Babyduif in de tuin gevonden? (Wat je nu moet doen)

"Ik wil dat je die koffie nu neerzet", zei mijn man Dave op een dinsdagochtend om exact 7:14 uur. Hij droeg maar één sok en keek alsof hij zojuist een echt spook in onze hortensia's had gezien. Hij had onze zevenjarige, Leo, vast, die trilde van die specifieke, angstaanjagende, wilde energie die kinderen krijgen als ze een wild dier vinden. En Leo had iets vast dat eruitzag als een natte, grijze wattenbol met een snavel.

"Het is een baby-d", fluisterde Leo luid, want hij zit in een extreem vermoeiende fase waarin hij willekeurige woorden afkort om stoer te klinken. Maar goed, het punt is: hij had een babyduif vast. Of toch niet? Heel even, toen ik naar dat rare, roze, naakte buikje keek, dacht ik dat het een misvormd babyvarkentje was, maar nee, het had absoluut veren. Soort van.

Mijn brein schoot direct naar die enorme, ongeschreven regel die we in de jaren '90 allemaal hebben geleerd: de moedervogel ruikt je menselijke stank en zal haar kind voor altijd in de steek laten. Dat, plus het feit dat we allemaal gegarandeerd vogelgriep zouden krijgen, want duiven zijn eigenlijk gewoon vliegende ratten, toch? Ik was in mijn hoofd al aan het berekenen hoeveel eigen risico het zou kosten om het hele gezin naar de huisartsenpost te sturen voor een preventieve rabiësprik, wat bij vogels niet eens logisch is, maar dit is wat mijn brein doet voordat ik cafeïne op heb.

Die hele mythe over mensengeur is totale onzin

Wat ik dus leerde terwijl ik met één hand paniekerig zat te googelen en met mijn voet probeerde de hond bij Leo weg te houden: dat verhaal over geur? Een regelrechte leugen. Gewoon een compleet verzinsel van onze ouders om te voorkomen dat we vieze dingen uit de modder zouden oppakken.

Vogels hebben eigenlijk een behoorlijk slecht reukvermogen, zo vertelde het internet me. Ze gaan hun kind echt niet in de steek laten alleen maar omdat de kleverige, met stroop bedekte vingers van jouw kind het hebben aangeraakt. Ik ruik het amper als mijn vierjarige Maya een catastrofale poepluier heeft, totdat ik haar letterlijk vasthoud. Denk je dan echt dat het een vogel iets uitmaakt dat je haar baby even uit een plas hebt gehaald? Nee. Als de vogel voornamelijk in de veren zit en een beetje dommig in het rond hipt, is het waarschijnlijk een uitgevlogen jong dat leert vliegen, en zitten de ouders ergens in een boom over je te oordelen. Die hoor je gewoon met rust te laten.

Maar Dave was ervan overtuigd dat deze een absolute wees was en ons ook nog eens een soort Victoriaanse pest ging bezorgen. Wat op zich logisch klinkt, want ze eten wel afval bij het treinstation. Maar Palomacy – een fantastische website over duivenopvang die ik vond terwijl Dave door de keuken ijsbeerde – zegt dat ze voor mensen nagenoeg geen enkel risico op zoönotische ziekten vormen. Mijn huisarts vertelde me trouwens ooit dat we veel meer kans hebben op een gruwelijke buikgriep doordat de hond de gezichten van de kinderen lekt, dan van een wilde vogel. Dus dat was een opluchting, hoewel ik Leo voor de zekerheid toch vijf minuten lang onafgebroken zijn handen heb laten wassen.

Een klein ziekenhuiszaaltje in mijn keuken maken

Omdat dit vogeltje op sommige plekken compleet kaal was en rilde, konden we het niet zomaar terug in het natte gras leggen. De regel als je een babyduif vindt die écht hulp nodig heeft, is eigenlijk simpel: stop hem in een donkere doos, houd hem warm en laat hem verder helemaal met rust totdat je een professional aan de telefoon krijgt.

Ik was letterlijk net bezig Maya in haar Biokatoenen babyromper met vlindermouwtjes te wurmen toen dit allemaal gebeurde. Eerlijk gezegd ben ik dol op dit rompertje, want dankzij de envelophals kan ik hem bij een ongelukje gewoon over haar beentjes omlaag trekken, in plaats van over dat enorme peuterhoofd, en het biologische katoen is belachelijk zacht. Bovendien zijn die kleine vlindermouwtjes enorm schattig en wekken ze de indruk dat ik er echt moeite voor heb gedaan. Hoe dan ook, ik liet haar half aangekleed in de gang zitten zodat ik een schoenendoos uit de papierbak kon vissen.

Je moet ze warm houden, want babyvogels kunnen blijkbaar hun eigen lichaamstemperatuur nog niet regelen. Eigenlijk net als pasgeboren baby's dus, maar dan een stuk lelijker. Ik pakte een kruik, wikkelde die in een handdoek en legde hem in de doos. Ik rende zo hard heen en weer dat ik struikelde over Maya's Zachte baby bouwblokkenset die ze op het vloerkleed had laten liggen. Oké, het zijn prima blokken hoor, ze blijven drijven in bad en ze kauwt er graag op, maar geloof me: het is nog steeds vreselijk om erop te gaan staan als je in paniek bent en probeert geen schoenendoos met een rillend duivenkuiken erin te laten vallen.

Maya was trouwens op de achtergrond aan het gillen omdat ze doorkomende kiesjes heeft. Uiteindelijk drukte ik haar de Siliconen panda-bijtring voor baby's in haar handjes, puur om mezelf drie minuten stilte te bezorgen. Die bijtring is op dit moment min of meer de enige reden dat ons huishouden nog functioneert. Er zit een plat handvat in de vorm van een bamboetakje aan dat ze goed kan vasthouden terwijl ze gefrustreerd loopt te kauwen. En omdat het van siliconen is, gooi ik hem gewoon in de vaatwasser als ze hem onvermijdelijk weer op de grond laat vallen.

Blijf asjeblieft weg van de broodkruimels

Dit is het deel waar ik me nog het meest over verbaasde. Als je een babyvogel vindt, is je allereerste instinct om hem te voeren. Je wilt een worm opgraven of wat brood in melk weken, toch? Doe dit niet.

Als je een koud, uitgedroogd babyvogeltje te eten geeft, gaat het dood. En als je een babyduif wormen geeft, gaat hij ook dood, want duiven zijn strikte planteneters. Ze eten geen insecten. En brood bevat letterlijk nul voedingswaarde. Maar het allervreemdste – en hier ben ik nog steeds niet overheen – is hóe ze eten.

Duivenouders voeren hun baby's iets dat "kropmelk" wordt genoemd. Het klinkt als een veel te dure haverdrank die je voor negen euro bij een hippe koffietent haalt, maar het is eigenlijk een opgebraakt goedje uit een zakje in de keel van de ouder. Smerig, toch? En babyduiven doen niet, zoals roodborstjes, braaf hun snaveltje open in afwachting van een worm. Ze vertonen wroetend gedrag ('rooting') waarbij ze hun hele snavel in de mond van de ouder duwen om de kots-melk te drinken.

De dame van de wildopvang die ik uiteindelijk aan de telefoon kreeg, drukte me op het hart: wat je ook doet, druppel geen water in zijn bekje. Ze verslikken zich heel makkelijk. Als er water in hun longen komt, krijgen ze een longontsteking en sterven ze. Dus mijn briljante plan om een oud paracetamolspuitje van Maya te gebruiken om het beestje water te geven, was echt een vreselijk idee. Het is gewoon... oh god, weer een nieuwe fobie erbij. Ik kan mijn kamerplanten amper in leven houden en nu weet ik hoe makkelijk je een vogel kunt verdrinken.

Als jij ook de chaos van het ouderschap probeert te combineren met avonturen in de natuur, wil je misschien wat veiligere dingen bekijken voor je eigen mensenbaby's. Neem een kijkje in de collectie biologische babykleding voor spullen die een stuk makkelijker te managen zijn dan wilde dieren.

Laat het over aan de echte professionals

We lieten de doos in het donkerste, stilste hoekje van de bijkeuken staan. Niet gluren. Niet aaien. Wilde dieren zijn doodsbang voor ons, en aaien stelt ze echt niet gerust. Het zorgt er alleen maar voor dat hun kleine hartjes zowat uit hun borstkas kloppen.

Ongeveer twee uur later bracht Dave de schoenendoos naar een gediplomeerde wildopvang in de buurt. De verzorger vertelde hem dat ze speciale, opgewarmde flesvoeding gebruiken die exact 39 graden moet zijn, en ze voeren ze met van die rare spuitjes met een rubberen hoesje eromheen, zodat de baby erin kan 'wroeten'. Ik ben zó blij dat ik dat niet zelf heb geprobeerd in mijn eigen keuken. Ik krijg Leo's havermout niet eens op de juiste temperatuur in de magnetron zonder dat hij huilt dat het te heet is.

Hoe dan ook, de duif heeft het overleefd. Leo praat nog steeds over zijn "baby-d" en vraagt telkens of elke duif die we in het park zien, hém is. Ik zeg altijd ja, want ach, waarom niet? Maar ik zorg er inmiddels ook voor dat we altijd genoeg desinfecterende handgel en billendoekjes inpakken als we naar buiten gaan. Want hoewel het niet de ziektedragers zijn die we dachten dat ze waren, zijn kinderen nog steeds behoorlijk vies.

Als je een vreemde ontmoeting met wilde dieren hebt overleefd en weer over wilt gaan op de orde van de dag als moeder, kun je altijd meer veilige, niet-giftige babyspullen ontdekken in de collectie bijtspeelgoed.

Lastige vragen die ik had over het redden van duiven

Wat is het allereerste dat ik moet doen als ik een babyduif vind?

Zorg er ten eerste voor dat je kinderen hem niet meer aanraken. Kijk er daarna gewoon even goed naar. Als hij veren heeft en wat in de rondte hipt, laat hem dan met rust; hij leert gewoon vliegen. Als hij roze en kaal is, of als hij gewond is of bloedt, leg hem dan voorzichtig in een donkere kartonnen doos met een handdoek en een zachte warmtebron (zoals een warme pittenzak). Ga daarna je handen wassen en bel een wildopvang of dierenambulance.

Kan ik het babyvogeltje wat water geven met een pipetje?

Nee! Doe dit niet. De dame van de opvang vertelde me dat het extreem makkelijk is om per ongeluk water in hun luchtpijp te druppelen in plaats van in hun maag, waardoor ze verdrinken of een dodelijke longontsteking oplopen. Houd ze gewoon warm. Een koude vogel kan toch niets verteren.

Wat in vredesnaam is een krop?

Dat is een soort vreemd zakje aan de voorkant van hun borst waarin ze voedsel opslaan voordat ze het verteren. Als verzorgers ze eten geven, moeten ze aan de krop voelen om te checken of het aanvoelt als een zacht, kneedbaar kussentje. Als de krop te vol raakt, gaat het voedsel daarbinnen rotten. Dat heet kropontsteking ('sour crop') en is dodelijk. Ook dit is weer een goede reden waarom we niet zelf moeten proberen ze te voeren.

Laat de moederduif het in de steek als ze mij ruikt?

Nee, dit is echt een fabeltje. Vogels hebben een extreem slecht reukvermogen. Als de baby gezond is en gewoon uit het nest is gevallen, kun je hem echt zonder problemen terugzetten als je erbij kunt. De moeder maakt het niets uit dat je hem hebt aangeraakt; ze wil gewoon haar kind terug.

Kan ik hem niet gewoon als huisdier houden?

Absoluut niet. Ten eerste is het op veel plekken illegaal om inheemse wilde dieren in huis te halen. En ten tweede: wil je écht elke vier uur 39 graden warme nep-kotsmelk staan mengen? Bel gewoon een professionele wildopvang. Zij weten echt goed waar ze mee bezig zijn.