Hoe overleef je de allereerste röntgenfoto van de melktandjes van je peuter

Luister. Je weet pas echt wat pure, ongefilterde paniek is als je in de wachtkamer van een kindertandarts aan Michigan Avenue zit, en een tweejarige probeert wijs te maken dat de gigantische mechanische arm naast zijn gezicht geen Decepticon is.

Hij draagt een vintage babyshirtje dat ik speciaal had gekocht omdat ik dacht dat hij er cool en onverstoorbaar uit zou zien. Maar nu zit het gewoon onder de kwijl en een vreemde vlek van een verdwaalde braam die hij onderin mijn tas had gevonden. We zijn hier voor de allereerste röntgenfoto van zijn melkgebit. Het is een dinsdagochtend en de kliniek is nu al een chaos. Er staat een gigantisch zoutwateraquarium in de hoek dat het enige rustige in de hele ruimte lijkt te zijn.

Als voormalig kinderverpleegkundige in de stad heb ik duizend van dit soort medische apparaten gezien. Ik ken de klinische statistieken van binnen en van buiten. Ik weet dat de straling van een moderne digitale röntgenfoto zogenaamd minder is dan wat we binnenkrijgen als we op een zonnige middag door Chicago wandelen.

Mijn arts vertelde me dat het ongeveer gelijk staat aan een korte vliegreis, wat volkomen logisch klinkt als je het hardop zegt in een steriele, goed verlichte praktijk. In het ziekenhuis gebruiken we straling als we vermoeden dat er iets gebroken of goed mis is. Om het te gebruiken puur om te checken op een mogelijk gaatje voelde nogal tegenstrijdig voor mijn op triage ingestelde brein.

De wetenschap kennen weerhoudt je brein er echter niet van om in paniek te raken als iemand een zwaar loodschort tevoorschijn haalt voor je piepkleine kind. Ik heb de eerste vijftien minuten in de wachtkamer stilzwijgend lopen piekeren waarom dit überhaupt nodig was. Ik bedoel, het zijn maar tijdelijke tandjes. Ze vallen letterlijk over een paar jaar gewoon uit zijn mond. Waarom stellen we de in ontwikkeling zijnde schedel van mijn kind bloot aan straling, puur om naar iets te kijken wat de tandenfee straks toch komt stelen? Het voelt een beetje overdreven, joh.

Ik zou uren kunnen doorgaan over de absolute absurditeit van de moderne kindertandheelkunde. De luxe wachtkamers met iPads die aan de muur vastgeschroefd zitten. De mondhygiënisten die praten op een toonhoogte die zó hoog is dat alleen de therapiehond van de kliniek ze kan horen. De kleine zonnebrilletjes die ze de kinderen opzetten om het felle licht te blokkeren, waardoor ze lijken op kleine celebrity's met een kater. Het is een enorme poppenkast, speciaal ontworpen om de aandacht af te leiden van het feit dat er iemand op het punt staat om met metalen instrumenten in een heel klein, uiterst onwillig mondje te gaan wroeten.

Maar de tandarts had me eerder dat jaar al even apart genomen om de logica erachter uit te leggen, en ik moest hem gelijk geven.

Visuele controles laten slechts drie van de vijf vlakken van een tand zien. De andere twee vlakken zijn één groot, duister mysterie, verstopt op de plekken tussen dicht op elkaar staande melktandjes waar mijn onhandige, wanhopige pogingen tot flossen nooit helemaal bij kunnen komen. Tandbederf gedijt simpelweg perfect op die verborgen plekjes. Als de tandarts niet tussen de tanden en kiezen kijkt, weten we gewoon niet wat daar stilletjes aan het wegrotten is.

Onbehandeld tandbederf in een melktand kan zich blijkbaar verspreiden naar het kaakbot en de volwassen tand die eronder wacht beschadigen, wat klinkt als het plot van een horrorfilm die ik liever vermijd.

Eindelijk werden we binnengeroepen. Door de gang lopen voelde als The Green Mile. Ze hadden van die gigantische, kleurrijke muurschilderingen van strip-tandjes die zichzelf aan het poetsen waren, wat eigenlijk een angstaanjagend concept is als je er langer dan vijf seconden over nadenkt. Ik hield zijn handje vast en hij sleepte met zijn voetjes, overduidelijk achterdochtig naar de iets te vrolijke mondhygiëniste die hem steeds 'vriend' noemde.

De mondhygiëniste – gezegend zij met haar eindeloze geduld – probeerde het röntgenapparaat aan mijn zoontje uit te leggen. Ik had eigenlijk al geprobeerd hem thuis op dit specifieke moment voor te bereiden, want improviseren met een peuter is een garantie voor tranen. Ik gebruikte mijn telefoon als een 'magische fotocamera', liet hem op een van zijn bijtspeeltjes bijten terwijl ik een foto maakte en fanatiek piepgeluidjes nabootste.

Mijn absolute redder in nood voor deze nep-tandartsoefening was de Panda Bijtring van Kianao. Ik kocht hem maanden geleden toen zijn achterste kiezen voor het eerst doorkwamen en onze rustige nachten veranderden in een levende nachtmerrie.

Hij is gemaakt van voedselveilige siliconen, wat eigenlijk de standaardvereiste is, maar de echte reden waarom ik er zo dol op ben is de platte vorm die makkelijk vast te houden is. Hij beet als een echte kampioen op het bamboe-detail van de kleine panda. Het is duurzaam genoeg zodat zijn vlijmscherpe voortandjes het niet hebben kapotgebeten, en het kan makkelijk in de vaatwasser als ik te moe ben om dingen met de hand af te wassen. We hebben een week voor de afspraak elke avond geoefend met happen in de panda, puur om hem te laten wennen aan het stilhouden van iets tussen zijn tanden.

Ik probeerde ook te oefenen met onze Handgemaakte Houten & Siliconen Bijtring, maar eerlijk gezegd is die gewoon 'oké' voor dit specifieke doel. De houten ring is prachtig en van nature antibacterieel, wat mijn milieubewuste kant erg aanspreekt. Maar hij is iets te stug voor een wriemelende peuter om perfect stil tussen zijn achterste kiezen te houden. Plus, het klettert zo hard op onze hardhouten vloer als hij zich onvermijdelijk gaat vervelen en hem weggooit. Deze is veel geschikter om 's middags ontspannen op te kauwen in de wandelwagen dan voor een precisie-hapoefening.

Dus daar zitten we dan, samen op elkaar gepropt in de kleine tandartsstoel. Het loodschort gaat om. Het is loodzwaar, en hij ziet er meteen uit als een kleine blauwe schildpad die vastzit in zijn schild. Ik zag de mondhygiëniste even naar zijn shirtje staren, waarschijnlijk met een oordeel over de bramenvlek, voordat ze hem vroeg zijn mond wijd open te doen om de kleine plastic sensor erin te plaatsen.

Dit is waar ze je niet op voorbereiden wat betreft de eigenlijke procedure:

• Je kind zal ineens de simpele, mechanische functie van 'dichtbijten' compleet vergeten.
• Ze zullen proberen de dure plastic sensor te likken alsof het een ijsje is.
• Je zult hun handjes zachtjes naar beneden moeten houden, terwijl je glimlacht als een doorgedraaide, overenthousiaste cheerleader.
• Het apparaat zal één keer piepen, en de hele beproeving is letterlijk in twee seconden voorbij.

Je moet gewoon diep ademhalen, ze thuis laten oefenen met bijten op een siliconen speeltje, en je er helemaal aan overgeven dat de mondhygiëniste precies weet hoe ze een tegenstribbelende peuter in toom moet houden – veel beter dan jij dat kunt.

De tandarts komt weer binnen en opent de beelden op de monitor boven ons. Een röntgenfoto van een melkgebit voor de allereerste keer zien is bijzonder vreemd. Je ziet de kleine melktandjes zitten, wat er nog vrij normaal uitziet. Maar vlak daarboven, zwevend in het kaakbot als rijen met kleine spooktandjes, wachten de volwassen tanden om te zakken.

Het ziet er buitenaards en ingewikkeld uit. Het is een keiharde herinnering dat er zich een compleet en gedetailleerd skeletsysteem ontwikkelt in dat kleine hoofdje, volledig onafhankelijk van wat ik ook maar doe. Mijn arts had gelijk, het is eigenlijk best fascinerend om naar te kijken als je eenmaal over de initiële schok heen bent van het zien van de schedel van je kind op een beeldscherm.

De tandarts liet me zien hoe de wortel van de melktand daadwerkelijk oplost als de blijvende tand naar boven duwt. Het is een bizar biologisch proces dat zich volledig buiten ons zicht afspeelt. Ik zat daar knikkend te luisteren, alsof ik alle nuances van de pediatrische kaakchirurgie begreep, terwijl ik me vanbinnen vooral opgelucht voelde dat ik zijn gebit niet verpest had in die ene week waarin hij alleen maar fruitsnacks wilde eten.

We staarden een minuutje naar de monitor en de tandarts wees me op de dikte van het glazuur. We konden bevestigen dat er geen verborgen gaatjes op de loer lagen tussen zijn dicht op elkaar staande kleine kiesjes. Dit voelde als een enorme, onverdiende overwinning als ouder, gezien het feit dat zijn huidige dieet bijna volledig bestaat uit pasta met boter, pure opstandigheid en een incidenteel plakje kaas.

Als je nu midden in de loopgraven van doorkomende tandjes zit en gewoon probeert te overleven totdat je überhaupt de tandartsfase bereikt, neem dan eens een kijkje in onze collectie biologische bijtspeeltjes om iets te vinden wat die ontstoken tandvleesjes verzacht, voordat het een medische zorg wordt.

Een vriendin van mij zweert bij de Eekhoorn Bijtring voor haar jongste. Ze zegt dat het eikeltjes-detail aan de zijkant perfect de achterste kiezen bereikt als deze door het tandvlees komen. Ik ga er misschien ook wel eentje halen voor de volgende doorkom-ronde om onze roulatie een beetje af te wisselen, want blijkbaar hebben we nog een paar van die spooktandjes die op het punt staan te verschijnen.

We hebben de afspraak overleefd. Hij kreeg een goedkope plastic sticker die na drie minuten al niet meer plakte. Ik kreeg een iets lagere bloeddruk nu de paniek gezakt was. Ik trok zijn bevlekte shirtje weer strak over zijn buikje, gaf hem een dikke knuffel, en we liepen de kliniek uit, de bittere wind van Chicago in.

Het is gewoon een van die vreemde mijlpalen in het ouderschap. Je ziet er wekenlang tegenop. Je overanalyseert de medische risico's. Je doet het daadwerkelijke klusje in twee seconden. En dan ga je meteen door naar de volgende kleine crisis om je druk over te maken.

Klaar om de tandarts-mijlpalen van je eigen peuter met nét iets minder paniek aan te pakken? Haal een of twee betrouwbare bijtspeeltjes in onze shop om ze voor te bereiden op de stoel, en lees hieronder mijn eerlijke antwoorden op een paar veelgestelde vragen.

Mijn eerlijke antwoorden over de tandartsstoel

Is de straling echt schadelijk voor ze?

Luister, ik had exact dezelfde paniekaanval. Mijn arts zei dat de digitale apparaten die ze nu gebruiken ongeveer 90 procent minder straling afgeven dan de oude film-apparaten waar wij mee zijn opgegroeid. Je krijgt meer achtergrondstraling binnen als je op een zonnige dag met je kind naar het park gaat. Bovendien doen ze dat zware loden schort bij ze om, om hun kleine orgaantjes te beschermen. Het is veilig, maar ik snap helemaal dat je maag zich omdraait als je het apparaat hoort piepen.

Wanneer zouden ze eigenlijk hun eerste foto's moeten laten maken?

De tijdlijn is eerlijk gezegd nogal vaag, afhankelijk van aan wie je het vraagt. De meeste tandartsen dringen hierop aan rond de leeftijd van twee of drie jaar als hun achterste kiezen elkaar raken. Als de tandjes elkaar raken, kan de tandarts namelijk niet zien wat er daartussen allemaal broeit. Mijn kleine man had weinig tussenruimte, dus moesten we het vroeg doen. Als jouw kind flinke spleetjes tussen alle tanden heeft, mag je de vreugde van de röntgen-stoel misschien nog wel een jaartje uitstellen.

Hoe krijg je een peuter zover dat hij stilzit?

Dat doe je eigenlijk niet. Je leidt de chaos gewoon een beetje in goede banen. Thuis oefenen met een siliconen speeltje hielp ons enorm. Ik liet hem dichtbijten en maakte een hard piepgeluid. Toen we bij de kliniek waren, moest ik zijn handjes vasthouden en zijn beentjes min of meer vastklemmen met mijn knieën, terwijl de mondhygiëniste haar magie losliet. Het is een worstelwedstrijd van twee seconden, dus voel je vooral niet schuldig als je kind er niet bijzit als een perfect klein standbeeldje.

Wat als ze een gaatje vinden in een melktand?

Dit was mijn grootste angst, joh. Ik dacht dat ze zouden moeten boren als ze een gaatje vonden, wat klinkt als een absolute nachtmerrie. De tandarts vertelde me dat ze, als het heel klein is, het soms gewoon in de gaten houden of een speciale fluoridevloeistof gebruiken om te voorkomen dat het erger wordt. Als het groot is, repareren ze het, want een rottende tand in de mond achterlaten kan de volwassen tanden eronder verpesten. Ik probeer er maar niet te veel over na te denken.

Moet ik hun tanden poetsen vóór de afspraak?

Ik probeerde zijn tandjes die ochtend goed te schrobben, vooral uit pure schaamte dat de tandarts over mijn ouderschap zou oordelen. Maar realistisch gezien gaat de mondhygiëniste er toch in met haar professionele instrumenten om alles schoon te maken. Doe je best om de ochtendadem weg te krijgen, maar raak niet in paniek als ze wat tandpasta doorslikken of weigeren hun mond wijd open te doen bij de wastafel. Die professionals hebben veel erger gezien dan het avondeten van gisteravond dat nog in een kies vastzit.