Ząbkowanie niemowląt: O matko, mój szczery poradnik przetrwania

Była dokładnie 3:14 w nocy we wtorek. Miałam na sobie spraną bluzę z nierozpoznawalną plamą po wczorajszej owsiance Mai, a Leo wrzeszczał, jakbym właśnie mu oznajmiła, że mleko na świecie się skończyło. Miał sześć miesięcy. Jego główka wręcz płonęła. Mój mąż wsunął się w bokserkach do pokoju dziecięcego, mrużąc oczy od lampki nocnej i wymamrotał z pełnym przekonaniem: „To tylko ząbkowanie. Stąd ta wysoka gorączka”.

Błąd. I to jak cholernie wielki błąd.

To największy mit, jaki od pokoleń wciska się nam, rodzicom. Następnego ranka, totalnie niewyspana, siedziałam z zimną kawą w gabinecie naszej pani doktor, a ona spojrzała na mnie tym pełnym współczucia wzrokiem lekarza i zrujnowała moje złudzenia. Wyjaśniła mi, że to całe błędne przekonanie – jakoby samo wyrzynanie się maleńkiego ząbka wywoływało 39-stopniową gorączkę albo potężną biegunkę – to kompletna bzdura. Jasne, nie jestem naukowcem, ale z tego co zrozumiałam, w tej fazie te małe potworki dotykają po prostu wszystkiego. Dosłownie wszystkiego. Ulubionym zajęciem Leo było oblizywanie podeszew butów mojego męża, gdy tylko odwróciłam wzrok na trzy sekundy. Nic dziwnego, że maluchy ciągle łapią drobne infekcje, skoro ich układ odpornościowy jest i tak zajęty tą wielką przebudową dziąseł. Gorączka bierze się z infekcji. Nie od zęba.

Ale wiecie, co wkurza mnie jeszcze bardziej niż mit z gorączką? Naszyjniki z bursztynu.

O matko, nawet nie pozwalajcie mi zaczynać tego tematu. Ciśnienie mi skacze, jak to widzę. Są naprawdę tacy rodzice – mądrzy, wykształceni ludzie – którzy zakładają swoim delikatnym, wiercącym się we wszystkie strony niemowlakom na szyję sznurek z twardymi kamyczkami. Wszystko przez „energię”, olejki eteryczne czy cokolwiek, co rzekomo wydziela bursztyn pod wpływem ciepła. Ludzie. To bezpośrednie ryzyko uduszenia, które sami wiążecie dziecku na szyi. Wszelkie organizacje zdrowotne i właściwie każdy pediatra na tej planecie ostrzegają, że takie sznureczki mogą się zaplątać, a koraliki oderwać – wtedy maluch może je połknąć, albo w najgorszym razie zachłysnąć się nimi i udławić.

Ja już nawet o tym nie dyskutuję. Mam znajomą, która przysięga na te bursztynowe wynalazki, a ja tylko kiwałam głową i brałam duży łyk wina, krzycząc w duchu. Zupełnie nie obchodzi mnie, że ciocia Krysia twierdzi, iż to pomogło przy jej piątce dzieci – nie wiąże się dziecku sznurka na szyi, podczas gdy ono śpi bez nadzoru w swoim łóżeczku. Kropka. Koniec komunikatu.

Aha, i podawanie surowej, wyjętej prosto z lodówki marchewki do gryzienia? Błagam, tego też nie róbcie. Jeśli kawałek się odłamie, dziecko może się udławić. Zamiast tego wybierzcie coś bezpiecznego.

To przeklęte wyczucie czasu: Kiedy właściwie zaczyna się ta cała zabawa?

Gdy Maja skończyła pierwsze pół roku, popadałam w paranoję. Wieczorem siedziałam na kanapie, mój mąż przewijał Reddita, a ja w panice wstukiwałam w telefon: od kiedy niemowlęta ząbkują. Ponieważ ciągle marudziła. Ale nic z tego. Maja dostała pierwszego zęba w wieku ośmiu miesięcy. A Leo? Ten mały kujon miał zaledwie pięć miesięcy, kiedy w jego dolnej szczęce pojawiły się dwa białe czubeczki.

Pani pediatra powiedziała mi, że to genetycznie zaprogramowane i tak indywidualne jak odciski palców. Niektóre maluchy zaczynają się ślinić w wieku trzech miesięcy jak zepsuta pralka, a na pierwszego zęba i tak każą czekać aż do pierwszych urodzin. Krótka odpowiedź brzmi więc: nie ma żadnej reguły. Ząbkowanie przychodzi, kiedy przychodzi, i będziesz tego szczerze nienawidzić.

CSI Pokój Dziecięcy: Śledztwo w małej buzi

Nawet nie potrafię zliczyć, ile razy próbowałam zajrzeć do buzi moich płaczących dzieci. To absolutny koszmar, bo niemowlęta nienawidzą, gdy manipuluje się im przy ustach. Siedzisz więc i zastanawiasz się: jak wyglądają dziąsła, gdy dziecko ząbkuje? Niestety, w instrukcji obsługi dziecka (której przecież nigdy nie dostaliśmy) zabrakło ilustracji.

Kiedyś przeprowadziłam taką inspekcję u Leo przy pomocy latarki w telefonie (tak, ugryzł mnie). To wszystko wygląda właściwie jak mały plac budowy. Tam, gdzie ząb chce się wyrżnąć, dziąsło jest czerwone, opuchnięte i czasem wygląda wręcz szkliście. Czasami też przez skórę przebija już coś białego, ale uwierzcie mi: od tego pierwszego białego błysku do momentu, w którym to coś faktycznie słyszalnie zadźwięczy o łyżeczkę, mogą minąć całe dekady.

Ostateczne sygnały ostrzegawcze, że ząb nadciąga (według obserwacji z podłogi w moim salonie):

• Zabawa w gryzienie: Maja gryzła wszystko. Swoje piąstki, moje klucze, krawędź stolika kawowego, nos naszego Golden Retrievera. Nacisk z zewnątrz wydaje się być jedynym sposobem na choćby minimalne złagodzenie tego pulsującego bólu.
• Tsunami śliny: Przysięgam, że Leo tracił dziennie dwa litry wody przez samo ślinienie się. Przez to jego broda była ciągle czerwona i podrażniona.
• Faza rzepa: Oboje dzieci chciało po prostu na mnie zamieszkać. Odłożenie ich było niemożliwe. Wzięcie prysznica stało się dobrem luksusowym.
• Rozpalone policzki: To nie jest od razu 40 stopni, ale lekko podwyższona temperatura i rumieńce, jakby maluchy właśnie wyszły z sauny.

Słynna kolejność (i dlaczego kły to czyste zło)

Zwykle czepiamy się każdego pozoru kontroli i struktury, kiedy jesteśmy zmęczeni. Dlatego bardzo dokładnie przyswoiłam sobie kolejność wyrzynania się zębów u niemowląt, mając nadzieję, że dzięki temu będę wiedziała, kiedy najgorsze będzie już za nami.

Przeważnie wygląda to tak: najpierw dwa dolne siekacze. To jest jeszcze urocze. Potem dwa górne siekacze. Wtedy dziecko przez wiele miesięcy wygląda jak mały króliko-wampirek. Następnie pojawiają się boczne siekacze na górze i na dole. A potem pierwsze małe zęby trzonowe.

I wreszcie. Wreszcie przychodzą kły.

Chciałabym zarządzić minutę ciszy dla wszystkich rodziców, których dzieciom wyrzynają się właśnie kły. U Mai to był absolutny dno i wodorosty mojego macierzyństwa. Mam wrażenie, że te zęby są tak ostre i muszą przebić się przez tak grubą warstwę dziąsła, że to po prostu istne piekło. Spędzałyśmy całe noce na piłce gimnastycznej, podskakując i płacząc (obie). Po kłach z czasem pojawiają się jeszcze duże trzonowce, ale wtedy dzieci mają już zazwyczaj ponad dwa lata i potrafią jakoś zakomunikować, o co chodzi, albo przynajmniej dają się przekupić bajką o Śwince Peppie.

Potrzebujesz krótkiej przerwy od tych przerażających scenariuszy? Spójrz na nasze akcesoria do ząbkowania i gryzaki, zanim przejdziemy do tego, co naprawdę pomaga.

Co tak naprawdę pomaga (i przez co o mało nie oszalałam)

Chcecie prawdy? Tego bólu nie da się wyczarować i sprawić, by zniknął. Można go jedynie uczynić nieco bardziej znośnym. A uwierzcie mi, że kupiłam każdą bzdurę, którą zaserwowały mi reklamy na Instagramie.

Kwestia drewnianych gryzaków
Kupiłam takie niesamowicie drogie, minimalistyczne, drewniane coś. Z drewna klonowego. Wyglądało tak estetycznie, idealnie pasowało kolorystycznie do mojej beżowej lnianej pościeli, co i tak jest totalnym absurdem, bo dom przecież zawsze i tak przypomina pobojowisko. W każdym razie: drewno było za twarde. Leo ugryzł to dwa razy, spojrzał na mnie z furią w oczach i rzucił tym drewnianym kółkiem prosto w moje czoło. Sprawdziło się w porządku trochę później, kiedy zęby już nieco bardziej się wyrżnęły, ale na ten początkowy etap opuchniętych dziąseł? Bez szans.

Totalny przełom: Silikon i chłód
To, co nas uratowało, to miękkie rzeczy. Mieliśmy te silikonowe gryzaki, które można włożyć do lodówki. WAŻNE: Błagam, nigdy do zamrażarki! Zrobiłam to raz przy Mai, bo myślałam: im zimniej, tym lepiej. Mój mąż (tym razem to on był głosem rozsądku) przyłapał mnie i powiedział, że to może spowodować odmrożenia dziąseł. Miał rację. Zwykła lodówka w zupełności wystarczy.

Ale u nas jeszcze lepiej od tradycyjnych gryzaków sprawdziły się silikonowe gryzaki do owoców. Kojarzycie je? To takie małe, silikonowe smoczki z dziurkami. W Kianao znajdziecie fantastyczne gryzaki do podawania owoców (Fruit Feeders), które sprawdzają się w tym celu idealnie. Wkładałam tam po prostu zimny jogurt naturalny albo kawałek schłodzonego arbuza. Leo potrafił żuć to godzinami. Niesamowicie chłodzi to dziąsła, maluch ma przy okazji fajny smak i – co najważniejsze – jest zero ryzyka zadławienia, bo nic nie ma prawa się odłamać.

Opanowanie potopu śliny
Jako że maluchy ślinią się jak szalone, ich koszulki są ciągle mokre. Mokra koszulka przy szyi = zmarznięte dziecko = jeszcze gorszy humor. Zużywałam chyba ze 400 muślinowych pieluszek dziennie, żeby tylko wycierać bródkę Leo. Moja rada: zaopatrzcie się w ogromny zapas porządnych śliniaków apaszek (bandan). Wyłapują ślinę, wyglądają uroczo, i dzięki nim nie trzeba przebierać dziecka od stóp do głów pięć razy dziennie. A jeśli broda i policzki są już totalnie czerwone i podrażnione, weźcie trochę lanoliny (maści na brodawki, która być może została Wam z czasów karmienia piersią) i rozsmarujcie ją na buziaka. Tworzy ona wodoodporną warstwę ochronną i świetnie wspomaga gojenie, a dodatkowo nic się nie stanie, jeśli maluch ją zliże.

Mamy pierwszego zęba. I co teraz?

Jak tylko pojawi się ten pierwszy biały czubeczek – musicie zacząć myć zęby. Tak, wiem. Wasze dziecko będzie tego nienawidzić. Może będzie krzyczeć, zaciskać buzię w maleńką, wąską kreskę i mrużyć usta. Nieważne. Jakoś musicie tam dotrzeć z ociupinką, wielkości ziarenka ryżu, pasty z fluorem (chyba że podajecie tabletki z fluorem, wtedy skonsultujcie to z lekarzem; my używaliśmy pasty).

Na samym początku nie używałam nawet prawdziwej szczoteczki, tylko takiej silikonowej nakładki na palec. Jest miękka, masz nad nią o wiele większą kontrolę niż nad długą, plastikową rączką, i przy okazji można lekko pomasować spuchnięte dziąsła wokół ząbka.

Ząbkowanie to maraton, a nie sprint. Ale nadejdzie taki czas, przysięgam Wam, że będą miały wszystkie swoje 20 mleczaków i będą samodzielnie żuć brzegi od pizzy bez uronienia łzy. Do tego czasu: pijcie dużo kawy, kupcie te silikonowe gryzaki, a te głupie bursztynowe naszyjniki zostawcie na sklepowych półkach.

Jeśli potrzebujecie jeszcze uzupełnić swój zestaw przetrwania, koniecznie sprawdźcie, co do zaoferowania ma Kianao dla ząbkującego niemowlaka – od mięciutkich pieluszek muślinowych po bezpieczne gryzaki, które naprawdę pomagają.

FAQ: Bo potrzebujesz odpowiedzi o 3:00 w nocy

Ile czasu mija, zanim ząb wyrznie się w całości?

O Boże, to może trwać całą wieczność. Czasem patrzysz na spuchnięte dziąsło i myślisz, że ząb pojawi się jutro, a ostatecznie trwa to jeszcze trzy tygodnie. Gdy pierwszy, mały biały czubek przebije skórę, mija zazwyczaj od kilku dni do tygodnia, zanim ząbek ukaże się w pełnej okazałości. Ale to, co najgorsze (samo przebicie), masz już zazwyczaj za sobą.

Moje dziecko ma 39,5 stopnia gorączki, to naprawdę nie od ząbkowania?

Nie! Nasza pediatra była w tej kwestii bardzo stanowcza. Wszystko powyżej 38,5 stopnia nie ma nic wspólnego z samym ząbkowaniem. Twoje dziecko najprawdopodobniej złapało jakąś infekcję, bo przecież aktualnie eksploruje pół świata przy pomocy własnej buzi. Przy tak wysokiej gorączce, należy udać się do lekarza na kontrolę. Nie zrzucajcie tego na zęby.

Czy mogę podać lek przeciwbólowy (czopek), kiedy już nic nie działa?

Będę z wami szczera. Mieliśmy noce, kiedy Maja z bólu krzyczała i wierciła się przez cztery bite godziny. Wtedy, po konsultacji z naszym pediatrą, podawałam czopek przeciwbólowy (paracetamol lub ibuprofen dla niemowląt). Przecież gdy samemu ma się rwący ból zęba, też się coś na to bierze. Ale proszę, nie róbcie tego tygodniami „na wszelki wypadek”, tylko używajcie ich wtedy, gdy naprawdę widzicie: dziecko odczuwa ostry ból i strasznie się męczy.

Czy te żele na ząbkowanie z apteki są dobre?

Opinie na ten temat są skrajnie podzielone. Niektórzy przysięgają na żele ziołowe z rumiankiem (nam to kompletnie nie pomogło, choć Mai ewidentnie ten żel bardzo smakował). Według ekspertów, z żelami zawierającymi miejscowe środki znieczulające (np. lidokainę) trzeba bardzo uważać. Znieczulają one połowę jamy ustnej, często nie działają zbyt długo, a w efekcie dzieci mogą zadławić się własnym językiem albo mieć problemy ze ssaniem podczas karmienia. Po jednej próbie całkowicie z nich zrezygnowaliśmy. Zimny ucisk (silikonowe gryzaki) zadziałał o niebo lepiej.

Dlaczego kupka nagle zrobiła się tak wodnista, a pupa taka czerwona?

Ponieważ twoje dziecko przełyka litry własnej śliny! Taka ilość śliny najwyraźniej nieco zmienia proces trawienia, przez co stolec jest często luźniejszy i ma bardziej kwaśny odczyn. A to w ekspresowym tempie prowadzi do ekstremalnie odparzonej pupy w stylu pawiana. Często przewijaj, smaruj kremem z nagietkiem i pozwól maluchowi wierzgać nóżkami z gołą pupą tak często, jak to możliwe – nawet jeśli w pokoju robi się trochę chłodniej.