Baby's eerste tandenborstel en de absolute chaos van kleine tandjes

Mijn schoonmoeder zei dat ik gewoon wat kurkuma over zijn tandvlees moest wrijven en dat het daarmee wel goed zat. De kindertandarts met wie ik vroeger in het ziekenhuis werkte, vertelde me dat ik een streng, tweemaal daags poetsregime moest instellen op exact het moment dat het eerste witte stipje verscheen. Vervolgens stelde een of andere influencer in beige kleding in mijn feed voor om een compleet rauw bamboestokje te kopen, want plastic is de duivel. Ik had slaapgebrek, zat onder de gepureerde erwtjes en had een krijsende baby vast die probeerde zijn eigen vuistjes eraf te kauwen. Ik staarde gewoon naar het schap in de drogisterij, proberend te bedenken welk stukje plastic of siliconen zijn leven niet zou verpesten.

Luister, mondhygiëne voor een baby lijkt erg op triage in een ziekenhuis. Je doet wat je moet doen om de patiënt te stabiliseren, en je probeert intussen geen extra schade aan te richten. We willen allemaal dat onze kinderen perfecte, parelwitte tandjes krijgen, maar de realiteit bestaat uit veel huilen, veel bijten en onnodig ingewikkeld rekenwerk over fluoridegehaltes.

Je denkt waarschijnlijk: ik koop gewoon een klein borsteltje en begin met poetsen. Dat dacht ik ook, en ik heb letterlijk een diploma in de verpleegkunde. Het blijkt dat er een hele onderwereld van tandartsangst op je wacht.

Wanneer dat eerste scherpe randje eindelijk doorkomt

Dit hele circus begint eigenlijk al voordat er überhaupt een tandje is om te poetsen. Toen mijn kind een maand of vier was, begon hij te kwijlen als een Deense dog. Ik wist dat de tandjes zich een weg naar boven aan het banen waren onder het tandvlees. Ik begon een schoon, vochtig washandje om mijn wijsvinger te wikkelen en daarmee zachtjes over zijn tandvlees te wrijven nadat hij zijn melk had gedronken. Dat ging minder om echte hygiëne en meer om hem te laten wennen aan het gevoel dat er iemand in zijn mond zat te poeren.

Toen kwam maand zes. Die vlijmscherpe onderste snijtand kwam tevoorschijn. Mijn oude afdelingsarts zei altijd dat precies op dit moment de klok gaat tikken voor échte mondverzorging.

Je krijgt geen respijtperiode. Zodra die tand doorbreekt, is hij kwetsbaar. Melktanden hebben ongelooflijk dun glazuur. Het zijn eigenlijk gewoon fragiele kleine kalkafzettingen in een badje van melksuikers. Ik zag op de kinderafdeling wel eens peuters waarbij onder volledige narcose alle tanden moesten worden getrokken, omdat hun ouders dachten dat melktandjes er niet toe deden aangezien ze toch uitvallen. Ze doen er wél toe. Ze houden de ruimte vrij voor de volwassen tanden en bepalen hoe de kaak groeit.

De grote bamboe-illusie

Ik houd van de aarde. Ik recycle, ik koop biologisch katoen, en ik probeer onze ecologische voetafdruk ergens onder die van een kleine fabriek te houden. Maar bij houten tandartsgereedschap voor baby's trek ik een grens. Ik heb die ouderschapsforums gezien waar mensen elkaar de les lezen omdat ze geen biologisch afbreekbare tandenborstels kopen voor hun baby van zes maanden, en ik word daar compleet gek van.

Hout is poreus. Natuurlijke haren zijn hol. Een baby borstelt niet zachtjes over zijn tandjes om daarna netjes in de wasbak te spugen. Een baby kauwt op de borstel. Ze kwijlen erin. Ze pletten hem tegen hun tandvlees tot de haren uit elkaar staan als een geplette spin. Als je een baby een bamboe handvat en natuurlijke haren geeft, geef je ze in wezen een vochtige spons vol bacteriën en schimmelsporen.

Ik heb zwarte schimmel gezien in de microscopisch kleine scheurtjes van een houten babyborstel. Het immuunsysteem van je kind is nog aan het uitzoeken hoe het met huisstof moet omgaan, dus om nou twee keer per dag een beschimmeld stokje in hun mond te stoppen, is waarschijnlijk een slecht plan. We kunnen de bamboe-lessen beter bewaren voor als ze zeven zijn en snappen hoe je dingen goed aan de lucht laat drogen.

Elektrische tandenborstels voor baby's zijn een minstens zo belachelijke geldverspilling.

Het siliconen compromis

Medische kwaliteit, BPA-vrije siliconen is het enige dat echt logisch is voor het eerste jaar. Het is niet giftig, je kunt het uitkoken om de bacteriën te doden, en het is zacht genoeg om hun tandvlees niet open te halen wanneer ze onvermijdelijk je hand de verkeerde kant op trekken.

Ik heb drie maanden lang praktisch geleefd met de siliconen vingertandenborstel op mijn wijsvinger. Deze heeft ultrazachte siliconen nopjes in plaats van echte synthetische haren. Mijn kind dacht dat het een kauwspeeltje was, wat perfect uitkwam. Ik liet hem gewoon op mijn vinger bijten, terwijl ik de borstel subtiel ronddraaide om de melkresten van dat ene kleine tandje te schrapen. Het was een waterdicht systeem.

Uiteindelijk moesten we overstappen op een echte borstel met een handvat. We hebben de oefentandenborstel voor peuters geprobeerd. Deze is prima, maar het handvat voelt voor mij wat lomp aan. Wel zit er een veiligheidsschild op, wat echt onmisbaar is. Je draait je twee seconden om en ze proberen het handvat in te slikken. Een breed veiligheidsschild voorkomt dat ze moeten kokhalzen terwijl jij even een handdoek pakt.

Tandpasta afmeten als een apotheker

Hier wordt het medisch advies ongelooflijk onduidelijk en tegenstrijdig. Je hoort verschillende regels, afhankelijk van in welk land je woont, welke arts je het vraagt, en hoe oud het studieboek was dat ze hebben gelezen.

Dit is wat ik heb geleerd nadat ik drie verschillende kindertandartsen aan de tand heb gevoeld. Baby's horen precies 1000 ppm fluoride te krijgen. Niet meer, niet minder. Maar je moet wel rekening houden met de manier waarop je het ze geeft.

• Via tabletjes: Als je arts van die dagelijkse vitamine D-pilletjes heeft voorgeschreven waar ook fluoride in zit, mag je absoluut geen fluoridetandpasta gebruiken. Dan geef je ze namelijk een overdosis. Je moet dan die vreemde, smaakloze oefengel kopen zonder fluoride.
• Via tandpasta: Als je gewone vitamine D-druppels gebruikt, heb je een tandpasta met 1000 ppm fluoride nodig.
• De dosering: Vanaf het eerste tandje totdat ze twee jaar worden, gebruik je een hoeveelheid ter grootte van een rijstkorrel. Dat is alles. Letterlijk één rijstkorrel. Zodra ze twee zijn, ga je over op een hoeveelheid ter grootte van een erwt.

Ik stond vroeger in de badkamer ingewikkelde berekeningen in mijn hoofd te maken of hij niet te veel van dat rijstkorreltje had doorgeslikt. Ze slikken trouwens álles door. Geen enkele baby spuugt het uit. Daarom moet je het etiket met ingrediënten lezen om er zeker van te zijn dat er geen titaandioxide in zit, aangezien dat tegenwoordig eigenlijk een verboden voedingsadditief is. Ik denk dat die 1000 ppm-regel op een bepaalde manier best logisch is, als je bedenkt dat ze de tandpasta in feite gewoon opeten.

De dagelijkse worstelwedstrijd

De tanden van een baby poetsen is een oefening in zinloosheid en fysieke dwang. Je zult je een verschrikkelijke ouder voelen. Ze zullen schreeuwen alsof je probeert een nier te verwijderen. Zet gewoon door.

Mijn arts noemde een concept genaamd de KAI-methode (Kauwvlakken, Buitenkant, Binnenkant), wat klinkt als een vechtsport. De bedoeling is dat je in die volgorde poetst. Het lukte me zelden in de juiste volgorde. Mijn strategie was gewoon om mijn vinger in zijn wangzak te schuiven, zijn mond open te wrikken en over elk oppervlak te schrobben dat ik kon bereiken voordat hij me beet.

Hier is een weetje dat je nog lang zal achtervolgen. Kinderen hebben pas de fijne motoriek om hun eigen tanden goed te poetsen als ze vloeiend aan elkaar kunnen schrijven. Dat is ongeveer als ze acht jaar oud zijn. Acht. Je zult dus tot ze in groep 5 zitten over een wasbak hangen om hun tanden na te poetsen.

Hoe je stopt met het delen van je bacteriën

Als je naar onze hele babyverzorgingscollectie kijkt, zie je een rode draad van schone, makkelijk te steriliseren materialen. Daar is een reden voor. Baby's worden eigenlijk geboren met een steriele mond. Ze hebben van nature geen cariës-bacteriën (gaatjes-bacteriën). Die krijgen ze van ons.

Wij geven ze aan hen door wanneer we op hun soep blazen om deze te laten afkoelen. We geven ze door wanneer we de temperatuur van hun melk op onze eigen lippen testen. We geven ze door als hun speen op de stoep valt en we die even in onze eigen mond stoppen om hem schoon te maken voordat we hem teruggeven. Ik heb duizenden gaatjes bij peuters gezien die puur en alleen veroorzaakt werden doordat ouders lepels deelden. Stop ermee je speeksel in de mond van je kind te stoppen, joh. Het is de makkelijkste manier om tandbederf te voorkomen, nog voordat je überhaupt een borstel oppakt.

Dingen vervangen voordat ze vies worden

Uiteindelijk moet je de borstel weggooien. Ik bewaarde de eerste tandenborstel van mijn kind veel te lang, omdat ik het schattig vond dat er van die kleine bijtplekjes in stonden. Toen werd hij verkouden, en ging eindelijk de knop van mijn verpleegkundigenbrein om.

Virussen en spruw-sporen blijven achter in de haren. Als je kind ziek wordt, kook je de siliconen borstel uit of gooi je de synthetische in de prullenbak op het moment dat de koorts zakt. Anders vervang je hem gewoon elke zes tot acht weken. Als de haartjes eruitzien als een klapband, heb je te lang gewacht.

De verzorging van hun tandjes is gewoon nóg een vermoeiend klusje op de eindeloze lijst aan dingen om een klein mensje functioneel te houden. Als je een routine probeert op te bouwen waar je niet gek van wordt, bekijk dan onze essentiële producten voor voeding en verzorging. Daar vind je tools die écht overleven als ze worden uitgekookt, gekauwd en door de kamer worden gegooid.

De rommelige realiteit van mondverzorging bij baby's

Moet ik mijn baby in bedwang houden om tanden te poetsen?
Ja, eerlijk gezegd wel. Vroeger legde ik mijn zoon op de grond met zijn hoofd tussen mijn dijen en klemde ik zijn armpjes vast onder mijn benen. Het ziet er vreselijk uit en voelt nog erger, maar het is beter dan dat ze op hun vierde een wortelkanaalbehandeling nodig hebben. Ze wennen er uiteindelijk wel aan.

Wat als ze de tandpasta elke keer opeten?
Ze gáán het opeten. Daarom bestaat die rijstkorrel-maatstaaf. Zolang je de hoeveelheid heel klein houdt en een veilige, speciale babytandpasta zonder rare bleekchemicaliën gebruikt, kunnen hun kleine levertjes de ingeslikte fluoride prima verwerken.

Wanneer moet ik écht met ze naar de tandarts?
De officiële regel is voor hun eerste verjaardag, of wanneer het eerste tandje doorkomt. Meestal is dit eerste bezoekje alleen maar om ze te laten wennen aan het in de stoel zitten en een vreemde in hun mond te laten kijken zonder in paniek te raken. De tandarts werpt er twee seconden een blik op, zegt dat je het goed doet en geeft je een sticker mee.

Is bloeden normaal als ik hun tandvlees poets?
Een klein stipje bloed als er net een nieuw tandje door het tandvlees breekt, is normaal. Het weefsel is dan ontstoken en gaat open. Maar als hun tandvlees constant bloedt, druk je of veel te hard, of er is een ophoping van tandplak die een tandvleesontsteking (gingivitis) veroorzaakt. Hou de borstel wat losser vast en laat de borstelharen gewoon het werk doen.

Kan ik de tandjes niet gewoon met een doekje afvegen in plaats van te poetsen?
Alleen totdat ze volledig zijn doorgebroken. Een doekje is geweldig voor de fase met alleen tandvlees, of helemaal in het begin als de tand nog maar een klein wit streepje is. Zodra de hele tand eruit is, kan een doekje niet meer in de microscopische groefjes komen waar de melksuikers zich verstoppen. Daar heb je echt borstelharen voor nodig.