Doorkomende tandjes: Oh help, mijn eerlijke survivalgids

Het was exact 3:14 uur 's nachts op een dinsdag. Ik droeg een verwassen universiteitstrui met een ondefinieerbare vlek van Maya's havermout van gisteren, en Leo brulde alsof ik hem net had verteld dat er nooit meer melk zou zijn. Hij was zes maanden oud. Zijn hoofd gloeide. Mijn man sjokte in zijn boxershort de babykamer binnen, knipperde tegen het nachtlampje in en mompelde vol overtuiging: "Het zijn gewoon de tandjes. Daar komt die hoge koorts van."

Fout. Zo ontzettend fout.

Dat is namelijk de grootste fabel die ons ouders al generaties lang wordt voorgeschoteld. De volgende ochtend zat ik extreem vermoeid en met koude koffie bij onze kinderarts, dokter Weber. Ze keek me aan met die meelevende artsenblik en sloeg al mijn illusies aan diggelen. Ze legde me uit dat die hele misvatting – dat het doorkomen van een piepklein tandje 39 graden koorts of extreme diarree veroorzaakt – pure onzin is. Ik bedoel, ik ben geen wetenschapper, maar zoals ik het begreep, pakken die kleine monstertjes in deze fase gewoon alles vast. Maar dan ook echt álles. Leo's favoriete bezigheid was het aflikken van de schoenzolen van mijn man als ik ook maar drie seconden de andere kant op keek. Geen wonder dus dat baby's constant kleine infecties oplopen, zeker omdat hun immuunsysteem toch al druk bezig is met die verbouwing van het tandvlees. De koorts komt van de infectie. Niet van het tandje.

Maar weten jullie wat me nog meer irriteert dan die koortsfabel? Barnsteenkettingen.

Oh mijn god, breek me de bek niet open. Mijn hartslag schiet omhoog als ik dat zie. Er zijn serieus ouders – slimme, hoogopgeleide mensen – die een ketting van kleine, harde stenen om de nek van hun kwetsbare, wild woelende baby's hangen. Vanwege de 'energie' of de etherische oliën of wat barnsteen dan ook mag afscheiden als het warm wordt. Jongens. Je bindt letterlijk een wurgingsgevaar direct om de nek van je kind. Gezondheidsinstanties en bijna elke kinderarts op deze planeet waarschuwen dat deze touwtjes verstrikt kunnen raken of dat er steentjes kunnen afbreken die de baby inslikt, of in het ergste geval inademt.

Ik ga er ook helemaal niet meer over in discussie. Ik heb een vriendin die zweert bij dat barnsteenspul. Ik knikte alleen maar en nam een grote slok wijn, terwijl ik vanbinnen schreeuwde. Het maakt me echt geen klap uit of tante Bep zegt dat het bij haar vijf kinderen heeft geholpen – je bindt geen touw om de nek van je kind terwijl het zonder toezicht in bed slaapt. Punt. Einde discussie.

Oh, en rauwe wortels uit de koelkast geven om op te kauwen? Doe dat alsjeblieft ook niet. Als er een stukje afbreekt, kunnen ze erin stikken. Kies in plaats daarvan liever voor iets veiligs.

Die verdomde timing: Wanneer begint de pret eigenlijk?

Toen Maya een halfjaar oud werd, was ik ronduit paranoïde. Ik hing 's avonds op de bank, mijn man scrolde door Reddit en ik typte paniekerig in mijn telefoon: vanaf wanneer krijgen baby's tandjes. Omdat ze constant aan het jengelen was. Maar mooi niet. Maya kreeg haar eerste tandje pas met acht maanden. Leo? Die kleine streber had met vijf maanden al twee witte puntjes in zijn onderkaak.

Mijn kinderarts vertelde dat zoiets genetisch is voorgeprogrammeerd en net zo uniek is als een vingerafdruk. Sommige baby's beginnen met drie maanden al te kwijlen als een kapotte wasmachine, en de eerste tand laat alsnog tot de eerste verjaardag op zich wachten. Dus het korte antwoord: Er is geen regel. Het gebeurt wanneer het gebeurt, en je gaat het vreselijk vinden.

CSI Babykamer: Inspectie in de mond

Ik kan jullie niet vertellen hoe vaak ik heb geprobeerd om in de mond van mijn huilende kinderen te kijken. Dat is echt een absolute nachtmerrie, want baby's hebben er een hekel aan als je in hun mond zit te wroeten. En dan zit je daar en vraag je je af: hoe ziet het tandvlees eruit als baby's tandjes krijgen? Omdat dat natuurlijk niet met plaatjes in de handleiding staat (die we bovendien nooit gekregen hebben).

Ik heb het bij Leo weleens met het zaklampje van mijn telefoon geïnspecteerd (ja, hij heeft me gebeten). Het ziet er eigenlijk uit als een kleine bouwplaats. Daar waar de tand erdoor wil komen, is het helemaal rood en gezwollen, en soms ziet het er echt glazig uit. Soms schemert er ook al iets wits doorheen, maar geloof me: van die eerste witte schittering tot het moment waarop je dat ding eindelijk met een lepeltje hoort tikken, kunnen voor je gevoel decennia verstrijken.

De ultieme waarschuwingssignalen dat er een tand in aantocht is (volgens mijn woonkamervloer):

• De kauwpret: Maya kauwde echt óveral op. Op haar knuistjes, op mijn sleutels, op de rand van de salontafel, op de neus van onze golden retriever. Tegendruk lijkt wel het enige te zijn dat die kloppende pijn ook maar een beetje verlicht.
• De kwijl-tsunami: Ik zweer je, Leo verloor twee liter vocht per dag puur door het kwijlen. Daardoor was zijn kin constant rood en geïrriteerd.
• De klittenband-fase: Beide kinderen wilden alleen nog maar op mij leven. Neerleggen was onmogelijk. Douchen was een ongekende luxe.
• Warme wangen: Geen 40 graden, maar gewoon zo'n licht verhoogde temperatuur en rode wangetjes, alsof ze net uit de sauna kwamen.

De beroemde volgorde (en waarom hoektanden het pure kwaad zijn)

Je klampt je vast aan elke vorm van structuur als je moe bent. Dus heb ik die volgorde van doorkomende tandjes goed in mijn hoofd geprent, in de hoop dat ik dan wist wanneer we het ergste achter de rug hadden.

Meestal gaat het zo: Eerst de twee onderste snijtanden. Dat is nog schattig. Dan de twee bovenste snijtanden. Dan ziet je kind er maandenlang uit als een klein vampierkonijntje. Daarna komen de buitenste snijtanden boven en onder. Gevolgd door de eerste kleine kiezen.

En dan. Dan komen de hoektanden.

Ik wil graag een minuut stilte inlassen voor alle ouders van wie de kinderen momenteel hoektanden krijgen. Bij Maya was dat het absolute dieptepunt van mijn moederschap. Ik denk dat die krengen zo spits zijn en zich door zoveel dik tandvlees moeten vechten, dat het gewoon de hel op aarde is. We hebben nachtenlang op de skippybal doorgebracht: huppend en huilend (wij allebei). Na de hoektanden komen uiteindelijk nog de grote kiezen, maar dan zijn de kids meestal al de twee gepasseerd en kunnen ze in elk geval vertellen wat er is, of kun je ze omkopen met Peppa Pig.

Heb je even pauze nodig van dit horrorscenario? Bekijk dan eens onze bijtspeeltjes en bijtringen, voordat we het gaan hebben over wat écht helpt.

Wat echt helpt (en wat me bijna wanhopig maakte)

Willen jullie de waarheid weten? Je kunt de pijn niet zomaar wegtoveren. Je kunt het alleen draaglijker maken. En ik heb echt de grootste onzin gekocht die er via Instagram in mijn tijdlijn voorbijkwam.

Het probleem met de houten bijtring
Ik had zo'n onvoorstelbaar duur, minimalistisch houten ding gekocht. Van esdoornhout. Het was esthetisch prachtig verantwoord en kleurde perfect bij mijn beige linnen beddengoed – wat sowieso al nergens op sloeg, want ons huis ziet er toch altijd uit als een vuilnisbelt. Maar goed, het hout was te hard. Leo beet er twee keer op, keek me woedend aan en gooide de houten ring recht tegen mijn voorhoofd. Voor later was het wel oké, toen de tanden er al iets verder doorheen waren, maar voor dat eerste gezwollen tandvlees? Geen schijn van kans.

De absolute gamechanger: Siliconen en kou
Wat ons echt gered heeft, waren zachte dingen. We hadden van die siliconen bijtringen die je in de koelkast kunt leggen. BELANGRIJK: Stop ze alsjeblieft nóóit in de vriezer! Ik deed dat een keer bij Maya omdat ik dacht: hoe kouder, hoe beter. Mijn man (voor de verandering de stem van de rede) betrapte me en zei dat het vrieswonden op het tandvlees kon veroorzaken. En hij heeft gelijk. De koelkast is meer dan voldoende.

Maar wat nog beter werkte dan bijtringen, waren siliconen fruitspeentjes. Kennen jullie die? Dat zijn van die kleine siliconen speentjes met gaatjes erin. Bij Kianao heb je geweldige fruitspeentjes (fruit feeders) die je hier perfect voor kunt gebruiken. Ik deed er gewoon wat koude natuuryoghurt of een stukje koele meloen in. Leo kon daar urenlang op kauwen. Het is een enorme verkoeling voor het tandvlees, hij proefde alvast wat smaken, en – het allerbelangrijkste – er is nul verstikkingsgevaar omdat er niets kan afbreken.

De kwijlvloed indammen
Omdat baby's kwijlen als een gek, is hun shirt constant nat. Een nat shirt in hun nek = een koude baby = een nog slechter humeur. Ik verbruikte voor mijn gevoel zo'n 400 hydrofieldoeken per dag, alleen maar om Leo's kin te deppen. Mijn tip: Haal een flinke stapel van die handige bandana-slabbetjes in huis. Ze vangen het spuug op, zien er schattig uit en je hoeft je kind niet vijf keer per dag helemaal om te kleden. Als de kin en de wangetjes al helemaal rood en schraal zijn, pak dan wat lanoline (tepelzalf die je misschien nog over hebt van de borstvoeding) en smeer dat erop. Dat vormt een waterafstotend laagje, het heelt geweldig, en het is bovendien helemaal niet erg als ze het oplikken.

De eerste tand is door. En nu?

Zodra dat eerste witte puntje tevoorschijn komt, moet je poetsen. Ja, ik weet het. Je baby gaat het haten. Je baby schreeuwt het misschien uit, trekt de mond samen tot een strak, plat streepje en perst de lippen op elkaar. Maakt niet uit. Hoe dan ook moet je er met een piepklein beetje – de grootte van een rijstkorrel – fluoridetandpasta bij zien te komen (tenzij je nog fluoridetabletten geeft, overleg dan even met het consultatiebureau, maar wij gebruikten gewoon de pasta).

In het begin gebruikte ik niet eens een echte tandenborstel, maar zo'n siliconen vingerborsteltje. Dat is lekker zacht, je hebt veel meer controle dan met een lang stuk plastic in je hand, en je kunt het gezwollen tandvlees eromheen ook meteen een beetje meemasseren.

Tandjes krijgen is een marathon, geen sprint. En ooit, ik zweer het je, hebben ze alle 20 melktandjes compleet en kauwen ze helemaal zelf op de rand van hun pizza, zonder te huilen. Tot die tijd: drink de koffie, koop die siliconen speentjes en laat die idiote barnsteenkettingen lekker in de winkel liggen.

Mochten jullie je survival-kit nog willen uitbreiden, neem dan zeker een kijkje bij wat Kianao voor baby's doorkomende tandjes te bieden heeft – van zachte hydrofieldoeken tot veilige bijtringen die echt hun werk doen.

FAQ's: Omdat je midden in de nacht antwoorden nodig hebt

Hoe lang duurt het voordat een tand volledig is doorgekomen?

Oh mijn god, dat kan een eeuwigheid duren. Soms zie je het gezwollen tandvlees en denk je: morgen is-ie er. En dan duurt het toch nog drie weken. Als dat eerste witte puntje door de huid is gebroken, duurt het meestal nog een paar dagen tot een week voordat de tand echt in zijn volle glorie tevoorschijn is gekomen. Maar dan heb je het ergste (het doorbreken) vaak gelukkig al achter de rug.

Mijn baby heeft 39,5 graden koorts, komt dat dan echt niet van het tandjes krijgen?

Nee! Mijn kinderarts was daar heel duidelijk in. Alles boven de 38,5 graden heeft niets te maken met alleen het doorkomen van tandjes. Je baby heeft dan hoogstwaarschijnlijk een infectie opgelopen omdat het net met zijn mond de halve wereld aan het verkennen is. Als de koorts zo hoog is, hup naar de huisarts om het te laten controleren. Schuif het in ieder geval niet zomaar af op de tandjes.

Mag ik pijnstilling (een zetpil) geven als echt niets meer helpt?

Heel eerlijk? Wij hadden nachten waarin Maya het uitpufte van de pijn en vier uur aan een stuk schreeuwde en kronkelde. Toen heb ik, na overleg met onze kinderarts, een zetpil tegen de pijn (paracetamol/ibuprofen voor baby's) gegeven. Als je zelf knallende kiespijn hebt, neem je tenslotte ook iets in. Maar doe dit alsjeblieft niet wekenlang zomaar uit voorzorg, en bewaar het echt voor de momenten waarop je merkt: Mijn kind vergaat van de pijn en lijdt er enorm onder.

Zijn die gels voor doorkomende tandjes van de apotheek goed?

De meningen daarover zijn nogal verdeeld. Sommigen zweren bij plantaardige gels met kamille (bij ons hielp dat helemaal niks, al vond Maya het wel lekker smaken). Volgens experts moet je oppassen met gels waar lokaal verdovende middelen (zoals lidocaïne) in zitten. Dat verdooft gelijk de halve mond, de werking is meestal van korte duur en baby's kunnen erdoor in hun tong verslikken of moeite krijgen met het drinken uit de borst. We zijn er na één keer proberen meteen weer mee gestopt. Koude tegendruk (van siliconen bijtringen) werkte voor ons veel beter.

Waarom is de ontlasting opeens zo dun en de bil zo rood?

Omdat je baby liters van zijn eigen kwijl doorslikt! Al dat speeksel verandert blijkbaar de spijsvertering een beetje, waardoor de ontlasting vaak dunner en zuurder wordt. En dat resulteert dan weer heel snel in zo'n ontzettend rode bavianenkont. Vaak verschonen, calendulacrème erop smeren en het kontje zo vaak mogelijk in de blote lucht laten bungelen, zelfs als het koud wordt in de kamer.