Afgeplat babyhoofdje: Mijn nachtelijke piekerspiraal en wat er écht gebeurde

Het was 3:14 's nachts en ik droeg een voedingshemdje dat enorm rook naar zure melk en pure wanhoop. Leo, mijn oudste, was precies tien weken oud. Hij lag in diepe rust in zijn wiegje, zich nergens van bewust, en ik hing over de zijkant van gaas met de zaklamp van mijn iPhone op ongeveer vijf centimeter van zijn hoofdje om uit te zoeken of ik de vorm van mijn kinds hoofd permanent had verpest.

Ik was ervan overtuigd dat de rechterachterkant van zijn schedel eruitzag als een leeggelopen volleybal. Ik herinner me nog hoe ik wanhopig zat te googelen over mijn baby en zijn platte hoofdje, en wanneer ik me precies zorgen moest maken. Ik verdwaalde in een doolhof van forumberichten uit 2012 terwijl ik stilletjes zat te huilen.

Mijn man Dave werd wakker van mijn gehuil, terwijl ik koortsachtig het hoofdje van onze slapende baby zat op te meten met een zacht meetlint uit mijn naaisetje. Dave pakte heel zachtjes het meetlint af, zette koffie (godzijdank) en we wachtten in stilte tot het exact 8:01 uur was om de kinderarts te bellen.

Spoiler alert: Leo is inmiddels zeven en zijn hoofdje is perfect rond, maar de weg daarnaartoe was een ware achtbaan.

De afspraak bij de kinderarts waar ik in huilen uitbarstte

Dus we sleepten hem mee naar de spreekkamer van dokter Miller, waar ik me onmiddellijk begon te verontschuldigen dat ik mijn baby kapot had gemaakt. Ze begon gewoon te lachen, gaf me een zakdoekje en vertelde me dat bijna vijftig procent van de baby's wel een of andere platte plek heeft. Vijftig procent!

Ze gaf me een hele uitleg over hoe het positionele plagiocefalie wordt genoemd als het aan één kant zit, of brachycefalie als het recht op de achterkant zit. En het belangrijkste wat ze benadrukte – en dat moet je echt even horen als jij nu toevallig om 3 uur 's nachts in paniek met een zaklamp staat – is dat het bijna volledig cosmetisch is. Het heeft geen invloed op hun hersenen. De hersenen groeien gewoon door en duwen de schedelplaten rond, die blijkbaar een beetje werken als tektonische platen die boven op hun hoofdje drijven?

Hoe dan ook, het punt is dat dokter Miller zei dat we het juist heel goed deden door hem op zijn rug te laten slapen. Blijkbaar is er in de jaren '90 een grote 'Veilig Slapen'-campagne gestart om wiegendood te voorkomen (iets wat fantastisch en NIET ONDERHANDELBAAR is), maar het onbedoelde neveneffect was een enorme piek in baby's met platte achterhoofdjes, omdat hun schedeltjes nog zo ongelooflijk zacht en kneedbaar zijn.

Het absolute verraad van babyspullen

Ik zweer het, de babyspullenindustrie probeert ons te ruïneren. Ze verkopen je van die heerlijke, pluche, vibrerende schommelstoeltjes die je twintig minuten rust beloven om je koffie te drinken, en dan kom je erachter dat het eigenlijk een valstrik is.

Wanneer je een pasgeborene in zo'n diepe autostoel of wipstoel zet, rolt dat zware hoofdje elke keer precies in dezelfde positie. Het zakt in de vulling, wat in feite een soort mal creëert die hun schedeltje vastzet. Ze noemen het tegenwoordig letterlijk het 'Container Baby Syndroom', wat klinkt als een belediging, maar eigenlijk een echte medische term is voor als je je kind te lang in plastic kuipjes laat liggen.

Ik was zo boos. Ik had tweehonderd euro uitgegeven aan een schommelstoel die eruitzag als een ruimteschip, omdat het de enige plek was waar Leo wilde slapen zonder vastgehouden te worden, en nu kreeg ik te horen dat juist die zachte baby-inzet de achterkant van zijn hoofdje plat maakte.

Dokter Miller controleerde ook of zijn nekje stijf was; er is een of andere aandoening genaamd torticollis waarbij ze hun hoofdje letterlijk niet kunnen draaien en dus steeds op dezelfde plek liggen, maar bij Leo was alles in orde, dus daar hadden we gelukkig niet mee te maken.

Dus, de schommelstoel ging de kast in.

Tummy time is een vorm van marteling

Het recept tegen een plat hoofdje is eigenlijk heel simpel: zorg dat ze er niet op liggen. En dat betekent tummy time. En Leo HAATTE tummy time echt met de passie van duizend zonnen.

Dokter Miller stelde heel nonchalant voor om dit 20 tot 30 minuten per dag te doen. Hilarisch, want na een seconde of 14 dook Leo al met zijn gezicht recht vooruit in het vloerkleed om het vervolgens uit te gillen. We moesten ontzettend creatief worden. Ik heb urenlang plat op mijn rug gelegen met hem op mijn borst, alleen maar zodat hij dat zware bowlingbal-hoofdje zou optillen om naar mij te kijken. Het was uitputtend en we zaten altijd onder het zweet.

Omdat we zoveel tijd op de vloer en borst-tegen-borst doorbrachten, werd ik best wel paranoïde over wat hij aanhad. Als je in wezen bezig bent met baby-CrossFit op de vloer van de woonkamer, moeten ze zich wel kunnen bewegen. Wij woonden zowat in de Biologisch Katoenen Baby Romper van Kianao. Het is eerlijk waar mijn absolute lievelingskledingstuk omdat er een perfecte stretch in zit. Als hij dan boos als een aardappel over de grond rolde om aan tummy time te ontsnappen, bewoog de stof met hem mee in plaats van dat het in zijn nekje propte. Bovendien is het mouwloos, wat een enorme pre is, want de hoeveelheid lichaamswarmte die een gillende baby op je borst genereert is echt angstaanjagend. We hadden hem in wel drie kleuren gekocht en rouleerden ze continu.

Dave probeerde te helpen door de Slapende Konijn Bijtring Rammelaar te kopen, denkend dat we die voor Leo's gezicht konden schudden om hem af te leiden van de ellende op de vloer. Het was... wel oké, om eerlijk te zijn. Begrijp me niet verkeerd, hij is heel schattig en het biologische katoen voelt heerlijk aan, maar het interesseert een baby van drie maanden echt niet hoe mooi je haakwerkje is als ze het gevoel hebben dat ze gemarteld worden door de zwaartekracht. Het loste onze strubbelingen met tummy time absoluut niet op magische wijze op. (Al moet ik zeggen, een paar maanden later toen zijn tandjes begonnen door te komen, werd hij he-le-maal wild van die houten ring en kauwde hij er constant op, dus het was niet helemaal een miskoop. Het hielp alleen niet bij het hoofdsituatie-probleempje).

Ons hele leven omgooien

Een ander ding dat we moesten doen, was hem erin luizen zodat hij zijn hoofd de andere kant op zou draaien. Baby's zijn net motten, ze staren gewoon naar de helderste lichtbron in de kamer.

Leo's ledikantje stond zo dat het raam aan zijn rechterkant was, dus hij draaide zijn hoofdje altijd naar rechts. We wilden niet dat hele loodzware houten bedje verplaatsen, dus legden we hem gewoon aan het andere uiteinde neer. Zijn voetjes lagen waar eerst zijn hoofd lag, wat betekende dat hij, om naar het raam te kijken, zijn hoofd wel naar links moest draaien. We begonnen ook af te wisselen met welke arm ik hem vasthield tijdens het voeden. Dat voelde ongelooflijk onhandig, alsof je probeert te schrijven met je niet-dominante hand.

Als je hier momenteel middenin zit, raad ik je ten zeerste aan om de collectie biologische babykleding van Kianao eens te bekijken voor alle rekbare, ademende spulletjes die je kindje nodig gaat hebben terwijl ze over de vloer rollen als protest tegen hun fysiotherapie.

De helm-tijdlijn en wanneer ik écht in paniek raakte

Wanneer moet je je dan eigenlijk echt zorgen maken? Want ik had een volle maand het gevoel dat ik elke vijf minuten naar zijn hoofd stond te staren en nul vooruitgang zag.

Ik herinner me nog dat ik dokter Miller vroeg naar die kleine schuimkussentjes met zo'n gat in het midden die je overal op Instagram voorbij ziet komen. Dat wees ze razendsnel af. Kinderartsen zijn er fel op tegen omdat het een enorm verstikkingsgevaar met zich meebrengt, en eerlijk gezegd, het risico lopen op wiegendood om een cosmetisch plat plekje te fixen is echt een verschrikkelijke deal.

Ze vertelde ons dat de tijdlijn om het thuis zelf op te lossen met het aanpassen van de lighouding en tummy time, echt ligt vóór ze vier maanden oud zijn, omdat het schedeltje dan nog superzacht is. Als ze zo'n vier tot zes maanden oud worden en het begint niet ronder te worden, of je begint te merken dat hun gezichtje asymmetrisch lijkt – zoals het ene oortje dat verder naar voren staat dan de andere, of als hun voorhoofd aan één kant wat uitpuilt – dan gaan ze kijken naar helmtherapie.

Ik was doodsbang voor dat helmpje. Maar dokter Miller legde uit dat zo'n helmpje eigenlijk helemaal niet in de hersenen van de baby knijpt en ook absoluut geen pijn doet. Het zit letterlijk gewoon heel losjes over de platte plek heen, en creëert zo een klein bolletje lege ruimte. Naarmate de hersentjes groeien, breidt de schedel zich vanzelf uit in die lege ruimte. Het is echt briljant.

En natuurlijk bracht ik dat angstaanjagende ding ter sprake dat ik had gelezen op dat forum uit 2012 over craniosynostose, waarbij de schedelplaten voortijdig aan elkaar vastgroeien en ze geopereerd moeten worden. Ze voelde aan de zachte plekjes op zijn hoofd (de fontanellen) en liet me zien hoe die nog steeds open en lekker sponzig waren. Ze gaf aan dat écht vastgegroeide schedelplaten super zeldzaam zijn en er meestal heel anders uitzien dan een plat plekje door het slapen.

Het rommelige middenstuk

Uiteindelijk hadden we geen helmpje nodig. Tegen de tijd dat Leo vijf maanden oud was, had hij door hoe hij zelf kon omrollen en begon hij op zijn buik te slapen (wat volgens dokter Miller helemaal prima was, zolang hij er zelf maar heen rolde). Toen hij niet meer de hele nacht op zijn achterhoofd lag en overdag vaker rechtop zat, was de platte plek zomaar ineens... verdwenen.

Het is achteraf zo bizar hoeveel slaap ik erom verloren heb. Ik heb urenlang geobsedeerd lopen piekeren over de precieze ronding van zijn schedel, en nu kan ik me letterlijk niet eens meer herinneren aan welke kant de platte plek zat zonder oude foto's te bekijken.

Als je hier nu mee worstelt, weet dan dat het normaal is dat hun hoofdjes een tijdje een beetje een gekke vorm hebben. Je hebt ze echt niet 'kapot gemaakt' door ze even in de schommelstoel te zetten zodat jij een boterham kon eten. Leg ze gewoon op de grond in iets comfortabels, zoals de Baby Jumpsuit van Biologisch Katoen — die overigens knoopjes aan de voorkant heeft zodat je het niet over hun fragiele hoofdje hoeft te trekken — en laat ze lekker wriemelen.

Adem in, adem uit. Drink je koffie. En stop met het opmeten van je baby met een meetlint.

Voordat je weer begint met googelen, kun je beter wat comfortabele, ademende kleertjes in huis halen voor al die tijd op de vloer die je te wachten staat. Bekijk hiervoor Kianao's onmisbare babyspullen.

Vragen die ik om 3 uur 's nachts in paniek heb gegoogeld

Trekt het platte hoofdje van mijn baby uiteindelijk vanzelf weer bij?
Eerlijk gezegd, meestal wel ja, maar je moet het wel een handje helpen. Zodra ze beginnen met rechtop zitten, omrollen en minder tijd plat op hun rug doorbrengen, gaat de druk van de schedel af en drukt de groei van de hersenen alles meestal weer in een normale vorm. Maar als het ernstig is, of als ze strakke nekspieren hebben, moet je absoluut de hulp van je kinderarts inschakelen.

Zijn die speciale vormkussentjes tegen platte hoofdjes veilig voor in bed?
NEE. Mijn kinderarts begon nog net niet te schreeuwen toen ik erom vroeg. Er mag echt helemaal niéts in het bedje liggen bij een slapende baby – geen wiggen, geen speciale kussens met gaten erin, geen slaappositioneerders. Ze werken trouwens niet eens zo goed en het verstikkingsgevaar is doodeng. Verplaats gewoon de baby en koop dat kussen niet.

Doen die vervormende helmpjes de baby echt geen pijn?
Dit vroeg ik er nog specifiek bij omdat ze er zo zwaar uitzien! Maar nee, ze doen helemaal geen pijn en ze 'knijpen' het hoofdje ook niet fijn. Ze fungeren gewoon als een mal met een lege ruimte op de plek van de platte kant, zodat het hoofdje de ruimte heeft om in een ronde vorm te groeien. Na een dag of twee merken de meeste baby's niet eens meer dat ze er een op hebben.

Hoeveel tummy time moeten we nou écht doen?
Artsen zeggen altijd 20 tot 30 minuten per dag, maar als jouw kindje ook maar een beetje op dat van mij lijkt, moet je dat opdelen in zoiets als tien micro-sessies van 3 minuten, steeds nét voordat ze beginnen te gillen. Je baby dragen in een draagzak of ze met hun buik op jouw borst laten liggen telt trouwens ook helemaal mee.

Betekent een plat hoofdje dat mijn baby hersenschade heeft?
Nee! Dit was mijn grootste angst. Positionele plagiocefalie is puur een cosmetisch probleem met de buitenste schedelbotten. Het heeft totaal geen invloed op de groei van hun hersenen, hun intelligentie of hun ontwikkeling. De hersenen daarbinnen doen het perfect, ze duwen gewoon een paar maanden tegen een iets plattere muur aan.