Zgrzytanie zębami u niemowlaka: dlaczego ten straszny dźwięk to nic złego

Była dokładnie 2:14 w nocy, kiedy usłyszałem to po raz pierwszy. Rytmiczny, zgrzytliwy dźwięk przecinający ciszę dziecięcego pokoju, jakby ktoś powoli kruszył kredę w moździerzu, albo jakby maleńki, wściekły geolog próbował rozłupać skałę osadową za pomocą własnej twarzy. Moją pierwszą myślą – co dość przewidywalne – było to, że jakiś gryzoń naruszył granice naszej londyńskiej szeregówki. Drugą, że budzik w półprzezroczystym, różowym zegarku Baby G mojej żony (ikonie lat 90., który mieszka na dnie szuflady od mniej więcej 2012 roku) w końcu zepsuł się w jakiś demoniczny sposób.

Zakradłem się do pokoju bliźniaczek, w pełni gotowy na stoczenie bitwy ze zbuntowaną wiewiórką, tylko po to, by zastać Florence. Była całkowicie rozbudzona, patrzyła w przestrzeń i agresywnie pocierała swoimi świeżo wyklutymi górnymi siekaczami o dolne ząbki.

Jeśli wygooglujecie „niemowlę zgrzyta zębami” w środku nocy (błąd nowicjusza, który popełniam co tydzień, choć dobrze wiem, czym to grozi), dowiecie się, że wasze dziecko albo ukrywa głęboką, niewyrażoną traumę psychologiczną związaną z globalną gospodarką, albo że jego szczęka jest trwale zniekształcona i powinniście natychmiast wziąć drugą hipotekę na dom, by opłacić przyszłe rachunki u ortodonty. Internet uwielbia brać pod lupę dziwne zachowania dzieci i wykorzystywać je przeciwko naszemu kruchym rodzicielskiemu ego.

Zaciągnąłem więc mojego wyczerpanego siebie i dwie uślinione dwulatki do naszej przychodni. Nasza lekarka, cudownie pragmatyczna kobieta, która widziała mnie już w stanie absolutnego załamania, spojrzała na moją spanikowaną twarz, westchnęła i wyjaśniła, że to, co robi Florence – klinicznie znane jako bruksizm – jest po prostu dziwacznym hobby, które ogromna część niemowląt podejmuje po prostu dlatego, że może.

Wędrujący zgryz i inne absurdalne powody, dla których to się dzieje

Jestem niemal przekonany, że ząbkowanie u ludzi to jakiś ewolucyjny żart. Pomyślcie tylko o czystej, niekłamanej głupocie tego projektu: wysyłamy na świat malutkiego, niemówiącego człowieka, a następnie przez kolejne dwa lata poddajemy go torturom w zwolnionym tempie, gdzie ostre jak brzytwa, małe wapniowe skałki przecinają wrażliwe dziąsła. Gdyby coś takiego przydarzyło się dorosłemu, domagalibyśmy się dwóch tygodni płatnego urlopu, stałego dopływu silnych środków przeciwbólowych i natychmiastowego współczucia wszystkich znajomych. Zamiast tego, gdy przytrafia się to dziecku, wręczamy mu drewniane kółko i z uśmiechem zachęcamy do gryzienia.

Okazuje się, że ten bolesny proces jest głównym powodem, dla którego maluchy zgrzytają zębami. Nasza lekarka wyjaśniła, że zgrzytanie tworzy rodzaj przeciwciśnienia, które tymczasowo łagodzi głęboki, pulsujący ból zęba przeciskającego się na świat. Florence nie zgrzytała zębami dlatego, że pozwalałem jej za dużo oglądać telewizję; robiła to, ponieważ bolała ją buzia, a agresywne zaciskanie szczęki przynosiło chwilową ulgę.

Wspomniała również o koncepcji „wędrującego zgryzu” (co brzmi jak nazwa przeciętnego zespołu rockowego, ale w rzeczywistości jest po prostu tym, co się dzieje, gdy zęby wyrzynają się w nieprzewidywalny sposób). Zgryz dziecka nagle wydaje mu się zupełnie obcy. Jego szczęka naturalnie się przesuwa i zgrzyta, by ustalić, gdzie ma znajdować się jej nowa pozycja spoczynkowa – prawie jak pies, który kręci się na dywanie, zanim się położy, tylko z o wiele większą ilością śliny. Dodajmy do tego fakt, że niemowlęta eksplorują cały wszechświat za pomocą ust. Nagle odkrywają, że mają w głowie twarde, stukające kości, co jest sensoryczną nowością, którą wręcz muszą się pobawić.

Czasami robią to również po prostu dlatego, że przechodzą między fazami snu, co jest... cóż, dość prozaiczne.

Odwracanie uwagi za pomocą estetycznych zabawek do gryzienia

Ponieważ nie da się negocjować z ząbkującym maluchem (próbowałem, nie szanują zasad logiki), jedyną realną opcją w ciągu dnia jest taktyczne odwrócenie uwagi. Moja strategia przetrwania zazwyczaj polega na gorączkowym wciskaniu im do buzi czegoś bezpiecznego w sekundzie, w której słyszę początek tego przerażającego dźwięku zgrzytania.

Jesteśmy domem z dwoma gryzakami, głównie dlatego, że bliźniaczki wymagają posiadania wszystkiego w dwóch egzemplarzach, chyba że aktywnie lubicie sędziować w walkach w klatce. Przyznaję, że mam w swoim arsenale ulubioną broń. Silikonowo-bambusowy gryzak Panda to dla Florence absolutny Święty Graal. Jest na tyle płaski, że może go agresywnie wsunąć aż do wyrzynających się zębów trzonowych (ruch, który mnie przeraża, choć ze względu na szeroki kształt jest w 100% bezpieczny), a silikon spożywczy stawia idealny opór. Do tego nie wygląda jak urządzenie medyczne z przychodni, co jest ogromnym plusem, i mogę wrzucić go do zmywarki, gdy nieuchronnie wyląduje na chodniku przed pobliskim sklepem. Florence żuje go z intensywnością bossa mafii pykającego cygaro, a co ważniejsze – powstrzymuje to dźwięk zgrzytania zębami.

Z drugiej strony mamy Sensoryczną grzechotkę Miś na drewnianym kółku, która jest obiektywnie przepiękna. Ma pięknie wykonanego, szydełkowego, bawełnianego misia przymocowanego do kółka z surowego drewna bukowego i wygląda, jakby pochodziła z minimalistycznego, skandynawskiego pokoiku dziecięcego, a nie z naszego chaotycznego salonu. Problem w tym, że Matilda ma do niej zbyt duży szacunek. Trzyma ją, głaska małe szydełkowe uszka, delikatnie nią potrząsa, by usłyszeć grzechotanie, po czym... wraca do zgrzytania własnymi zębami. To wspaniała zabawka sensoryczna i być może wasze dziecko jest bardziej wyrafinowane niż moje i faktycznie będzie żuć drewno, ale u nas grzechotka stała się raczej ukochanym towarzyszem niż praktycznym ukojeniem dla dziąseł.

Jako złoty środek, Ręcznie robiony gryzak z drewna i silikonu sprawdził się u nas naprawdę znakomicie. Łączy w sobie twardą, nieustępliwą teksturę naturalnego drewna (co czasami jest dokładnie tym, czego domagają się niezwykle rozjuszone dziąsła) z miękkimi, kolorowymi, silikonowymi koralikami. Wystarczy, że przetrę drewnianą część wilgotną ściereczką i pozwalam im bawić się do woli. Jeśli właśnie przechodzicie przez ząbkowanie i macie ochotę przejrzeć inne rzeczy, które maluchy mogą legalnie i bezpiecznie żuć, sprawdźcie pełną kolekcję gryzaków Kianao.

Moja absolutna porażka w powstrzymywaniu śpiącego niemowlaka przed zaciskaniem szczęki

Dzienne zgrzytanie można łatwo rozwiązać rzucając w problem silikonem, dopóki nie zniknie, ale nocne zgrzytanie to zupełnie inna bajka. Leżycie w łóżku, rozpaczliwie próbując utrzymać się na skraju fazy REM, gdy z elektronicznej niani dobiega nieomylny dźwięk waszego dziecka próbującego zeszlifować sobie szkliwo.

Nasza położna środowiskowa, kobieta o nieskończonej cierpliwości, zasugerowała, abym spróbował ukoić ich układ nerwowy przed snem, by zmniejszyć nocne napięcie szczęki. Jej propozycje obejmowały spokojną kąpiel przy przygaszonym świetle, po której miał nastąpić delikatny masaż niemowlęcy, kojąca muzyka klasyczna i spokojne przeniesienie do łóżeczka. Wysłuchałem tej rady, mądrze pokiwałem głową i wróciłem do domu, by to wypróbować. Przygasiłem światła, co rozwścieczyło Florence, bo nie widziała kota. Spróbowałem delikatnego masażu szczęki niemowlaka (internetowa porada – powinienem był wiedzieć, żeby tego nie próbować), przez co o mało nie straciłem palca wskazującego na rzecz jej siekaczy. Włączyłem Bacha, którego Matilda głośno przekrzykiwała przez czterdzieści pięć minut.

Ostatecznie dotarło do mnie, że nie da się kontrolować tego, co śpiące dziecko robi ze swoją twarzą. Nasza lekarka zapewniła mnie, że około dwadzieścia do trzydziestu kilku procent niemowląt zgrzyta zębami podczas snu. W jaki sposób szczerze zebrali te statystyki bez instalowania mikrofonów w tysiącach łóżeczek, całkowicie przechodzi moje pojęcie, ale wolę w to wierzyć, bo dzięki temu czuję się mniej osamotniony.

Wypróbowałem też mądrości babuni i włożyłem wilgotną myjkę do lodówki, by przed snem zafundować im terapię zimnem. Chodzi o to, że chłód znieczula dziąsła i zmniejsza chęć zgrzytania. Podałem Florence idealnie schłodzoną, lekko wilgotną szmatkę. Spojrzała na mnie z mieszaniną litości i absolutnego obrzydzenia, rzuciła zimną szmatkę prosto na podłogę i wróciła do żucia własnej pięści.

Kiedy naprawdę warto zawracać głowę dentyscie

Najtrudniejszą częścią współczesnego rodzicielstwa jest próba rozszyfrowania, kiedy dziwny objaw to tylko „kolejny uroczy etap rozwoju”, a kiedy „pilny kryzys medyczny”. Ponieważ dźwięk bruksizmu jest tak potwornie okropny (poważnie, aż bolą mnie zęby na samą myśl o nim), wydaje się to sytuacją awaryjną.

Jednak, filtrując wszystkie paniczne poszukiwania w Google przez moje dalece niedoskonałe zrozumienie stomatologii dziecięcej, konsensus wydaje się zaskakująco łagodny. Nasz dentysta w zasadzie kazał mi to zignorować, chyba że zobaczę rzeczywiste, fizyczne uszkodzenia. Jeśli pozwolicie im zgrzytać jak maleńkiemu rębaczowi do drewna przez lata, istnieje niewielka szansa, że spiłują sobie mleczaki lub ukruszą krawędź – w takim wypadku profesjonalista powinien pewnie na to zerknąć. Prawdopodobnie powinniście też zadzwonić do kliniki, jeśli wasze dziecko budzi się z płaczem i pociera szczękę, ponieważ może to oznaczać, że zgrzytanie powoduje ból głowy lub ucha (albo, co gorsza, że to infekcja ucha jest prawdziwą przyczyną zgrzytania w celu złagodzenia ucisku).

Ale jeśli tylko wesoło rujnują wasz spokój ducha, oglądając Bluey, albo robią to rytmicznie podczas głębokiego snu, prawie na pewno wszystko jest w porządku. Wyrosną z tego. Zazwyczaj dokładnie w tym samym czasie, gdy odkryją jakiś inny, zupełnie nowy sposób na to, by was przerażać.

Zanim wpadniecie w internetową spiralę na temat ułożenia szczęki niemowlęcia i zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego, idźcie zrobić sobie kubek herbaty. Zaakceptujcie fakt, że przez kilka najbliższych miesięcy wasz dom będzie od czasu do czasu brzmiał jak mały plac budowy i może zainwestujcie w solidne gadżety odwracające uwagę, by złagodzić napięcie. Sprawdźcie nasz pełny asortyment ekologicznych produktów dla niemowląt, aby znaleźć coś, co wasz maluch naprawdę wolałby żuć zamiast własnych zębów.

Brutalna prawda o zgrzytaniu zębami przez niemowlęta (FAQ)

Czy moje dziecko zgrzyta zębami, ponieważ jestem zestresowanym i niespokojnym rodzicem?

Nie, a ktokolwiek wam to powiedział, zasługuje na to, by stanąć na klocku Lego w ciemności. Choć starsze dzieci i dorośli absolutnie zgrzytają zębami ze stresu (sam starłem zęba trzonowego z powodu opłat za żłobek), niemowlęta robią to zazwyczaj dlatego, że bolą je dziąsła, ich zgryz wydaje się obcy lub po prostu odkryły, że mają mięśnie szczęki i zabierają je na jazdę próbną. Nie przenieśliście na nich swojego niepokoju; one po prostu ząbkują.

Czy zetrą swoje mleczaki aż do samych dziąseł?

Wiem, brzmi to tak, jakby robiły sobie nieodwracalne szkody. Jednak zęby mleczne są tymczasowe, a ogromna większość dzieci przestaje to robić, zanim spowoduje jakiekolwiek prawdziwe uszkodzenia. O ile fizycznie nie widać, że ich zęby się spłaszczają lub kruszą (w takim przypadku tak, zadzwońcie do dentysty), postarajcie się nie panikować. Dźwięk jest znacznie gorszy niż rzeczywiste tarcie.

Czy powinienem je obudzić, jeśli zaczną głośno zgrzytać we śnie?

Jeśli z własnej woli budzicie śpiące niemowlę, jesteście znacznie odważniejsi ode mnie. Szczerze mówiąc, nie. Obudzenie ich oznacza tylko tyle, że będziecie mieć rozbudzone, płaczące dziecko, które prawdopodobnie od razu wróci do zgrzytania, gdy w końcu uda wam się je ponownie uśpić. Pozwólcie im spać, ewentualnie połóżcie sobie poduszkę na głowę i zaakceptujcie, że to taki etap.

Czy mogę po prostu podawać im syrop przeciwbólowy każdej nocy, aby powstrzymać ból ząbkowania?

Mimo że nieraz o 3 nad ranem z tęsknotą wpatrywałem się w małą buteleczkę syropu przeciwbólowego, lekarka wyraziła się dość jasno: nie powinniśmy podawać go rutynowo każdej nocy tylko po to, by powstrzymać zgrzytanie. Jest on przeznaczony do łagodzenia silnego bólu i gorączki. Jeśli dzieci głośno płaczą i męczą się z ząbkowaniem – zdecydowanie go użyjcie (oczywiście zgodnie z instrukcją dawkowania), ale jeśli radośnie zgrzytają jak mała piła tarczowa, będąc przy tym w dobrym humorze, musicie po prostu dać im spokój.

Dlaczego wydaje się, że moje dziecko zgrzyta zębami tylko wtedy, gdy mamy gości?

Ponieważ dzieci to urodzeni komicy, których bawi robienie z was wariatów przed waszymi przyjaciółmi. A mówiąc poważnie, to prawdopodobnie forma stymulacji sensorycznej. Kiedy dużo się dzieje – nowi ludzie, głośne rozmowy, zakłócona rutyna – dzieci mogą zgrzytać zębami w ramach podświadomego mechanizmu samouspokojenia lub po prostu z ekscytacji. Albo, jak w przypadku Florence, by udowodnić swoją dominację nad moją teściową.