De Brooke Shields documentaire 'Pretty Baby' zette mijn wereld op z'n kop

Het was 23:43 uur op een willekeurige dinsdagavond. Ik zat op de bank in de oude studentenjoggingbroek van mijn man Mike – je weet wel, die met die dubieuze bleekvlek op de knie – en at lichtjes taaie zoutjes direct van Maya's Elsa-bordje. Ik had net voor de vierde keer die dag mijn koffie in de magnetron opgewarmd. Hij was nog steeds lauw. Terwijl ik gedachteloos door Hulu scrolde op zoek naar iets waar eens géén tekenfilmhonden de wereld in hoefden te redden, drukte ik op play bij een documentaire waarvan ik dacht dat het gewoon luchtige popcultuur-nostalgie uit de jaren '90 zou zijn.

Voordat ik op play klikte, was mijn hele opvoedfilosofie eigenlijk niet veel meer dan proberen iedereen in leven te houden tot bedtijd, zorgen dat ze af en toe een groente aten en voorkomen dat ze hete pannen aanraakten. Ik dacht dat de veiligheid van mijn kinderen betekende dat er veiligheidsslotjes op de kastjes zaten en de riempjes van de autostoel strak genoeg waren aangespannen. En ik dacht dat mijn eigen onzekerheid gewoon een teken was dat ik faalde als moeder.

Toen keek ik de tweedelige Brooke Shields-documentaire en, oh jee, het blies me echt compleet omver.

Ik zat daar letterlijk in het donker, terwijl Mike in de andere kamer lag te snurken, naar het scherm te staren. Ik realiseerde me dat bijna alles wat ik dacht te weten over de veiligheid van kinderen, grenzen aangeven (consent) en mijn eigen postpartumperiode compleet tekortschoot. Ik begon eraan met de verwachting een oppervlakkige terugblik op een kindsterretje te zien, maar ik eindigde met een paniekerige, op-een-servetje-gekrabbelde survivalgids voor het opvoeden van mensjes in een wereld die hen maar al te graag als product wil zien. Hoe dan ook, het zette mijn hele denkwereld op z'n kop, op de best en tegelijkertijd meest angstaanjagende manier mogelijk.

Dat moment waarop het internet me de stuipen op het lijf joeg

Er is dus een stukje waarin ze het hebben over hoe ze op letterlijk 11-jarige leeftijd werd gecast als kinderprostituee, en daarna op haar vijftiende die hyper-geseksualiseerde Calvin Klein-reclames deed. De volwassenen in de kamer gaven structureel voorrang aan winst boven de psychologische veiligheid van een kind. Dat is al afschuwelijk, maar vervolgens zitten haar tienerdochters in de film de ervaringen van hun moeder te vergelijken met tieners van nu die badpak-selfies op social media plaatsen. Dat was het moment waarop mijn lauwe koffie bijna uit mijn neus kwam.

Bij de digitale voetafdruk van mijn kinderen dacht ik altijd: oh, gewoon geen foto's van ze in bad op Facebook zetten. Maar haar dochters wijzen erop dat het grote verschil regie is. Wie heeft er nu echt de controle over het beeld? Het deed me beseffen dat dezelfde soort objectificatie waar Brooke mee te maken kreeg vanuit de traditionele media, nu gewoon razendsnel wordt gerepliceerd op TikTok en Instagram, rechtstreeks vanuit onze woonkamers. Mijn kinderarts, dr. Aris – die eigenlijk een wandelende, pratende versie van de opvoedrichtlijnen is – zegt me altijd dat ik het mediagebruik van mijn kinderen actief moet sturen. Maar ik wimpelde dat altijd een beetje af, want Leo is 4 en wil vooral filmpjes kijken van mensen die verrassingseieren openmaken. Maar het begint nu al, weet je? Je kunt niet gewoon de iPad afpakken en het beste ervan hopen terwijl je je verstopt in de badkamer. Je moet écht het gesprek met ze aangaan over van wie hun gezicht is, en hoe ze bepalen wat oké is om met het hele universum te delen.

Ik zat daar en dacht terug aan mijn eigen jeugd. Mijn grootste zorg was toen dat het kaartje aan mijn Ty Beanie Babies-knuffels heel bleef, zodat ze ooit miljoenen waard zouden zijn (spoiler: dat zijn ze niet). Terwijl deze documentaire laat zien hoe makkelijk de afbeelding van een kind ze kan worden afgenomen. Ik begon een beetje in paniek te raken. Ik heb letterlijk de tv gepauzeerd, ben naar Leo's kamer gelopen om even naar mijn slapende mooie mannetje te kijken, en heb hem beloofd dat ik mijn telefoon vaker weg zou leggen.

Wat trouwens meteen de reden is dat ik ze de laatste tijd zo fanatiek fysiek speelgoed in de handen druk. De ochtend na mijn nachtelijke documentaire-crisis had Leo een driftbui omdat hij mijn telefoon wilde, dus gooide ik onze Zachte Baby Bouwblokkenset naar hem. Niet letterlijk gegooid, natuurlijk. Maar ik kieperde ze om op het vloerkleed. Ik ben echt dol op die dingen. Ze zijn gemaakt van superzacht, indrukbaar rubber dat helemaal vrij is van BPA en formaldehyde, waardoor ik me weer nét iets beter voel over de wereld. Bovendien hebben ze van die mooie macaron-kleurtjes, zodat mijn woonkamer niet lijkt op een ontploffing van primaire kleuren. Hij zat daar wel een uur in de blokken te knijpen en de dierensymbooltjes op te stapelen. Het was zo'n prachtig, schermvrij moment waarop hij helemaal de baas was in zijn eigen, veilige, kleine wereldje.

De hele discussie over lichamelijke autonomie

Oké, dit is het gedeelte waar mijn maag letterlijk van omdraaide. Er is een scène waarin ze vertelt over een regisseur die fysiek haar teen verdraaide om seksuele extase op film te simuleren, en ze legt uit hoe ze leerde om 'lichaam en geest van elkaar los te koppelen' om deze onvoorstelbaar ingrijpende interviews en ongepaste eisen op de set te overleven. Het is misselijkmakend. En het deed me denken aan al die keren dat we onze kinderen per ongeluk leren om hun eigen fysieke grenzen te negeren.

Vroeger was ik zo'n moeder die theatraal tegen Maya fluisterde: "Geef tante Susan een knuffel, wees niet zo onbeleefd!" als we weggingen bij een familiefeestje. Ik dacht dat ik haar manieren leerde. Maar dr. Aris herinnerde me er vorig jaar bij een controle zachtjes aan dat kinderen die niet leren dat ze volledig de baas zijn over hun eigen lichaam, later veel kwetsbaarder zijn voor grensoverschrijdend gedrag. Het schijnt dat we al vanaf de peuterleeftijd bezig moeten zijn met lichamelijke autonomie. Dat betekent: geen gedwongen knuffels, en ze de echte, kloppende anatomische namen van hun lichaamsdelen leren. Eigenlijk precies waar organisaties voor de preventie van kindermishandeling altijd voor pleiten, maar waar ik gewoon te moe voor was om naar te luisteren. Toen ik Brooke hoorde beschrijven hoe ze afstand nam van haar eigen lichaam, viel het kwartje definitief. Maya mag tante Susan een high-five geven, of ze mag zwaaien vanuit de auto, maar haar lichaam is van haar.

Waarom Tom Cruise ongelijk had

Ik weet niet of je het je nog herinnert, maar jaren geleden kwam Tom Cruise op tv met een heleboel ontzettend kortzichtige uitspraken over medicatie voor postnatale depressies. Brooke Shields schreef toen een vlammend opiniestuk in de New York Times om hem te weerleggen. De documentaire duikt diep in haar zware traject met IVF, een levensbedreigende spoedkeizersnede en een volledig slopende postnatale depressie.

Toen ik Leo kreeg, overviel me een verstikkende, allesoverheersende angst. Ik dacht altijd dat een postnatale depressie betekende dat je non-stop moest huilen, maar voor mij was het die extreme paniek, die vreselijke intrusieve gedachten en het gevoel dat ik emotioneel totaal was afgevlakt. Ik weet nog dat ik ergens las dat de WHO stelt dat zo'n 10 tot 15 procent van de vrouwen in westerse landen te maken krijgt met een postnatale depressie. Dat klinkt eerlijk gezegd nog laag, als ik afga op alle moeders die ik in het park spreek. Maar toen ik zag hoe Brooke haar enorme platform gebruikte om het stigma te doorbreken en zich oprecht in te zetten voor The Mothers Act — een wet die onderzoek en educatie rondom postnatale depressie bevordert — besefte ik pas dat mijn eigen depressie een medische aandoening was, en geen persoonlijk falen. Voordat ik dit zag, voelde ik me zó schuldig over die eerste maanden met Leo. Ik dacht gewoon dat ik er slecht in was. Nu weet ik dat je een mentaal kraamplan nodig hebt, en dat je partner de waarschuwingssignalen moet kennen. Want Mike dacht oprecht dat ik gewoon moe was.

Over dingen gesproken die ik in die wazige, gevoelloze postpartumperiode heb gekocht in de hoop dat ze mijn leven zouden fixen: het Biologisch Katoenen Babyrompertje. Kijk, het is prima hoor. Het is van biologisch katoen, lekker rekbaar door de elastaan, en het bedekt de billen van je kind. Ik kocht het om 3 uur 's nachts omdat het internet me vertelde dat biologisch beter was. En ja, het is lekker zacht, maar het is uiteindelijk gewoon een rompertje. Het genas mijn depressie natuurlijk niet, maar het overleeft wel de wasmachine, dus dat is ook wat waard.

Maar aan de andere kant van die survivalstand, weet je wat oprecht mijn redding is geweest toen mijn hoofd echt overliep? Onze Draagbare Siliconen Speenhouder. Ik kan je niet vertellen hoe vaak ik Maya's speen huilend op de parkeerplaats van de supermarkt heb laten vallen, simpelweg omdat ik de zintuiglijke overprikkeling van een krijsende baby niet meer trok. Dit schattige geschulpte siliconen hoesje hang je gewoon aan de luiertas, en het voorkomt dat de speentjes onder die rare pluisjes komen te zitten die altijd onderin je tas zwerven. Het is zo'n klein, ogenschijnlijk onbeduidend dingetje dat je net dat beetje controle teruggeeft wanneer je het gevoel hebt alles kwijt te zijn.

Wanneer de kinderen de leiding hebben

De documentaire gaat ook in op de dynamiek met haar moeder, Teri. Zij was alcoholist en leunde eigenlijk volledig op haar jonge dochter als belangrijkste kostwinner. Daardoor werd Brooke gedwongen om zo'n intense, perfectionistische persoonlijkheid te ontwikkelen, puur om nog iets van controle te behouden. Nu ben ik natuurlijk geen manager van de carrière van een tienerster, maar het maakte wel echt pijnlijk duidelijk dat de ouder-kindrol nooit, maar dan ook nooit, omgedraaid mag worden. Een kind dwingen om volwassen rollen op zich te nemen, zorgt voor immense en blijvende psychologische schade. Geef gewoon prioriteit aan je eigen mentale gezondheid en maak van je kind niet je therapeut, zo simpel is het eigenlijk.

Als je even op adem wilt komen van deze zware kost en gewoon wilt kijken naar dingen waar baby's blij van worden, dan kun je het houten speelgoed van Kianao hier bekijken.

Hoe we nu verder gaan

Wat ik eigenlijk probeer te zeggen is dat ik aan deze documentaire begon met het idee dat het een leuk tripje down memory lane zou zijn. Uiteindelijk eindigde ik met een complete herbeoordeling van hoe ik omga met de lichamen van mijn kinderen, hoe ik terugkijk op mijn eigen mentale gezondheid, en hoe angstaanjagend het internet eigenlijk is. Vroeger dacht ik dat een goede moeder zijn een kwestie van vinkjes zetten was: te eten gegeven, aangekleed, in bad gedaan. Nu weet ik dat het erom gaat dat je ze continu leert om de regie te pakken, ze helpt begrijpen dat ze de baas zijn over zichzelf, én dat ik mezelf mag vergeven voor de momenten waarop mijn hersenstofjes me compleet in de steek lieten na de bevalling.

Het is rommelig, het is uitputtend, en nu ik er weer aan denk, moet ik waarschijnlijk mijn koffie wéér even in de magnetron opwarmen.

Als je zoekt naar manieren om je kinderen in de fysieke wereld te houden en weg te halen bij de schermen terwijl je dit allemaal probeert uit te vogelen, scoor dan een paar van onze favoriete veilige, sensorische speeltjes om hun handjes bezig te houden.

Veelgestelde vragen over hoe je dit allemaal overleeft

Voor welke leeftijd is deze documentaire eerlijk gezegd geschikt?
Common Sense Media raadt 14+ aan, maar eerlijk gezegd hangt het heel erg af van je kind. Ik zou het nog niet samen met Maya kijken, maar als ik een jonge tiener had die smeekte om een Instagram-account, zou ik er waarschijnlijk wel even met ze voor gaan zitten. Je moet het zien als een gespreksstarter: vraag ze bijvoorbeeld hoe ze bepalen wat wel en niet geschikt is om te posten, en wat het écht betekent om de controle te hebben over je eigen imago, in plaats van het alleen maar in te zetten om ze bang te maken.

Hoe begin ik met het leren van lichamelijke autonomie aan een peuter zonder te klinken als een raar theorieboek?
Je verweeft het gewoon in de allerdaagseste, doodgewone dingen! Als Leo niet meer gekieteld wil worden, stop ik direct. Ik dwing ze niet om familieleden te knuffelen die ze amper kennen. En ik gebruik de echte, anatomische termen voor hun lichaamsdelen tijdens het badderen. Dat voelt in het begin misschien gek als je niet zo bent opgevoed, maar het normaliseert het feit dat hun lichaam van hen is en dat niemand eraan mag zitten zonder hun toestemming.

Zijn intrusieve gedachten normaal bij een postnatale depressie?
Ja, en ik wou dat iemand dit tegen me had geschreeuwd toen ik met mijn eerste baby thuiskwam. Ik dacht dat je bij een postnatale depressie alleen maar hoefde te huilen bij luierreclames, maar extreme paniek, emotionele afvlakking en angstaanjagende intrusieve gedachten zijn enorme rode vlaggen. Het is een echte medische aandoening, het komt ontzettend vaak voor, en het starten met medicatie of praten met een dokter betekent niet dat je een slechte moeder bent — het betekent dat je serieus voor jezelf zorgt.

Hoe herstel ik de digitale voetafdruk van mijn kind als ik al te veel heb gedeeld?
Even diep ademhalen, want ik denk dat onze hele generatie dit heeft gedaan voordat we doorkregen wat de gevolgen waren. Je kunt het verleden niet veranderen, maar je kunt nú wel beginnen door je accounts na te lopen, oude openbare foto's te verwijderen en alles op privé te zetten. Belangrijker nog: begin nu met het vragen om toestemming. Zelfs bij Maya, die 7 is, vraag ik: "Hé, mag ik deze foto van jou met een bord spaghetti naar oma sturen?" Het geeft het goede voorbeeld van het gedrag dat we bij hen willen zien.