Hoe praat je over Babi Jar zonder je kinderen bang te maken

Ik stond op een dinsdagmiddag om 14:14 uur aan het kookeiland, in de gevlekte universiteitstrui van mijn man, te proberen op mijn telefoon een kraamcadeautje te bestellen. Ondertussen was Leo, die vier is en volkomen verwilderd, herhaaldelijk met een plastic dinosaurus op de koelkast aan het rammen. Ik wilde 'babycadeaus' of zoiets als 'babies' intypen – eerlijk gezegd is mijn brein veranderd in pap – maar met mijn dikke vingers typte ik per ongeluk 'babi'. Google, in al zijn oneindige wijsheid, vulde mijn zoekopdracht automatisch aan tot het bloedbad van Babi Jar.

En ineens keek ik niet meer naar rompertjes van biologisch katoen. Ik staarde naar een Wikipedia-samenvatting over een ravijn in Kiev. September 1941. Meer dan 33.000 Joodse burgers vermoord door nazi-troepen in twee dagen tijd. Het is een van de grootste massamoorden in de geschiedenis van de Holocaust, en ik sta daar gewoon met mijn lauwe derde kop koffie te kijken hoe mijn kind een T-Rex een magneet probeert te laten opeten, terwijl de lucht volledig uit mijn longen wordt geperst.

De grootste mythe over het leren van gruwelijke historische gebeurtenissen aan onze kinderen, is dat we ze moeten opsluiten in een formele, sombere collegezaal om in één keer alle kille, harde feiten te presenteren, omdat ze anders opgroeien tot sociopaten. We hebben het idee dat als we ze niet meteen blootstellen aan de duisternis, we falen als ouders. Maar oh god, dat is gewoon niet waar. Je hoeft hun hartjes niet te breken voordat hun brein klaar is om de stukjes op te vangen.

Later die avond keek ik naar Maya. Ze is zeven. Eerder die middag had ze nog een complete existentiële inzinking omdat haar wafel een beetje was gescheurd in de broodrooster. Ik kijk naar haar met tranen bevlekte, plakkerige gezichtje en denk: hoe in vredesnaam ga ik haar dit soort systematisch kwaad ooit uitleggen?

De tijdlijn voor vreselijke waarheden

Ik heb dit eigenlijk aangekaart bij onze huisarts, dokter Evans, tijdens Leo's laatste controle. Ik klonk waarschijnlijk als een complete dwaas omdat ik aan het doordraaien was over de staat van de wereld, terwijl hij gewoon de oren van mijn kind wilde nakijken. Hij zei zoiets als dat kleine hersentjes letterlijk de hardware missen om grootschalig trauma te verwerken. Ze kunnen het fysiek gewoon niet. Dus als je een kind onder de acht hebt, zoals mijn twee chaotische gremlins, dan... vertel je ze gewoon niet de gruwelijke details. Op deze leeftijd probeer ik Maya vooral te leren om geen pestkop te zijn op het schoolplein. We praten over empathie. We praten over opkomen voor het kind dat alleen zit. Dat is de basis.

Maar wanneer ze die basisschoolleeftijd bereiken, zo tussen de 8 en 12 jaar, verandert er iets. Ze beginnen op school te leren over de Tweede Wereldoorlog en de bubbel barst. Ik las laatst 's nachts op een opvoedforum – aangezien slaap een concept is waar ik niet meer aan meedoe – en een andere moeder stelde voor om je in die jaren volledig te richten op de 'helpers'. Er is zo'n ongelooflijk verhaal over een overlevende van Babi Jar, ene Wassili Michailowski. Hij was een weeskind, en de directeur van het weeshuis verstopte letterlijk 12 Joodse kinderen in een klein kamertje onder de trap om ze veilig te houden voor de bezetters. Dat is het soort verhaal waaraan een tienjarige zich kan vasthouden. Moed in de duisternis kunnen ze begrijpen.

Daarna worden het tieners, waar ik echt doodsbang voor ben, en dat is het moment waarop de zijwieltjes eraf moeten. Tieners moeten begrijpen hoe vooroordelen systematisch worden en hoe ongecontroleerde haat samenlevingen verwoest. Ik weet vrij zeker dat ik een artikel las waarin een historicus — misschien de voormalige opperrabbijn van Tel Aviv? Eerlijk gezegd kan ik me zijn exacte naam niet herinneren, mijn geheugen is een zeef — zei dat omdat de wereld na het bloedbad in Babi Jar in 1941 eigenlijk haar schouders ophaalde en stil bleef, de nazi's zich aangemoedigd voelden om een paar maanden later gewoon door te gaan met de 'Endlösung'. Dat is angstaanjagend, en het is precies het soort harde realiteit waar een vijftienjarige mee moet worstelen om te snappen waarom je mond opentrekken écht belangrijk is.

Over het veilig en gelukkig houden van kleine mensjes gesproken...

Maar goed, de hele reden dat ik in dit historische konijnenhol dook, was omdat ik een cadeautje probeerde te kopen voor mijn schoonzus, die zwanger is van haar eerste jongen. Bizar toch? Hoe je je het ene moment druk maakt over de donkerste delen van de menselijke geschiedenis, en je het volgende moment gewoon probeert een niet-giftige houten bijtring voor een baby te vinden. Maar dat is het moederschap. We dragen de existentiële angst in de ene hand en een luiertas in de andere.

Als je in de loopgraven van de eerste babymaanden zit, kun je de bijtspeeltjes-collectie van Kianao bekijken en gewoon proberen de week te overleven, oprecht.

Toen Leo tandjes kreeg, was hij een absoluut monstertje. Ik heb het over Exorcist-niveaus van kwijl en gekrijs. Uiteindelijk kocht ik de Houten Bijtring Rammelaar Beer Sensorisch Speelgoed voor hem, en ik overdrijf niet als ik zeg dat het mijn verstand heeft gered. Ik weet nog goed dat ik op een nacht om 3 uur op de parkeerplaats van de supermarkt zat – vraag me niet waarom, ik reed gewoon rond om hem in slaap te krijgen – in diezelfde ranzige trui, te huilen op het stuur. Leo zat achterin, eindelijk stil, te kauwen op de onbehandelde beukenhouten ring van dat kleine blauwe beertje. Het gehaakte katoen was zo zacht, en het was letterlijk het enige dat hem kalmeerde. Ik heb er uiteindelijk ook eentje voor mijn schoonzus gekocht, want ik weiger haar zonder te laten lijden.

Ik heb ook de Zebra Rammelaar Bijtring voor haar in mijn winkelmandje gegooid, vooral omdat hij er super chic uitziet. Hij is prima, eerlijk gezegd. Hij heeft zo'n contrastrijk zwart-witpatroon dat blijkbaar geweldig is voor de zich ontwikkelende visuele focus van een pasgeborene, wat top is, maar Leo had er niet zoveel mee toen wij er een hadden. Het haakwerk is iets stijver dan bij de beer. Hij staat echter wel fantastisch mooi op een plankje in de babykamer, dus ze krijgt hem toch.

Mijn man Greg, die zich er even mee bemoeide terwijl ik aan het bestellen was, zei dat ik beter de Houten Bijtring Rammelaar Hert Sensorisch Speelgoed kon nemen. Zijn exacte redenering was "herten zijn majestueus", wat de meest willekeurige papa-logica ooit is, maar oké. Hij heeft wel een ongelooflijk schattig klein roze slabbetje en verfijnde geweitjes, en omdat het van hetzelfde chemicaliënvrije beukenhout is, weet ik dat het veilig is. Mannen zijn raar, maar hij heeft af en toe een goede smaak.

Hulpbronnen die niet compleet nutteloos zijn

Maar goed, terug naar de zware kost. Als Maya straks een tiener is en echte, angstaanjagende vragen begint te stellen over wat daar gebeurd is, ga ik haar niet zomaar een geschiedenisboek in de handen drukken. Die boeken zijn klinisch. Ze nemen afstand van het menselijke aspect.

Er is een boek genaamd Babi Jar: een document in de vorm van een roman van Anatoly Koeznetsov. Hij was 12 jaar oud toen zijn stad werd bezet, wat betekent dat hij exact de leeftijd had van een middelbare scholier toen hij deze nachtmerrie met eigen ogen zag. Het is geen droge geschiedenisles; het is een documentaire-roman geschreven vanuit het perspectief van een kind dat probeert te overleven. Dat is hoe je het ze leert. Je geeft ze een perspectief dat aansluit bij dat van henzelf.

Zet een negenjarige gewoon niet op een willekeurige donderdag op de bank om Schindler's List te kijken.

Ze klein laten zijn terwijl je ze voorbereidt op iets groots

Soms zorgt de mentale belasting van het millennial-ouderschap ervoor dat ik keihard in een kussen wil schreeuwen. Serieus, de druk is bizar. Er wordt van ons verwacht dat we elk aspect van hun fysieke ontwikkeling micromanagen: zorgen dat hun speelgoed is geverfd met biologische kleurstoffen, ons blindstaren op de vraag of gepureerde worteltjes of de Rapley-methode beter is voor hun kaakontwikkeling, en hun slaapcycli bijhouden in vier verschillende apps.

En terwijl we dat allemaal doen, moeten we ook nog van die enorm emotioneel intelligente wereldburgers opvoeden. We moeten hun schermtijd beperken zodat hun dopaminereceptoren niet doorbranden, maar er ook voor zorgen dat ze sociaal bewust genoeg zijn om de geopolitieke wreedheden van de twintigste eeuw niet te herhalen. Het is uitputtend. Het is volkomen, totaal uitputtend.

Ik stelde dit tijdens het avondeten aan Greg voor. Ik vroeg hem hoe we de balans moeten vinden tussen het beschermen van hun onschuld en het onderwijzen over de gruwelen van de wereld. Hij keek me gewoon over zijn taco heen aan en zei: "Kunnen we dit bespreken als ik mijn guacamole op heb?" Typisch.

Maar misschien heeft hij gelijk en moeten we gewoon even afremmen. We hoeven het morgen nog niet allemaal te weten. Maya is zeven. Leo is vier. Op dit moment zijn hun grootste tragedies kapotte wafels en de zwaartekracht. Mijn taak is om die onschuld nog een klein beetje langer te beschermen, en dan, als de tijd daar is, ze te wapenen met de waarheid. Je moet gewoon even diep ademhalen, je kinderen stevig vasthouden, ze leren om te zoeken naar de 'helpers', en ze de harde geschiedenis vertellen wanneer ze er echt klaar voor zijn om die te dragen.

Maar goed, voordat ik in een nieuwe existentiële crisis beland over de staat van de mensheid: mocht je een kleintje hebben dat op dit moment krijst omdat zijn tandvlees pijn doet, scoor dan een van die bijtspeeltjes van Kianao, zodat je vannacht in elk geval wat slaap kunt pakken.

Mijn Rommelige FAQ Over Het Onderwijzen Van Harde Geschiedenis

Hoe begin ik überhaupt met een kind te praten over de Holocaust?
Oh god, langzaam. Bij mijn kinderen (die nog klein zijn), gebruiken we het woord nog niet eens. We hebben het gewoon over eerlijkheid, en wat er gebeurt als pestkoppen te veel macht krijgen, en waarom we moeten opkomen voor onze vriendjes. Je moet eerst het raamwerk voor empathie opbouwen, anders betekent de geschiedenis sowieso niets voor ze.

Is zeven jaar te jong om te leren over het bloedbad van Babi Jar?
Ja. Absoluut ja. Mijn huisarts zei eigenlijk dat hun hersenen het nog niet kunnen verwerken. Tenzij ze er toevallig over horen en ernaar vragen (in dat geval: houd het vaag en focus op de mensen die probeerden te helpen), laat je zevenjarige zich lekker druk maken over Lego en Pokémon.

Hoe zit het met dat boek dat je noemde?
Dat boek van Anatoly Koeznetsov? Het is fantastisch voor oudere kinderen (zoals tieners). Hij was 12 toen hij de bezetting in Kiev meemaakte, dus hij schrijft vanuit een perspectief waar tieners zich echt in kunnen inleven. Het slaat een brug tussen een stoffig geschiedenisboek en het echte, ware leven.

Hoe ga ik om met mijn eigen angst als ik ze deze zware shit moet leren?
Als je daar achter bent, mail me alsjeblieft. Maar serieus, ik probeer mezelf er gewoon aan te herinneren dat het opvoeden van lieve, bewuste kinderen de ultieme rebellie is tegen de duisternis. En daarnaast is het helemaal oké om er in je auto om te huilen. En veel te veel koffie te drinken. We doen allemaal gewoon ons uiterste best.