De mythe van het tandenschema: Wat je kunt verwachten als de tandjes doorkomen

Ik heb met mijn knie haar linkerarm zachtjes tegen het tapijt gedrukt, mijn elleboog blokkeert haar rechterarm, terwijl ik probeer een schone wijsvinger langs haar lippen te wurmen. Ze heeft zojuist haar eerste babyshirtje van de ochtend geruïneerd met een dikke, stroperige laag kwijl, en ik probeer wanhopig de achterkant van haar tandvlees te voelen. Ik zoek naar een scherp randje, maar ze klemt haar kaken simpelweg om mijn nagelriem met de kracht van een pitbull. We bevinden ons momenteel twaalf maanden in de grote tandjes-gijzeling, en niemand is aan de winnende hand.

Voordat ik moeder werd, had ik deze hele tijdlijn uit mijn hoofd geleerd. Tijdens mijn opleiding tot verpleegkundige delen ze van die keurige, kleurgecodeerde schema's uit die de menselijke ontwikkeling eruit laten zien als een spoorboekje. Ik geloofde echt dat zo'n net overzicht van melktandjes ook de realiteit was. Je wacht tot maand zes, een onderste tandje komt beleefd tevoorschijn, een paar weken later gevolgd door nog een. Het leek allemaal zo beschaafd, zo voorspelbaar.

Nu ken ik de waarheid. De hele ontwikkelingslijn voor doorkomende tandjes is eigenlijk een fictief verhaal, bedacht om kersverse ouders een vals gevoel van controle te geven.

De tijdlijn die ze je verkopen versus de realiteit

Luister, je kunt zoveel naar het standaardschema kijken als je wilt, maar het mondje van je kind heeft lak aan dat diagram. De kinderartsen zullen je vertellen dat de twee onderste snijtanden meestal als eerste doorkomen, ergens tussen de zes en tien maanden, en dat zijn eerlijk gezegd ook meteen de enige makkelijke uit de hele reeks. Die glijden op een dag gewoon een beetje naar boven terwijl je gepureerde erwtjes naar binnen lepelt.

En dan komen de eerste kiezen.

Niets bereidt je voor op de kiezen. Ik heb agressieve traumapatiënten op de spoedeisende hulp gezien die een ontwrichte schouder met meer gratie doorstonden dan een peuter bij wie een eerste kies doorkomt. Dit zijn massieve, platte, stompe instrumenten die zich een weg proberen te banen door ongelooflijk taai tandvlees. Het tart de basiswetten van de natuurkunde. Wekenlang zie je een gezwollen, paarse bult achter in de mond van je kind en maak je jezelf wijs dat hij morgen wel door zal breken. Niet dus. In plaats daarvan wordt je baby veertien nachten op rij om twee uur 's nachts krijsend wakker, en weigert hij alles te eten behalve koude yoghurt.

Tegen de tijd dat het witte kroontje daadwerkelijk door de huid breekt, ben je een lege huls van wie je ooit was. Je merkt dat je om drie uur 's middags wezenloos naar de muur zit te staren, terwijl je een vochtig babyshirtje vastklampt en je je afvraagt of je ooit nog een hele nacht zult doorslapen. De tweede kiezen, die dichter bij de leeftijd van twee jaar doorkomen, zijn precies hetzelfde, maar dan met de extra bonus van geavanceerde peuterdriftaanvallen.

De bovenste voortanden en die kleine laterale tandjes ernaast duiken meestal op ergens tussen de acht en zestien maanden, waardoor je kind er een tijdje uitziet als een piepkleine, boze vampier.

Verdrinken in een zee van kwijl

De medische literatuur vertelt je dat je moet letten op overmatige speekselproductie als primair symptoom. Wat ze je er niet bij vertellen, is dat de vloer van je woonkamer zal veranderen in een serieus slipgevaar. Tijdens de piekweken kleedde ik haar minstens zes keer per dag om. Ik trok een doorweekt babyshirtje uit, gooide het op de wasstapel en trok haar een schoon shirtje aan, in de wetenschap dat ook dit nieuwe exemplaar binnen tien minuten doordrenkt zou zijn. Ons huis rook constant naar oude melk en wanhoop.

Hun gezichtje droog proberen te houden is een eindeloze, verloren strijd, maar je móét het wel proberen, anders krijgen ze vreselijke rode, schrale uitslag over hun hele kin en nek. Ik leerde om haar altijd een dikke, absorberende kwijlslab om te doen, puur om de kleding eronder te redden. Je zult slabbetjes willen inslaan alsof het overlevingsrantsoenen voor de apocalyps zijn, terwijl je tegelijkertijd zorgt voor een constante rotatie van koude siliconen speeltjes in de koelkast – ervan uitgaande dat je eraan denkt om je handen te wassen voordat je ze in een bijtend kaakje steekt.

De enige dingen die écht helpen

Tijdens mijn wanhopige, nachtelijke zoektochten op internet heb ik zowat elk verzachtend hulpmiddel op de markt geprobeerd. De meeste zijn volkomen nutteloos.

Het Panda Bijtspeeltje is mijn absolute heilige graal. Het is gewoon massief, voedselveilig siliconen in de vorm van een kleine panda, en het is werkelijk magisch. Mijn kind kauwde uren op dit ding terwijl ik op de bank zat te proberen lauwe koffie te drinken en even uit te loggen. Het heeft van die kleine, getextureerde bobbeltjes op de achterkant die precies de juiste plek op haar gezwollen tandvlees lijken te raken. Bovendien kun je hem gewoon in de vaatwasser gooien. Ik weiger nog iets te kopen dat ik met de hand moet afwassen.

Aan de andere kant hadden we ook de Beer Bijtring Rammelaar. Deze heeft een natuurlijke houten ring met een schattig, gehaakt berenhoofdje eraan vast. Hij is oké. Op esthetische babykamerfoto's ziet hij er prachtig uit. Maar in de praktijk absorbeert het gehaakte gedeelte gewoon al het speeksel, waarna je een doorweekt, klef berenhoofd in je woonkamer hebt rondslingeren dat ook nog eens hondenhaar oppikt. Het hout is lekker hard voor die koppige voortanden, maar je moet het wel steeds voorzichtig met de hand afvegen. Als je de energie hebt voor dat soort onderhoud, ga je gang. Ik houd het tegenwoordig voornamelijk bij siliconen.

We hebben wel standaard een Eekhoorn Bijtspeeltje in de luiertas zitten. Het heeft een heel fijne ringvorm die makkelijk door haar vast te pakken was toen ze nog kleiner was en de oog-handcoördinatie miste om een speeltje goed in haar mond te mikken.

Als je op dit moment gevangen zit in de kwijlfase en langzaam je grip op de realiteit verliest, wil je misschien eens kijken naar Kianao's collectie bijtspeeltjes, voordat je helemaal gek wordt.

Dr. Gupta en de grote koortsmythe

Elke moeder in de speeltuin zweert erbij dat het doorkomen van tandjes leidt tot wel 39,5 graden koorts. Het wordt doorgegeven als een oeroude legende.

Toen de temperatuur van mijn dochter uitschoot naar 39 graden en ze drie dagen lang absoluut radioactieve luiers produceerde, vertelde ik onze huisarts luchtig dat er gewoon een hoektand doorkwam. Dr. Gupta keek me intens vermoeid aan over zijn bril. Hij doet dit al dertig jaar en heeft nul geduld voor speeltuin-diagnoses.

Hij legde me uit dat doorkomende tandjes misschien een lichte verhoging kunnen veroorzaken, zo rond de 37,5 of 38 graden, maar dat échte, hete koorts betekent dat ze een virus te pakken hebben. Hij mompelde nog iets over een ontstekingsreactie en het vrijkomen van histamine, maar eerlijk gezegd was ik te druk met proberen te voorkomen dat mijn kind zijn stethoscoop sloopte om het exacte biologische mechanisme te volgen. De realiteit is dat het gewoon een wreed samenlopen van omstandigheden is. Baby's beginnen hun melkgebit te krijgen op precies dezelfde leeftijd dat de passieve afweer van de moeder begint uit te werken en ze elke vieze schoen die ze kunnen vinden in hun mond stoppen. Je krijgt dus tegelijkertijd een tand en een buikgriep, en je geeft de tand de schuld.

Tandenpoetsen bij een kleine wilde kat

Volgens de richtlijnen voor kindertandheelkunde moet je beginnen met poetsen zodra er ook maar een piepklein wit randje boven het tandvlees verschijnt. Om dit goed te doen, heb je de tactische vaardigheden van een ME'er nodig.

Ik gebruik een piepklein veegje fluoridetandpasta ter grootte van een rijstkorrel, precies zoals Dr. Gupta adviseerde, maar het daadwerkelijk op haar tandjes krijgen is een grap. Ik wurm dat kleine borsteltje er meestal gewoon in, laat haar een paar seconden op de haartjes bijten, en hoop dat de fluoride op magische wijze in haar glazuur trekt. Het is een kliederboel, zij haat het, ik haat het, maar we doen het toch twee keer per dag omdat ik in het ziekenhuis genoeg tandbederf bij kinderen heb gezien om de schrik er goed in te hebben.

Sla de esthetische bamboe tandenborstels voorlopig even over en gebruik gewoon een felgekleurd plastic monster dat de klus klaart zonder bloedvergieten. Je moet deze fase gewoon zien te overleven. Uiteindelijk zijn alle tandjes door, stopt het gekwijl, en vind je wel weer iets totaal nieuws om je druk over te maken.

Haal diep adem, gooi dat natte shirt in de was, en grijp wat veilige siliconen speeltjes om je mentale gezondheid te redden.

De rommelige waarheid over doorkomende tandjes

Zijn van die barnstenen kettingen echt veilig?
Luister, door mijn achtergrond in de verpleging ben ik extreem paranoïde over alles wat om de nek van een baby wordt gebonden. Veel kinderartsen raden ze sterk af, en ik heb op de SEH te veel verstikkingsgevaren gezien. Die trend van barnstenen kraaltjes ziet er schattig uit, maar als ze knappen, liggen er kleine losse kraaltjes in een ledikant. Houd het bij speelgoed dat ze in hun handjes kunnen vasthouden, geloof me.

Hoe lang duurt het voordat één tand doorkomt?
Het voelt als een decennium. Eerlijk, je zult wekenlang een wit bultje onder het tandvlees zien voordat het echt door de huid breekt. De voortanden snijden er relatief snel doorheen zodra ze de oppervlakte bereiken, maar die kiezen blijven gewoon zitten, ze martelen je hele gezin en worden een maand langzaam breder.

Moet ik van die verdovende gels op hun tandvlees smeren?
Mijn arts zei hier volmondig 'nee' tegen. Gezondheidsautoriteiten hebben niet voor niets waarschuwingen afgegeven voor benzocaïne-gels bij baby's, omdat het een angstaanjagende zeldzame aandoening kan veroorzaken waarbij hun zuurstofgehalte daalt. Bovendien spoelt de gel door de rivier aan kwijl binnen een paar seconden weg, waardoor je uiteindelijk per ongeluk de achterkant van hun keel verdooft.

Wat als de tandjes scheef doorkomen?
Dat doen ze meestal. De onderste tandjes van mijn kind zagen eruit als een slordig houten hek toen ze doorkwamen. Vaak, naarmate de kaak groeit, zoeken de tandjes zelf hun plek en maken ze ruimte. Verspil je energie nog niet aan stressen over babybeugels, richt je er eerst maar op om degene die ze al hebben schoon te houden.