De avond dat een Baby Hazel-app me negen euro en mijn verstand kostte

Ik was tot over mijn oren bezig met het printen van verzendlabels voor mijn Etsy-shop op een dinsdagavond om tien uur, er heilig van overtuigd dat mijn vierjarige diep in slaap was, toen mijn Apple Watch trilde: een afschrijving van €8,99 uit de App Store. Mijn maag draaide zich om, want ik had niets gekocht, en mijn man lag te snurken op de bank naast een stapel ongevouwen was. Ik liep de gang door, deed Jacksons deur open en vond hem verstopt onder zijn dinosaurusdekbed. Badend in het blauwe licht van mijn 'verstopte' iPad, was hij driftig met een cartoonthermometer op een huilend geanimeerd kind aan het tikken. Hij zat helemaal in een of andere 'baby hazel' app, en had zojuist met succes de premium reclamevrije bundel aangeschaft, terwijl hij zogenaamd over monstertrucks lag te dromen.

Ik zal maar heel eerlijk met je zijn: dat was de avond waarop ik me realiseerde dat ik compleet het overzicht kwijt was over wat mijn kind op zijn scherm uitspookte. Met drie kinderen onder de vijf jaar gebruik ik die iPad soms als een soort derde ouder, wees eerlijk. Je geeft ze de tablet zodat je even het aanrecht kunt afdoen, of gewoon vier minuten naar een blinde muur kunt staren zonder dat er iemand om een snack zeurt. En je denkt: als het er enigszins educatief uitziet, is het vast wel prima.

Maar laat me je even bijpraten over die 'baby hazel' spelletjes. Want nadat ik de iPad in beslag had genomen en aan de keukentafel ging uitzoeken waar ik nou precies bijna tien euro voor had betaald, belandde ik in een bizar digitaal konijnenhol.

Wat is dit virtuele kind in vredesnaam?

Als je niet weet wie Baby Hazel is: gefeliciteerd met je ijzersterke digitale grenzen. Maar voor de rest van ons, die in de modderige loopgraven van het moderne ouderschap leven, is het een gigantische franchise van point-and-click simulatiespellen. Ik las ergens dat ze meer dan 100 miljoen keer gedownload zijn, waardoor ik me net iets minder schuldig voel dat mijn kind ze gevonden heeft. De spellen droppen je peuter in merkwaardig specifieke alledaagse scenario's, zoals een bed opmaken, tandenpoetsen, of degene die Jackson speelde: 'baby hazel goes sick'.

In dat specifieke spel krijgt de cartoonbaby koorts, en moet je kind digitale medicijnen en thermometers naar haar toe slepen om haar te laten stoppen met huilen. De ontwikkelaars plakken het label 'educatief' op deze apps, met de claim dat ze empathie en zorgzaamheid aanleren. Dat klinkt natuurlijk fantastisch als je om zes uur 's ochtends met halfdichte ogen de app-beschrijving leest. Mijn moeder zegt altijd dat ik ook prima ben opgedroogd terwijl ik urenlang vanuit mijn box naar soapseries keek, dus een spelletje over het naar de dokter brengen van een zieke cartoonbaby zal het einde van de wereld toch niet zijn?

Behalve dan dat de kinderarts bij de laatste controle vertelde dat wat kinderen eigenlijk leren van dat razendsnelle getik op een scherm, vooral directe behoeftebevrediging (instant gratification) is. Ik weet de exacte wetenschap erachter niet meer, omdat ik vooral bezig was te voorkomen dat mijn middelste kind een tijdschrift in de wachtkamer opat, maar het kwam erop neer dat de hersenen anders reageren op swipen over een scherm dan op het vasthouden van een fysiek object. Ze leren geen echte empathie voor een ziek persoon; ze leren dat als ze op de oplichtende groene pijl tikken, dat irritante huilgeluid stopt.

De freemium-valkuil die me compleet overviel

Hier is het deel waar mijn nekharen echt van overeind gaan staan. Je downloadt deze spelletjes omdat er in dikke, vette letters "Gratis" bij staat, maar ze werken met een heel stiekem freemium-model. Je kind is lekker aan het spelen, en opeens plopt er een advertentie op voor een ander luidruchtig spel, of ze lopen tegen een betaalmuur aan.

Toen ik later naar de details in de app store keek, zag ik dat de in-app aankopen variëren van €0,99 (alleen om de pop-up reclames uit te zetten) tot €8,99 voor bundels en extra levels. Jackson had op de een of andere manier met zijn duimpje precies de juiste knoppen ingedrukt om de grootst mogelijke afschrijving goed te keuren. En zelfs als je niet zo dom bent geweest om je betaalgegevens op te slaan (ik kijk hier even schuldbewust naar mezelf), betekent het zelfstandig spelen van die gratis versies dat je kind constant wordt gebombardeerd met ongefilterde reclames die jij niet ziet.

Ik dacht altijd dat hem een spelletje geven over het verzorgen van een baby beter was dan hem hersenloze unboxing-video's op YouTube te laten kijken. Maar toen ik zag hoe hij een reclame voor een zombie survival-game wegklikte om vervolgens direct weer een cartoonbaby te voeden, zette me dat wel even aan het denken.

Het scherm afpakken zonder een opstand te ontketenen

Een favoriete app afpakken van een vierjarige is in principe een extreme sport. Je kunt niet zomaar de iPad wegritsen, een nieuwe huisregel aankondigen en verwachten dat ze al fluitend met hun houten treinbaan gaan spelen. Het is een rommelig, luidruchtig proces dat meestal eindigt met iemand die huilt, en de helft van de tijd ben ik dat zelf.

Ik moest bedenken hoe ik de kloof kon overbruggen tussen deze digitale baby waar hij plotseling door geobsedeerd was en de echte, driedimensionale wereld waarin we leven. Aangezien het spel hem zogenaamd leerde hoe hij voor een broertje of zusje moest zorgen, besloot ik me te richten op tastbaar speelgoed.

Dit is hoe de realiteit van het inruilen van digitaal voor fysiek spelen er in ons huis daadwerkelijk uitzag:

• Ik zette de iPad eerst in de vliegtuigstand. Dit zorgde voor dikke tranen omdat de game geen nieuwe levels wilde laden, maar gaf mij een mooi excuus om te zeggen dat de iPad "vandaag kapot was".
• Ik viste zijn oude knuffelbeer op en vroeg of we konden doen alsof de beer dezelfde koorts had als baby hazel. Dat leverde me welgeteld drie minuten medewerking op.
• Ik bouwde een 'kliniek' op het kleed in de woonkamer met een lege kartonnen doos en wat fysiek speelgoed. Ik zorgde ervoor dat ik echt naast hem op de grond ging zitten, zodat hij niet kon wegdwalen op zoek naar de tablet.
• We oefenden met voorzichtig zijn bij zijn eigen babybroertje, wat er vooral op neerkwam dat ik als een zenuwachtige havik boven hen hing terwijl hij de baby iets te agressief over zijn bolletje wilde aaien.

Het is doodvermoeiend. Samen spelen en met je kind praten over wat ze aan het doen zijn kost tien keer zoveel energie als de app op ze laten passen. Maar toen ik echt bij hem ging zitten en vroeg: "Waarom denk je dat de baby huilt?", keek hij me wezenloos aan. Dat bevestigde maar weer dat het spel hem niet bepaald in een kleine kinderpsycholoog veranderde.

Cartoonmedicijnen inruilen voor echte bouwblokken

Toen ik eindelijk de betovering van de iPad had doorbroken, moest ik het vervangen door iets dat zijn aandacht vast kon houden zonder zijn hersens te overprikkelen. Ik let behoorlijk op mijn budget, dus ik koop niet veel luxe speelgoed, maar ik zoek wel naar dingen die een vlucht door de kamer – gegooid door een gefrustreerde kleuter – kunnen overleven.

Ik besloot de Zachte Baby Bouwblokken Set te pakken, en daar heb ik een vrij uitgesproken mening over. Eerlijk gezegd had ik niet verwacht dat ze van zacht rubber zouden zijn. Ik was de harde houten blokken gewend die mijn oma in een koffieblik bewaarde, die blokken die aanvoelen alsof je in een spijker stapt als je ze 's nachts in het donker tegenkomt. Maar deze zachte blokken hebben van die schattige macaron-kleurtjes, en je kunt erin knijpen.

Eerst was Jackson geïrriteerd omdat ze geen licht gaven of een 'ding'-geluid maakten als hij ze op elkaar stapelde. Maar toen besefte hij dat hij erin kon knijpen en, nog beter, dat hij ze mee in bad kon nemen. Er staan cijfers en dierensymbolen op, dus we begonnen kleine "ziekenhuisjes" te bouwen voor zijn actiefiguren. Leren ze hem op magische wijze hogere wiskunde? Waarschijnlijk niet. Maar ze houden zijn handjes bezig, er zitten geen verborgen kosten aan, en wanneer hij er onvermijdelijk eentje naar het hoofd van zijn broertje slingert omdat hij boos is over het middageten, hoeft niemand gekoeld te worden met een icepack.

Als je wilt weten hoe je een speelkamer kunt inrichten zonder afhankelijk te zijn van batterijen of wifi, bekijk dan eens wat van onze andere duurzame speelopstellingen. Want rustig speelgoed vinden dat niet gewoon plastic rommel is, is een dagtaak op zich.

Echte babyverzorging is een stuk rommeliger dan over een scherm swipen

Het hilarische aan spelletjes zoals 'baby hazel newborn baby' is hoe netjes ze babyverzorging eruit laten zien. De digitale baby huilt, je sleept er een flesje naartoe en de baby lacht. Bam, ouderschap volbracht.

Ondertussen, hier bij ons thuis, zat mijn eigen jongste baby in een fase van doorkomende tandjes waardoor ik mijn haar wel uit mijn hoofd kon trekken. Er is geen oplichtende groene pijl om op te tikken wanneer je baby van zes maanden oud om 2 uur 's nachts gilt omdat zijn tandvlees in de brand lijkt te staan. We hadden te maken met emmers kwijl, geruïneerde rompertjes en een mate van jengeligheid die in een cartoon simpelweg niet te vangen is.

Uiteindelijk was ik zo slim om de baby de Panda Bijtring van Siliconen en Bamboe te geven. Ik wind er geen doekjes om: het is gewoon een stukje siliconen in de vorm van een panda, maar het was wel zo'n drie weken lang de heilige graal hier in huis. Het heeft geribbelde randjes waar mijn baby heerlijk agressief op zat te kauwen als een wild diertje. Het mooiste, en eigenlijk de enige reden waarom ik het ding tolereer, is dat ik het zo in het bovenste rek van de vaatwasser kan gooien.

Mijn hond heeft trouwens wel twee keer geprobeerd het te stelen omdat hij dacht dat het een nieuw kauwspeeltje voor hem was, dus je moet wel in de gaten houden waar het landt als de baby het (uiteraard) weer uit de kinderstoel gooit. Maar zien hoe mijn baby uitvogelde hoe hij het platte middengedeelte moest vastpakken en in zijn mondje moest manoeuvreren, was een perfecte herinnering aan waarom fysieke objecten belangrijk zijn. Hij trainde echte motorische vaardigheden, voelde de weerstand op zijn tandvlees en leerde zichzelf kalmeren op een manier die tikken op een glazen scherm simpelweg niet kan nabootsen.

Een veilige zone creëren waar mijn creditcard niet voor nodig is

Kinderen weg van schermen en op de vloer aan het spelen krijgen, is een enorme uitdaging. Zeker als je draait op drie uur slaap en opgewarmde koffie. Ik probeer ruimtes in huis te creëren waar ze gewoon kunnen 'zijn', zonder geëntertaind te worden door een microchip.

Voor de baby betekende dat het neerzetten van de Houten Babygym | Regenboog Speelgym Set met Dieren. Mijn moeder zag hem staan en vroeg waar de knopjes zaten, de schat. Hij is heel simpel: gewoon een houten A-frame met wat speeltjes in zachte, aardse kleuren die eraan hangen. Er worden geen verschrikkelijk luide alfabetliedjes gezongen, en dat is precies de reden dat ik hem zo leuk vind.

De baby ligt eronder en moet zich echt concentreren en moeite doen om tegen het kleine olifantje te slaan. Het straalt rust uit. Het enige probleem dat ik ermee heb is dat Jackson, mijn kersvers afgekickte iPad-gebruiker, af en toe probeert het stevige houten frame te gebruiken als fundering voor zijn dekenforten. Ik moet dus vaak voor verkeersregelaar spelen om te voorkomen dat hij de vreedzame speelplek van de baby plet. Maar het contrast tussen de baby die vol aandacht naar een fysieke houten ring staart en Jackson die met open mond zat te staren naar een hectische app, kon niet groter zijn.

We zijn nog steeds op zoek naar de juiste balans. Ik heb de tablet niet helemaal verbannen, want ik ben geen heilige, en soms heb ik gewoon twintig minuten nodig om mijn Etsy-bestellingen in alle rust in te pakken. Maar ik heb wel die freemium-simulatiegames verwijderd en een strenge toegangscode ingesteld voor de App Store. En we besteden nu veel meer tijd aan het oefenen van échte empathie. Dat ziet er trouwens meestal gewoon uit als een erg luidruchtige en heel rommelige woonkamer.

Het duurt even om die digitale gewoonte te doorbreken, maar de lichtgevende schermen inruilen voor dingen die ze écht vast kunnen houden, kunnen laten vallen en op kunnen kauwen, is die eerste woede-uitbarsting absoluut waard. Als je klaar bent voor die verandering en op zoek bent naar wat spullen die in het holst van de nacht geen onverwachte afschrijvingen op je creditcard veroorzaken, neem dan eens een kijkje in onze collectie met biologische en duurzame baby essentials om te beginnen.

Praktische vragen die ik hier vaak over krijg

Zijn 'baby hazel' games echt zo slecht voor mijn kind?
Ik geloof niet dat ze kwaadaardig zijn, ze zijn gewoon sluw. Onze kinderarts gaf aan dat razendsnelle tik-spelletjes niet bijdragen aan een echte spanningsboog. En heel eerlijk: de absurde hoeveelheid reclames en verborgen kosten bezorgen je gewoon hoofdpijn. Als je ze laat spelen, zet de tablet dan in de vliegtuigstand of neem die €0,99 voor lief om de reclamevrije versie te kopen, zodat ze in ieder geval niet op rare commercials klikken.

Hoe voorkom ik dat mijn kind in-app aankopen doet?
Leer van mijn negen-euro fout. Ga nu direct naar de instellingen van je apparaat, zoek naar de 'Schermtijd'- of 'Beperkingen'-sectie en schakel in-app aankopen helemaal uit. Vertrouw niet op de onhandige duimpjes van een peuter, want zodra je de andere kant op kijkt, vinden ze gegarandeerd de duurste bundel in de winkel en kopen ze hem.

Wat is een realistische hoeveelheid schermtijd voor een peuter?
De officiële instanties raden voor kinderen onder de vijf jaar ongeveer een uurtje 'hoogwaardige programma's' aan, maar ik ga heel eerlijk met je zijn: de ene dag is het meer, de andere dag minder. Als het even kan, probeer ik het samen met hem te kijken en stel ik vragen over wat er op het scherm gebeurt, zodat hij niet in een complete zombie verandert.

Hoe laat je een kind stoppen met de iPad zonder dat het uitloopt op een gigantische driftbui?
Niet. Verwacht gewoon een driftbui. Ik geef meestal een waarschuwing dat ze nog vijf minuten hebben, en ga vervolgens zelf op de grond zitten met iets wat heel tastbaar is en erg afleidt (zoals die knijpbare blokken of wat klei) om daar zelf mee te spelen. Nieuwsgierigheid wint het na een paar luidruchtige minuten gelukkig vaak van de woede-uitbarsting.

Kunnen houten en siliconen speelgoed echt hun aandacht vasthouden in vergelijking met een app?
In het begin? Nee. Een app is erop gebouwd om hun brein te overspoelen met dopamine door middel van knipperende lichten en geluiden. Een houten blok is gewoon een blok. Maar zodra ze voorbij die digitale detox-fase zijn, begint hun eigen fantasie echt te werken. Je zult zien dat ze dan ineens veel langer met een siliconen bijtring of een kartonnen doos kunnen spelen dan je ooit voor mogelijk had gehouden.