu przełożyć niemowlę do nieruchomej dostawki, żeby wreszcie pójść umyć zęby.

Tego samego dnia moja teściowa wysłała mi SMS-a z pytaniem, jak śpi mój „słodki bobas”, a ja szczerze mówiąc musiałam schować telefon do szuflady, żeby nie odpisać czegoś, czego bym żałowała. Fakt, że to ewolucyjny odruch, wcale nie sprawia, że brak snu boli mniej.

Przenoszenie do łóżeczka niczym misja saperów

Kiedy zrozumiałam, że mózg dosłownie oszukuje mojego syna, wmawiając mu, że spada, dotarło do mnie, że cały problem leżał w tym, jak go odkładałam. Nie można po prostu pochylić się i położyć noworodka płasko na plecach, ponieważ to właśnie odchylenie główki do tyłu jest tym, co wyzwala odruch wzdragania.

Rada mojej babci brzmiała, żeby położyć go na brzuszku, bo tak się robiło w latach osiemdziesiątych. Ale na litość boską, niech ją Bóg błogosławi, nie robimy już tego z oczywistych względów bezpieczeństwa. Zamiast tego musiałam opanować absurdalny manewr fizyczny, polegający na tym, że przyklejasz dziecko płasko do klatki piersiowej i wykonujesz boleśnie powolny przysiad niczym ninja, aż pupa malucha dotknie materaca. Następnie niejako przetaczasz je do tyłu, tak aby głowa była absolutnie ostatnią częścią ciała, która opada – a wszystko to trzymając mocno i pewnie dłoń na klatce piersiowej dziecka, aby wciąż czuło ciężar twojego ciała.

Jeśli brzmi to wyczerpująco, to dlatego, że takie właśnie jest. Przez te akrobacje po ciemku i omijanie kosza na pranie niemal uszkodziłam sobie prawe kolano.

Rzeczy, które pomogły i te, które zdecydowanie nie zadziałały

Ponieważ przez ten odruch dzieci fizycznie się wybudzają, wymachując rączkami, masz tak naprawdę tylko kilka opcji, by zminimalizować szkody.

Będę z Tobą w pełni szczera w kwestii body niemowlęcego z bawełny organicznej, które kupiliśmy, gdy gorączkowo zamawiałam wszystko o północy. To urocze, niesamowicie miękkie body bez rękawków i byłam zachwycona, że dzięki organicznemu materiałowi u Jacksona przestały pojawiać się te okropne potówki pod szyją. Niestety, same ubranko z bawełny nie sprawi, że dziecko przestanie robić "rozgwiazdę" w środku nocy. Musisz założyć na nie naprawdę dobry, dopasowany otulacz, by unieruchomić rączki. Tylko wtedy maluch prześpi wewnętrzne poczucie spadania, a body stanowi po prostu dobrą, oddychającą warstwę bazową, dzięki której dziecko nie spoci się, będąc zawinięte jak burrito.

Ale kiedy skończył trzy miesiące i zaczął próbować się obracać, musieliśmy przestać go otulać, i wtedy sprawy znów się skomplikowały. Odruch Moro wciąż występował, choć powoli zanikał, a on wciąż miał w sobie tę gwałtowną, nerwową energię.

Właśnie wtedy moja mama kupiła nam drewniany stojak edukacyjny z tęczą i nie przesadzam mówiąc, że uratował mi on resztki zdrowia psychicznego w ciągu dnia. W miarę jak małe układy nerwowe dzieci dojrzewają, to mimowolne wymachiwanie zaczyna przeradzać się w celowe sięganie. Położenie syna pod tym solidnym drewnianym stojakiem dało mu coś, w co mógł uderzać. Zamiast się wzdrygać i płakać, energicznie klepał małego szydełkowanego słonia i drewniane kółka, spalając ten nadmiar energii, podczas gdy ja siedziałam tuż obok niego, pakując zamówienia z mojego sklepu na Etsy. Ten stojak nie odtwarzał irytującej, elektronicznej muzyki jak te plastikowe zabawki, które dostaliśmy wcześniej, a wręcz pomógł mu nauczyć się kontrolować własne rączki, dzięki czemu lepiej spał w nocy.

Aha, ludzie będą Ci mówić, że włączanie dźwięków fal oceanu zapobiegnie wzdryganiom przy nagłych hałasach, ale szczerze mówiąc, moje trzecie dziecko śpi smacznie, nawet gdy listonosz trzaska drzwiami, a pies szczeka na wiatr. Dlatego jestem przekonana, że maszyny z białym szumem służą głównie zapewnieniu świętego spokoju rodzicom.

Jeśli toniesz w niewyspaniu i potrzebujesz czegoś, co w bezpieczny sposób odwróci uwagę wzdrygającego i machającego rączkami malucha w oknach aktywności – byś mogła wypić kawę zanim zamieni się w mrożoną papkę – koniecznie sprawdź naszą kolekcję stojaków edukacyjnych. Naprawdę wyglądają w salonie całkiem stylowo i nie przyprawią Cię o migrenę.

Kiedy naprawdę martwić się wymachiwaniem rączkami

Oczywiście nie jestem lekarzem, a po prostu zmęczoną mamą z rolniczego Teksasu, ale doktor Miller dał mi całkiem przydatną listę rzeczy, na które powinnam uważać. Okazuje się bowiem, że ten irytujący odruch jest tak naprawdę niezwykle ważnym sygnałem, że układ nerwowy dziecka funkcjonuje prawidłowo.

Powiedział mi, że jeśli Jackson będzie wymachiwał tylko jedną rączką, a druga pozostanie bezwładna, muszę z nim natychmiast wrócić do gabinetu. Czasami dzieci mogą bowiem uszkodzić obojczyk lub uszczypnąć nerw w ramieniu podczas porodu, co sprawia, że odruch jest asymetryczny. Dodał też, że odruch wzdrygania się powinien osiągnąć apogeum około drugiego miesiąca życia i całkowicie zniknąć do szóstego miesiąca, w miarę jak maluch uczy się kontrolować swoje ciało. Jeśli masz siedmiomiesięczne dziecko, które nadal gwałtownie rozrzuca ręce przy każdym drobnym wstrząsie czy spadku, koniecznie porusz ten temat z pediatrą, aby upewnić się, że nie kryje się pod tym jakieś opóźnienie w rozwoju.

W większości przypadków to jednak tylko etap. Bardzo głośny, frustrujący i kradnący sen etap, przez który czujesz, że ponosisz porażkę w najprostszym zadaniu, jakim jest usypianie dziecka.

Nie ponosisz porażki. Twoje dziecko jest po prostu w głębi duszy przekonane, że jest małpką spadającą z dużej wysokości, a Ty musisz po prostu przechytrzyć jego biologię przez tych kilka miesięcy. Jeśli potrzebujesz pięknych, nietoksycznych akcesoriów, które pomogą maluchowi ćwiczyć sięganie i w końcu wyrosnąć z tego gwałtownego wymachiwania, koniecznie zgarnij ten stojak edukacyjny z tęczą, zanim zwariujesz z niewyspania.

Pytania, na które pewnie jesteś zbyt zmęczona, żeby je poprawnie wyguglować

Kiedy ten odruch przestraszenia wreszcie mija?

W przypadku moich dzieci najgorsze minęło zdecydowanie w okolicach trzeciego miesiąca. Między czwartym a szóstym miesiącem ich układ nerwowy w końcu zaczął zdawać sobie sprawę, że śpią w bezpiecznym domu, a nie na skraju niebezpiecznego klifu. Jeśli po ukończeniu pół roczku twój maluch nadal robi z siebie rozgwiazdę całym ciałem, warto – dla własnego spokoju – wspomnieć o tym lekarzowi. Zazwyczaj jednak, to zachowanie naturalnie zanika, przechodząc w zwykłe wzdrygnięcie, jakie zdarza się też dorosłym.

Dlaczego moje dziecko wzdryga się nawet wtedy, gdy nie ma hałasu?

Ponieważ tu nie chodzi tylko o hałas! Kiedyś skradałam się po domu jak włamywacz, a Jackson i tak się budził. Odruch ten wyzwalany jest przez ucho wewnętrzne, które odczuwa zmianę równowagi lub wysokości. Więc jeśli przenosisz dziecko z klatki piersiowej do łóżeczka lub jeśli tylko przez przypadek podczas snu w twoich ramionach główka dziecka opadnie w dół o milimetr, w jego mózgu włącza się alarm, niezależnie od tego, jak cicho jest w pokoju.

Czy to źle, jeśli unieruchomię jego ręce w otulaczu?

Mój lekarz w zasadzie powiedział mi, że dopóki dziecko nie potrafi się jeszcze obracać na bok czy brzuszek, ciasne owijanie to absolutnie najlepszy mechanizm obronny, jakim dysponujesz. Przyciśnięcie rączek ciasno do boków naśladuje ciasną przestrzeń macicy i fizycznie zapobiega wymachiwaniu nimi, co mogłoby wybudzić niemowlę. Upewnij się tylko, że otulacz jest luźny w okolicy bioderek, by nie zaburzyć rozwoju stawów. Z kolei w momencie, gdy dziecko wykazuje pierwsze próby obracania się, musisz zamienić rożek lub otulacz na śpiworek do spania.

Czy powinnam budzić dziecko, jeśli się wzdrygnie?

Na litość boską, nie. Nigdy nie budź śpiącego dziecka, jeśli nie musisz. Czasami maluch wyrzuci w górę rączki, wyda z siebie cichutkie jęknięcie, a potem sam wróci do głębokiego snu. Jeśli wbiegniesz do pokoju i weźmiesz go na ręce za każdym razem, gdy drgnie, po prostu całkowicie go rozbudzisz, nakręcając koszmarną spiralę niewyspania dla was obojga. Daj mu chwilę, żeby zobaczyć, czy potrafi sam się uspokoić, zanim ruszysz na ratunek.

Czy smoczki pomagają na ten odruch?

Szczerze – tak. Ssanie to zupełnie inny odruch, a do tego niezwykle kojący dla maluchów. Czasami, gdy mniejsze wzdrygnięcie częściowo ich wybudzi, energiczne ssanie smoczka wystarczy, aby dziecko wróciło do snu bez konieczności ponownego brania go na ręce i powtarzania całego rytuału z kołysaniem. Bądź tylko przygotowana na grę w szukanie smoczka o 3 nad ranem, kiedy wypadnie mu z buzi.