Een brief aan mezelf: overleven na het verlies van ons sterrenkindje

Je zit op de badkamervloer met een plastic staafje met twee roze streepjes in je hand, je er totaal niet van bewust dat je over precies tweeëntwintig weken op precies deze zelfde tegels zult zitten met een kartonnen herinneringsdoosje uit het ziekenhuis. De wasmachine draait op de achtergrond. Je oudste slaat met een houten lepel tegen de plinten, en maakt zijn reputatie als mijn wandelende waarschuwing weer helemaal waar. Je bent uitgerekende data aan het berekenen en deelt in je hoofd de slaapkamers alvast opnieuw in om er een vierde ledikantje in te laten passen. Je hebt geen idee wat er gaat komen, en eerlijk gezegd ben ik blij toe. Want als je zou weten hoe de stilte in die echokamer over een half jaar zou klinken, zou je nooit meer van die vloer opstaan.

Ik schrijf dit omdat niemand je de waarheid vertelt over het verliezen van een baby. De folders die ze je in het ziekenhuis in je handen drukken zijn steriel en nutteloos, vol pastelkleuren en klinische termen. Mijn gynaecoloog mompelde iets over dat één op de vier—of misschien was het één op de vijf, ik kan het me niet eens herinneren door de mist in mijn hoofd—zwangerschappen zo eindigt. Alsof ik me beter zou moeten voelen bij de gedachte dat een kwart van de vrouwen die boodschappen doet bij de Albert Heijn met precies datzelfde verstikkende gewicht op hun borst rondloopt. Statistieken stellen helemaal niets voor als jij degene bent die dat piepkleine mutsje vasthoudt.

Het fysieke verraad waar ze zomaar overheen stappen

De boeken willen het hebben over je emotionele toestand, maar ik ga gewoon eerlijk tegen je zijn: de lichamelijke nasleep is een wrede, zieke grap. Mijn arts wuifde het fysieke herstel een beetje weg, en zei dat mijn hormonen een klap zouden krijgen en ik een paar weken zou vloeien. Dat is het understatement van de eeuw. Je wordt drie dagen na ontslag uit het ziekenhuis wakker, en de stuwing komt op gang voor een baby die er niet is. Het doet fysiek pijn, je borsten voelen alsof ze vol hete stenen zitten, en je lichaam schreeuwt letterlijk om een kind te voeden dat je niet hebt.

Mijn oma zei dat ik mijn borsten strak moest inbinden met zwachtels zoals ze dat in de jaren zeventig deden, wat volgens mij een fantastische manier is om een flinke borstontsteking op te lopen, de schat. Ik negeerde haar en stond huilend onder een hete douche tot het water ijskoud werd, waarna ik gekoelde koolbladeren in mijn sportbh propte omdat een of andere moeder in een Facebookgroep zei dat dat werkte. Dat was ook wel een beetje zo, of misschien kreeg mijn lichaam uiteindelijk gewoon de boodschap door dat de babykamer leeg was. Je moet jezelf gewoon laten snikken in de vochtige handdoeken terwijl de hond je aanstaart, want je groot houden maakt de fysieke pijn op je borst alleen maar erger.

Wat te doen met de spullen die we te vroeg hadden gekocht

We zijn een prijsbewust gezin, wat betekent dat ik meestal tot het derde trimester wacht met spullen kopen en Marktplaats afstruin voor koopjes. Maar deze keer was ik ongeduldig. Ik had spullen gekocht. En daar achteraf mee omgaan is als lopen door een mijnenveld.

Ik had deze romper van biologisch katoen van Kianao besteld vlak nadat we de zwangerschap hadden aangekondigd. Eerlijk gezegd is hij gewoon oké. Ik bedoel, het is een simpel wit rompertje zonder mouwen. Hij is zacht en er zitten geen kriebelende labeltjes in, wat fijn is, maar hij was duurder dan een multipack van de HEMA en eerlijk is eerlijk, het is gewoon een stukje stof. We wisten niet wat we er anders mee aan moesten, dus hebben we hem opgevouwen tot een piepklein, net vierkantje en onderin de houten herinneringsdoos gelegd. Hij ruikt nu naar het cederhout.

Aan de andere kant brak de houten regenboog babygym me juist op de best mogelijke manier. Ik had hem in een opwelling gekocht omdat ik de schreeuwerige, plastic speelkleden die we voor de oudste drie gebruikten al had weggegeven, en ik wilde iets dat er niet uitzag alsof er een circus was ontploft in mijn woonkamer. Nadat we de baby verloren, stond hij daar maar in de hoek van de zijkamer. Mijn man stelde steeds voorzichtig voor om hem uit elkaar te halen en naar zolder te brengen, maar ik weigerde absoluut dat hij hem aanraakte. Het kleine houten olifantje en de regenboogbogen werden een soort raar, koppig symbool van hoop voor me. Ik moest hem kunnen zien. Soms heb je gewoon een fysiek object nodig dat ruimte inneemt in je huis om te bewijzen dat je baby bestond en ertoe deed.

Als je dit leest terwijl je staart naar een kamer vol babyspullen waar je het niet aankan om naar te kijken, maar die je ook niet kunt opruimen, scrol dan misschien gewoon even door de babycollectie van Kianao voor vijf minuutjes afleiding, terwijl je je lauwe koffie opdrinkt.

De ovenschotel-brigade en hun verschrikkelijke meningen

Bereid je maar vast voor op de goedbedoelende vrouwen uit de kerk en moeders uit de buurt die een pasta-ovenschotel komen afgeven en de absolute domste dingen zeggen die je ooit in je leven hebt gehoord. Het begint met het schuin houden van hun hoofd. Je kent het wel. Die zielige spaniël-blik met droevige ogen die ze je toewerpen bij de groenteafdeling voordat ze ongevraagd je arm aanraken.

Daarna volgt de religieuze toxische positiviteit. Als er nog één iemand tegen me zegt dat de hemel gewoon een extra engeltje nodig had, gooi ik denk ik echt een ovenschaal door een glas-in-loodraam. Het kan me niet schelen wat je geloofsovertuiging is, maar tegen een rouwende moeder zeggen dat God haar kindje liever wilde hebben dan zijzelf, is wrede onzin vermomd als troost. Het is niet de bedoeling dat we onze kinderen begraven, en het mooi verpakken in woordjes over baby-engeltjes die spelen in de wolken maakt de grond echt niet minder koud.

En begin me niet eens over de mensen met hun "Gelukkig heb je je andere drie nog!". Ja, ik ben me er pijnlijk van bewust dat ik drie kinderen onder de vijf heb die momenteel mijn huis afbreken. Ik weet dat mijn vierjarige zojuist een permanente marker heeft gebruikt om een zeer zorgwekkend portret van Batman op mijn keukenkastjes te tekenen. Ik hou zielsveel van ze. Maar het hebben van levende kinderen wist de gapende leegte die het overleden kindje achterlaat niet op magische wijze uit. Het zijn geen inwisselbare puzzelstukjes.

Toen mijn buurvrouw me gewoon wat ongemakkelijk een fles goedkope wijn in handen drukte en zei: "Dit is echt zwaar klote," gaf ik haar zowaar een knuffel.

Trouwens, mijn moeder kwam langs om te helpen tijdens de ergste dagen en bracht deze zachte babyblokken mee voor de peuters, zodat ik even mijn handen vrij had. Ze zijn eerlijk gezegd briljant, want de kinderen kunnen ze dwars door de woonkamer naar elkaars hoofden slingeren zonder dat iemand een hersenschudding oploopt. Dat was ook wel ongeveer het maximale niveau van veiligheidstoezicht dat ik op dat moment aankon.

Een tattoo laten zetten in een troosteloos winkelcentrum

Ik ben geen tattoo-persoon. Ik krimp letterlijk in elkaar als ik mijn jaarlijkse griepprik haal, en het idee om geld uit te geven aan permanente lichaamsversiering terwijl boodschappen stervensduur zijn, doet mijn nuchtere ziel normaal gesproken steigeren. Maar rouw laat je dingen doen waarvan je nooit had gedacht dat je ze zou doen.

Drie maanden nadat we de baby verloren, reed ik veertig minuten naar een tattooshop weggestopt tussen een stomerij en een goedkope slijterij. Ik zat een uur in een vinyl stoel en liet een piepklein beschermengeltje tatoeëren, vlak op mijn ribben. Het brandde als een hel, wat eerlijk gezegd ontzettend bevestigend voelde. Ik wilde dat het pijn deed. Ik had een fysiek litteken op mijn lichaam nodig dat paste bij het onzichtbare litteken in mijn borst. Hij is piepklein, gewoon een soort minimalistische omlijning, en niemand ziet hem ooit tenzij ik in badkleding loop. Maar ik weet dat hij er is. Elke keer als ik met mijn arm langs mijn zij strijk, herinner ik het me.

Het overleven van dé datum op de kalender

De uitgerekende datum zal maandenlang als een donkere onweerswolk boven je hangen. Je zult er enorm tegenop zien. Je bent van plan om de hele dag in bed te blijven liggen met de gordijnen dicht, je telefoon te negeren en de peuters voor alle drie de maaltijden maar crackertjes te laten eten.

Maar dan is het echt zover, en is het gewoon een dinsdag. De zon komt nog steeds op. De vuilniswagen denderde nog steeds door de straat. Het voelt intens verkeerd dat de wereld niet stopt met draaien. We kochten een klein cakeje in de supermarkt, staken één enkel kaarsje aan en lieten de oudere kinderen het uitblazen. Het was rommelig, de driejarige huilde omdat hij chocolade wilde in plaats van vanille, en het was absoluut verre van perfect. Maar we hebben het overleefd.

Luister, er is geen geheime schatkaart om hier doorheen te komen. Als je nu in het donker zit, op je telefoon aan het scrollen met opdrogende tranen in je nek, vind ik dat gewoon onbeschrijfelijk erg voor je. Zorg goed voor jezelf. Wees meedogenloos als het gaat om je grenzen. En mocht je behoefte hebben om een aandenken te kopen, of als je een vriendin bent die wanhopig op zoek is naar iets om te sturen dat niet wéér een zware ovenschotel is, dan kun je de babycadeaus van Kianao hier bekijken.

Vragen die mensen stellen als ze niet weten wat ze moeten zeggen

Hoe lang blijf je vloeien na het verlies van een baby?

Mijn arts noemde de periode van "twee tot zes weken", wat eerlijk gezegd idioot vaag is. Voor mij was het ongeveer een week lang vrij hevig en daarna nog drie weken zo'n sluimerende, irritante herinnering. Maar de enorme klap die je hormonen krijgen, is wat je pas écht overvalt. Het ene moment is er niets aan de hand, en het volgende moment sta je huilend op de oprit omdat je je sleutels hebt laten vallen. Als het bloedverlies enorm is of je krijgt koorts, moet je natuurlijk je huisarts bellen, maar verder neemt je lichaam gewoon uitgebreid z'n tergende tijd om uit te zoeken dat het niet meer zwanger is.

Wat moet ik zeggen tegen mijn vriendin die net haar baby is verloren?

Letterlijk alles behalve "alles gebeurt met een reden." Zeg de naam van de baby als ze die er een hebben gegeven. Breng wc-papier en papieren bordjes langs zodat ze de afwas niet hoeft te doen. Stuur een appje met: "Ik denk aan je, voel je absoluut niet verplicht om te reageren." Eis geen updates. Wees gewoon een stille, helpende steun die niet bang is voor haar tranen.

Moeten we een herdenkingsdienst houden?

Je doet wat jij moet doen om het te overleven. Sommige mensen nodigen hun hele kerkgemeenschap uit en houden een prachtige, formele dienst met bloemen en muziek. Wij gingen met z'n tweetjes naar het meer, dronken slechte koffie uit een thermoskan en gooiden stenen in het water terwijl we huilden. Er is geen juiste manier om je baby te eren. Als je een begrafenis wilt, houd er dan een. Als je een boom in de achtertuin wilt planten en er nooit publiekelijk over wilt praten, doe dat dan.

Hoe leg ik aan mijn peuters uit dat de baby is overleden?

Houd het schrikbarend simpel. Kinderen begrijpen geen verbloemende taal. Toen ik mijn oudste vertelde dat de baby "in de hemel sliep", was hij twee weken lang doodsbang om middagdutjes te doen omdat hij dacht dat hij niet meer wakker zou worden. Je moet de echte woorden gebruiken, zelfs als ze je in de keel grijpen. We zeiden gewoon: "Het lichaampje van de baby werkte niet meer, en toen is de baby doodgegaan. Wij zijn heel verdrietig." Ze gaan honderd keer dezelfde harde vragen stellen, en het zal elke keer pijn doen, maar uiteindelijk wordt het gewoon een deel van het verhaal van jullie gezin.

Gaat de rouw ooit echt over?

Nee, en dat zou ik ook niet willen. De rouw is gewoon liefde die nergens meer naartoe kan. Het stopt met voelen als een scherp mes in je longen tijdens elke seconde dat je wakker bent, en uiteindelijk verandert het meer in een doffe pijn die je gewoon met je mee leert dragen. Je zult dagen hebben waarop je lacht tot je buikpijn hebt, en je zult dagen hebben waarop er een liedje op de radio komt dat je hele middag verpest. Je groeit gewoon om er ruimte voor te maken.