Worden alle baby's met blauwe ogen geboren? Wat ik heb ontdekt

Ik zat in het Mount Sinai ziekenhuis, kamer 412, in zo'n vreselijk netbroekje en een ziekenhuisjasje dat vaag naar industrieel bleekmiddel en wanhoop rook, met mijn twee dagen oude zoon Leo in mijn armen. Mijn man, Dave, was net teruggekomen met de vieste automatenkoffie die ik in mijn vierendertigjarige leven had geproefd. En we waren serieus weddenschappen aan het afsluiten. Ik had zelfs de zaklamp van mijn telefoon aanstaan—wat, wauw, doe dat een pasgeboren baby niet aan, direct al een vreselijk moedermoment—om erachter te komen welke kleur zijn irissen precies hadden. Dave was er heilig van overtuigd dat ze diep, doordringend oceaanblauw waren. Ik vond ze veel meer lijken op modderig leigrijs.

We hadden letterlijk een verf-app op mijn telefoon geopend. We vergeleken onze kleine, krijsende zoon met digitale kleurstalen als 'Marineblauw' en 'Stormwolk'. Want net als elke andere kersverse ouder op deze planeet, gingen we ervan uit dat alle baby's beginnen met van die opvallende, ijskoude kijkers.

Ik denk dat we de eerste drie volle maanden van zijn leven bezig zijn geweest met het analyseren van zijn gezicht in verschillende lichtomstandigheden. Keukenverlichting? Heel blauw. De lampen in de woonkamer? Gek genoeg groen. De tl-buizen in de supermarkt? Modderig bruingrijs. Kijk, als er één ding is dat je als kersverse ouder NIET moet doen, dan is het je hele familie appen dat je kind de beroemde saffierblauwe ogen van je overgrootvader heeft geërfd, nog voordat ze überhaupt hun nekje recht kunnen houden. Want, allemachtig, wat veranderen die dingen.

Wacht, waarom dachten we allemaal dat dit een medisch feit was?

Ik dacht letterlijk dat dit een hard, onbetwistbaar wetenschappelijk feit was, totdat dokter Miller, onze absolute heldin van een kinderarts die mijn paniekerige berichtjes om 2 uur 's nachts tolereert, me vriendelijk corrigeerde. We waren bij de controle van twee weken op het consultatiebureau, ik lekte door mijn voedingsbeha heen, functioneerde op misschien elf minuten slaap, en ik vroeg haar wanneer zijn blauwe ogen definitief zouden 'vaststaan'.

Ze lachte een beetje en legde uit dat het hele idee dat elke baby met precies dezelfde blauwe ogen uit de baarmoeder komt, een totale fabel is. De meesten worden zelfs met bruine ogen geboren! Wat voor mij echt een schok was. Ik dacht oprecht dat de standaardinstelling voor mensen blauw was totdat de kleur zich ging 'ontwikkelen' of zoiets.

Er was een grootschalig onderzoek op Stanford—de NEST-studie, ik geloof dat ik erover las tijdens het kolven op een onmenselijk tijdstip terwijl ik reality-tv keek—en ze ontdekten dat meer dan zestig procent van de pasgeborenen direct al bruine ogen heeft. Het is natuurlijk enorm afhankelijk van je genetische achtergrond. Witte baby's hebben bij de geboorte veel vaker blauwe ogen, maar vrijwel iedereen met een andere achtergrond heeft vanaf de start bruine ogen. Witte mensen domineerden de opvoedboeken heel lang, dus het werd een soort algemene aanname die iedereen gewoon accepteerde. Hoe dan ook, het punt is: de biologielessen op de middelbare school en die kruisingsschema's hebben ons totaal voorgelogen.

Die hele situatie met melanine en de donkere baarmoeder

Waarom veranderen ze dan überhaupt? Het draait allemaal om melanine. Precies hetzelfde stofje dat ervoor zorgt dat je huid bruin wordt als je naar het strand gaat.

Denk er maar eens over na. Je kind heeft negen maanden lang rondgedobberd in een pikdonker, krap, waterig studio-appartementje. De cellen die melanine aanmaken—melanocyten, wat klinkt als een angstaanjagende dinosaurus, maar goed—hebben nog geen echt zonlicht gehad om op te reageren. Ze hebben gewoon in het donker lopen chillen. Zodra je baby wordt geboren en ze in de buitenwereld komen en de echte zon hun gezicht raakt, hebben die kleine cellen zoiets van: oh help, tijd om aan het werk te gaan.

Als die cellen in de eerste paar maanden een klein beetje melanine aanmaken, krijg je groen of hazelnootkleurig. Als ze een heleboel produceren, krijg je bruin. En als ze eigenlijk niks doen en er de kantjes vanaf lopen, blijven de ogen blauw. Hun kleine lichaampjes reageren simpelweg op het feit dat ze niet meer in het pikkedonker zitten. Wat trouwens ook de reden is dat hun kleine oogjes enorm gevoelig zijn voor de zon, omdat ze dat beschermende melaninepantser nog niet hebben opgebouwd.

Over het opendoen van die oogjes en naar dingen kijken gesproken... visuele stimulatie is een compleet ander paniek-konijnenhol waar ik in ben gedoken. Omdat hun zicht in het begin zo wazig is, werd ik enorm paranoïde dat Leo niet naar de juiste dingen keek of zijn volgbewegingen niet goed ontwikkelde. Uiteindelijk kocht ik deze Panda Babygym Set omdat ik las dat simpele vormen en een hoog contrast goed voor ze waren.

Eerlijk? De beste aankoop die ik ooit voor hem heb gedaan. Waargebeurd: ik zette de babygym op ons met koffievlekken bezaaide vloerkleed in de woonkamer, en Leo lag daar gewoon te staren naar die kleine gehaakte panda alsof het beestje hem staatsgeheimen influisterde. Ik vond hem fantastisch, puur omdat hij niet gemaakt was van verblindend fel neonplastic dat valse elektronische kermismuziek afspeelde. Hij heeft een hele rustgevende sfeer met grijs en natuurlijk hout, zodat mijn woonkamer niet leek op de nasleep van een geëxplodeerde peuterspeelzaal. De houten ster en kleine tipi gaven hem echte, fysieke focuspunten terwijl zijn minuscule oogspiertjes probeerden te snappen hoe ze moesten samenwerken.

Hoe lang duurt het voordat ze eindelijk een kleur kiezen?

Dus, wanneer weet je nou écht met welke kleur je te maken hebt? Mijn eerlijke advies? Probeer er de eerste zes maanden niet eens naar te raden. Laat het gewoon los.

In dat eerste halfjaar vinden de grootste en gekste veranderingen plaats. Leo ging van leigrijs, naar felblauw, naar een hele vreemde, modderige moeraswater-kleur, om rond de vijfde maand uit te komen op een hele mooie hazelnootkleur. Tussen de zes en twaalf maanden vertraagt het veranderingsproces aanzienlijk, maar ze kunnen je nog steeds compleet om de tuin leiden.

En Maya? Oh mijn god. Mijn tweede kind, Maya, die drie jaar later ter wereld kwam en elk restje fragiele routine dat we hadden opgebouwd, compleet verwoestte. Maya's ogen waren doordringend blauw totdat ze letterlijk twee jaar oud was. We waren er zo ontzettend zeker van! We hadden al die blauwe pakjes gekocht om te matchen met haar ogen. Mijn schoonmoeder kocht een belachelijk op maat gemaakt spijkerjasje voor haar. En toen, vlak na haar tweede verjaardag: bam. Hazelnootbruin.

Dokter Miller vertelde dat dit echt kan gebeuren; bij sommige kinderen duurt het wel drie volle jaren voordat de melanine klaar is met zijn werk. Wat eigenlijk gewoon ronduit onbeleefd is. We dachten twee jaar lang dat we een kind met blauwe ogen hadden en toen had haar DNA ineens zoiets van: VERRASSING!

Omdat hun zicht zo vreselijk slecht is in die eerste paar maanden waarin de kleur verandert, zien ze eigenlijk alleen maar dingen met veel contrast. Daarom is zwart-wit momenteel zo'n enorme hit in babyland. Wij gebruikten de Biologisch Katoenen Zebradeken voor Leo's buiktijd. De felle zwart-witte strepen waren letterlijk het enige waar hij zich op kon focussen toen hij twee maanden oud was. Bovendien is het GOTS-gecertificeerd biologisch, wat super chic klinkt, maar wat er voor mij vooral voor zorgde dat ik niet in paniek raakte toen hij—zoals verwacht—de hoekjes van de stof in zijn mond begon te proppen terwijl hij alles onderkwijlde. Het is een heerlijk stevig, dik dekentje als je iets zoekt dat echt bijdraagt aan de hersenontwikkeling, terwijl het ze ook nog eens lekker warm houdt op de grond.

De spullen die echt werken (en de spullen die er alleen maar schattig uitzien)

Daarnaast wil je ze natuurlijk comfortabel houden terwijl jij je druk maakt over de kleur van hun irissen. Voor Maya probeerden we de Bamboe Babydeken met Blauwe Bloemen. Ik zal helemaal eerlijk met je zijn: hij is gewoon 'oké'.

Begrijp me niet verkeerd, de bamboestof is belachelijk zacht en het voorkwam daadwerkelijk dat ze die vieze, zweterige uitslag in haar nek kreeg, je weet wel, die baby's krijgen als ze in autostoeltjes slapen. Hij is enorm ademend. Maar Dave vond het vreselijk, omdat hij vond dat die verfijnde blauwe korenbloemen er belachelijk uitzagen als ze over zijn stoere, tactische papa-rugzak hingen. Het zal wel, Dave. Het is een prima keuze als je van een hele mooie, zachte stijl houdt, maar voor ons was het gewoon de zoveelste deken die vooral als een verfrommeld propje op de vloer van onze auto leefde. Hij blijft wel heel mooi in de was, dat geef ik toe. Ik heb hem wel een miljoen keer gewassen na talloze spuug-incidenten en de kleur is geen moment vervaagd.

Als je op zoek bent naar spulletjes om je kindje mee toe te dekken zonder dat ze er uitslag van krijgen, kun je gewoon even kijken bij de collectie babydekentjes van Kianao. Ze gebruiken tenminste echt biologische materialen in plaats van die kriebelige, plasticachtige rommel die bij de grote warenhuizen in de schappen ligt.

De zij-aanzicht-truc en wanneer je je écht zorgen moet maken

Mijn kinderarts leerde me een grappig klein trucje tijdens een van mijn vele overbezorgde bezoekjes. Ze noemde het de zij-aanzicht-test. Eigenlijk komt het erop neer dat je je kind meeneemt naar echt, natuurlijk licht—zoals bij een groot raam, niet onder de vreselijke halogeenspotjes in je keuken—en vanaf de zijkant naar hun ogen kijkt. Als ze er vanuit die hoek helemaal helder en ijsblauw uitzien, kunnen ze zomaar echt blauw blijven. Maar als je gouden spikkeltjes, bruine stipjes of donkere laagjes ziet, geef het dan maar op: grote kans dat ze uiteindelijk hazelnoot of bruin worden.

Nog even een kleine toevoeging, omdat ik hier ooit compleet van in de stress schoot toen het licht in onze badkamer raar viel: als je kind oprecht twee compleet verschillende kleuren ogen heeft, of als het ene oog plotseling bruin wordt terwijl de andere blauw blijft, kaart dit dan even aan bij je arts. Meestal is het volkomen onschuldig, puur genetisch en wordt het heterochromie genoemd (wat er, eerlijk is eerlijk, best wel heel stoer uitziet), maar heel soms kan het wijzen op een andere zeldzame genetische aandoening, zoals het syndroom van Waardenburg.

Je moet eigenlijk gewoon ophouden met jezelf gek maken met die zaklamp. Bekijk de oogjes misschien even vanaf de zijkant als je de volgende keer buiten bent. En kaart eventuele gekke kleurveranderingen gewoon aan bij je volgende bezoek aan de kinderarts, in plaats van om 3 uur 's nachts in een paniekerige Google-spiraal te belanden, wat natuurlijk precies is wat ik deed.

Warm je koffie voor de vierde keer vandaag op in de magnetron, stop met vanaf vijf centimeter afstand naar hun gezicht te staren, en als je op zoek bent naar dingen die daadwerkelijk goed zijn voor hun gevoelige huid en hersenontwikkeling, neem dan een kijkje in de shop van Kianao.

Vragen die ik mijn arts hier letterlijk over heb gesteld

Waarom zweren sommige mensen erbij dat alle pasgeboren baby's blauwe ogen hebben?
Dat is vooral omdat veel witte baby's daadwerkelijk beginnen met een blauwgrijze kleur vanwege een gebrek aan melanine in de baarmoeder. Witte mensen schreven lange tijd vrijwel alle vroege, dominante boeken over opvoeding, waardoor dit een soort geaccepteerd 'feit' werd dat door iedereen klakkeloos werd overgenomen. Maar voor de overgrote meerderheid van de wereldbevolking is hier helemaal niets van waar.

Kunnen de ogen van mijn baby van bruin weer terug naar blauw veranderen?
Nee hoor. Melanine is eenrichtingsverkeer. Zodra het oog pigment begint aan te maken en bruin, groen of hazelnootkleurig wordt, is er geen weg meer terug. Je kunt een boterham immers ook niet meer 'ont-roosteren', toch? Als de kleur er eenmaal is, is het definitief.

Wanneer moet ik hun ogen officieel laten controleren?
Dokter Miller vertelde me dat ik rond de 6 maanden moest langskomen voor een echt oogonderzoek. Natuurlijk niet alleen voor de kleur, maar vooral om te controleren of ze dingen goed volgen, vloeiend naar voorwerpen kijken en of hun zicht zich goed ontwikkelt. Voor die tijd zijn het eigenlijk nog gewoon wazige kleine wezentjes die sowieso niet verder dan je neus kunnen kijken.

Is het waar dat moedermelk hun oogkleur kan veranderen?
Oh hemel, nee. Ik las dit ooit in een Facebookgroep voor moeders en smeet nog net niet mijn telefoon door de kamer. Moedermelk is magisch, maar het verandert geen DNA en het stopt echt niet op magische wijze de melanineproductie. Spuit alsjeblieft geen melk in de oogjes van je kind om ze blauw proberen te houden. Echt niet doen.

Waarom kijkt mijn baby soms scheel?
Volkomen normaal in de eerste paar maanden! Hun oogspiertjes zijn vlak na de geboorte nog ontzettend zwak, het lijken net te ver doorgekookte spaghettisliertjes. Ze moeten echt nog leren samenwerken om goed te kunnen focussen. Mocht het na 4 of 5 maanden nog steeds voortdurend gebeuren, bespreek dit dan even met de kinderarts of het consultatiebureau, maar in het prille begin zien ze er allemaal gewoon een beetje knullig uit.