Lieve Tom uit het verleden: Dus je peuter heeft een vogeltje in de tuin gevonden

Beste Tom van afgelopen mei. Je staat momenteel in je ochtendjas op het terras met een lauwe mok oploskoffie in je hand, te kijken hoe Maya en Lily enthousiast in een pulserend klompje grijs dons op het gras prikken. Ik moet je vragen om die mok neer te zetten en bij dat paracetamolspuitje weg te stappen voordat de boel compleet uit de hand loopt.

Ik weet precies wat er nu door je hoofd spookt, want ik herinner me de blinde paniek toen ik me besefte dat ik voor 7 uur 's ochtends plotseling verantwoordelijk was voor een derde, nóg kwetsbaarder levensvorm. Je stapte net naar buiten voor een rustig reflectiemomentje in de ochtend, om er vervolgens achter te komen dat je tweejarige tweeling een sinistere kring heeft gevormd rond een piepklein, trillend wezentje dat eruitziet als een beschimmelde aardappel met een snavel. Je vaderinstinct draait overuren en vertelt je dat je er bovenop moet duiken, het arme beestje moet oppakken, in een theedoek moet wikkelen en een geavanceerde couveuse moet bouwen van een bureaulamp en een schoenendoos. Alsjeblieft, voor mijn huidige gemoedsrust, negeer die instincten.

Om heel eerlijk te zijn: Maya draagt op dit moment haar olijfgroene Kianao mouwloze rompertje van biologisch katoen, en schuift op haar billen over het vochtige gras om de kleine indringer beter te kunnen bekijken. Dat zou je helemaal niks uit moeten maken, want dat specifieke kledingstuk is praktisch onverwoestbaar. Het is oprecht mijn favoriete item in hun kledingkast, omdat de stof gewoon meerekt over haar grappige papbuikje zonder z'n vorm te verliezen, en de grasvlekken er als bij een wonder gewoon uitgaan in een standaard wasje van 40 graden. Ze ziet er schattig uit, ze heeft het ondanks de ochtendkou heerlijk comfortabel, en ze probeert momenteel een halfgekauwd Mariakaakje aan de vogel te voeren. En dat brengt me bij mijn eerste grote ingrijpmoment.

De grote pluizige bedrieger op het gazon

Je gaat je telefoon tevoorschijn halen, knijpt je ogen samen tegen de weerspiegeling, en gaat verwoed op zoek naar hoe je jonge wilde dieren identificeert, terwijl je tegelijkertijd met je voet voorzichtig probeert te voorkomen dat Lily een plastic emmertje over het hele tafereel heen zet. Het internet zal je stellig vertellen dat je plan van aanpak er volledig vanaf hangt of dit beestje een nestkuiken of een uitvlieger is. Dit klinkt als nuttig advies, totdat je het in de praktijk probeert toe te passen op dat enorm tegendraadse bolletje op je gazon.

Volgens de medewerkster van de vogelopvang die ik uiteindelijk in blinde paniek belde, moet je kijken of hij veren heeft. Heb je weleens met zwaar slaapgebrek op een meter afstand proberen vast te stellen wat wel of geen veer is? De vogel op het gras heeft iets wat ik het best kan omschrijven als 'stekelig pluis'. De website zei dat uitvliegers korte, stompe staartjes hebben, wat absoluut niet helpt aangezien zo'n beetje iedereen in dit huis momenteel korte, stompe proporties heeft. Bovendien heb ik totaal geen referentiekader voor wat telt als een volgroeide staart bij een beestje ter grootte van een golfbal.

Ik heb beschamend lang met mezelf de semantiek van vogelveren lopen bespreken voordat ik doorhad dat het vogeltje nogal onhandig weghupte van Maya's aangeboden koekje. En dat is blijkbaar het verlossende antwoord. Als die kleine mafkees veren heeft, rondhupt en het gras vasthoudt alsof dat gras hem nog geld schuldig is, dan is het een uitvlieger. Het is eigenlijk een gevederde puber in een ongemakkelijke fase waarin hij nog niet goed kan vliegen, maar wel bij z'n ouders wil weglopen. Je moet hem gewoon lekker laten zitten waar hij zit. Is hij daarentegen helemaal kaal, zitten z'n oogjes dicht en lijkt hij op een piepkleine roze dinosaurus die uit een boom is gevallen? Dan is het een nestkuiken en moet je hem terugleggen.

Oh, en je moeder had het trouwens helemaal mis over dat geur-fabeltje. Vogels hebben een ronduit belabberd reukvermogen, dus het boeit ze echt helemaal niks als jij hun kind aanraakt met je zweterige, paniekerige vaderhanden.

Een verschrikkelijke plastic boomhut maken

Stel dat het een nestkuiken is. Je tuurt omhoog naar de takken van de oude eikenboom en beseft dat het oorspronkelijke nest ofwel verwoest is, of zich in een dimensie bevindt die je zonder hoogwerker onmogelijk kunt bereiken. Dan voel je opeens een onweerstaanbare drang om architect te worden.

Je rent naar binnen om spullen te pakken en struikelt, zoals altijd, over een van die Kianao zachte baby-bouwblokken die Lily in de gang heeft laten slingeren. Op zich is het prima speelgoed, vooral omdat ze je hielbeen niet verbrijzelen als je er met je blote voeten bovenop gaat staan en ze gezellig blijven drijven in bad. Maar laten we eerlijk wezen: op dit moment zijn het gewoon felgekleurde obstakels die op aarde zijn gezet om je perifere blikveld te testen terwijl jij met een ladder loopt te sjouwen.

Je pakt een oud Tupperware-bakje – dat ene bakje dat z'n deksel is kwijtgeraakt tijdens de grote keukenreorganisatie van 2021 – en je probeert gaatjes in de bodem te boren zodat het vogeltje niet verdrinkt als het regent. Het plastic barst direct. Je vloekt binnensmonds, lapt het op met ducttape, propt er een handje droog gemaaid gras in en gebruikt tuintouw om de boel aan de laagste tak die je kunt bereiken vast te knopen. Je voelt je inmiddels als een doorgedraaide deelnemer in een survivalprogramma. Je schept het naakte vogeltje op, dropt hem in je plastic wangedrocht, en sprint dan weg alsof je net een bom hebt geplant.

Stop met het uithangen van de vogel-paramedicus

Nu moet ik even heel streng voor je zijn als het gaat om dat paracetamolspuitje op het aanrecht. Zodra je een piepklein beestje ziet worstelen, schreeuwt je menselijke brein direct dat het beestje water nodig heeft. En dat leidt ertoe dat je het levensgevaarlijke plan opvat om kraanwater in z'n snaveltje te druppelen.

Ik weet dit alleen maar omdat Brenda, de behoorlijk intimiderende vrouw van de plaatselijke vogelopvang die klonk alsof ze in haar vrije tijd met dassen worstelt, letterlijk tegen me begon te schreeuwen door de telefoon toen ik dit voorstelde. Ze vertelde me klip-en-klaar dat vogels een compleet absurde evolutionaire weeffout hebben waarbij een gat achterin hun tong rechtstreeks naar de longen leidt. Ik heb vroeger nog maar nét een voldoende gehaald voor biologie, maar zelfs ik snap dat het rechtstreeks gieten van water in de luchtwegen een uiterst efficiënte manier is om een beestje op het droge per ongeluk te verdrinken. Geef de vogel geen water. Geef de vogel geen melk. Blijf gewoon uit de buurt van de vogel.

Hetzelfde geldt voor eten geven. Ik heb twintig minuten lang uiterst enthousiast mijn eigen bloemperk lopen verwoesten in m'n zoektocht naar regenwormen, totdat Brenda terloops meldde dat het grootbrengen van een wild vogeljong een zeer specifieke voeding vereist die van zonsopgang tot zonsondergang elke dertig minuten gegeven moet worden. Ik heb al twee peuters in huis die elke dertig minuten om snacks jengelen, ik ga er absoluut geen derde bij nemen.

Toekijken vanuit de keuken met koude koffie

Zodra je hebt vastgesteld dat de vogel óf een uitvlieger is die ongemakkelijk op de grond rondhupt, óf een nestkuiken dat je vrij wankel in een broodtrommel in een boom hebt weggestopt, moet je aan de allerzwaarste taak beginnen: letterlijk niks doen.

Je moet de tweeling naar binnen dirigeren en de openslaande deuren op slot draaien. Als je wilt dat ze wegblijven bij het raam zodat jij in alle rust je tuin kunt bespioneren, bekijk dan even Kianao's collectie houten babygyms en koop voor jezelf vijf minuten afleiding terwijl ze dat ding proberen te slopen. Mijn meiden gebruiken het houten frame tegenwoordig meer als constructiemateriaal voor een tent dan dat ze er echt onder liggen, maar het is prachtig gemaakt en houdt ze lekker bezig terwijl ik als een nieuwsgierige buurman met een verrekijker voor het raam sta te gluren.

Je zult daar staan en het voelt als uren; je bent ervan overtuigd dat je het lot van dat arme beestje bezegeld hebt. Tot het moment dat er plots een grote, zelfverzekerde volwassen roodborst uit het niets naar beneden duikt en een insect in het bekje van het kleintje propt. Dat is best een confronterend leermomentje. Je realiseert je ineens dat de ouders waarschijnlijk al die tijd al in de boom zaten, hebben toegekeken hoe jij in paniek raakte, een vernietigend oordeel hebben geveld over je belabberde Tupperware-knutselwerkje, en simpelweg wachtten tot die rare haarloze aap zijn luidruchtige mini-aapjes weer mee naar binnen nam zodat zij verder konden met de orde van de dag.

Als je momenteel naar een vogel in je tuin staat te staren en het beestje is zichtbaar gewond of bloedt, stop dan onmiddellijk met het lezen van mijn warrige advies en bel direct de lokale dierenambulance of vogelopvang. Zit je je daarentegen gewoon te verstoppen in de badkamer om bij te komen van de stress van vanochtend? Bekijk dan eens het volledige assortiment duurzame spullen van Kianao voor je eigen kids. Zo heb je tenminste nog het gevoel dat je vandaag íets nuttigs hebt bereikt.

Vragen die ik om 7 uur 's ochtends wanhopig heb gegoogeld

Moet ik een klein bakje water buiten zetten voor het vogeltje?

Luister, Brenda van de opvang begon hierover dus letterlijk tegen me te schreeuwen door de telefoon, maar vogels hebben blijkbaar een nogal onhandig gat achterin hun tong dat direct naar hun longen loopt. Dat betekent dat als jij voor doktertje gaat spelen en water in z'n snaveltje druppelt, je het arme beestje gewoon ter plekke verdrinkt. Geef ze dus absoluut nooit handmatig water.

Kunnen mijn kinderen ziektes oplopen als ze erbij in de buurt staan?

Onze eigen huisarts lachte me min of meer vierkant uit toen ik vroeg of de tweeling vogelgriep kon oplopen door vanaf een halve meter afstand naar een nestkuiken te staren. Wel merkte ze achteloos op dat je natuurlijk wél even je handen moet wassen met echte zeep – in plaats van ze alleen even af te vegen aan je spijkerbroek – als je de vogel echt moet oppakken om hem terug in een boom te zetten.

Wat als de kat van de buren hem al te pakken heeft gehad?

Op dit punt moet je wél echt ingrijpen en met het vogeltje naar een professionele opvang rijden. Kattenspeeksel zit blijkbaar vol angstaanjagende bacteriën die zo'n klein beestje in sneltreinvaart fataal kunnen worden, zelfs als de daadwerkelijke bijtwond wel mee leek te vallen. Dat is overigens meteen wéér een reden waarom ik intens gelukkig ben dat wij alleen een extreem luie golden retriever in huis hebben.

Moet ik wormen opgraven om erbij te leggen?

Ik was zelf al twintig minuten hoogst enthousiast mijn eigen bloemperk aan het verwoesten tijdens m'n zoektocht naar regenwormen, voordat me verteld werd dat het voeren van willekeurige tuinvondsten een rampzalig plan is. Ze hebben namelijk een zeer specifiek en gebalanceerd dieet van hun échte ouders nodig, niet zomaar wat modder en een of ander beestje dat je toevallig onder een steen hebt gevonden.

Hoelang laten de ouders ze op de grond zitten?

Volgens de vogelopvang kunnen uitvliegers tot wel drie weken lang een beetje ongemakkelijk door de tuin rondhippen om te leren hoe het is om een vogel te zijn, terwijl de ouders het allemaal vanaf een takje bekijken. Dat klinkt eerlijk gezegd als een ongekend stressvolle manier van opvoeden, maar blijkbaar werkt het prima voor ze.