Houd het kindje Jezus uit de mond van je peuter

Ik was in de keuken agressief aangebrande havermout uit een pan aan het schrapen toen de stilte viel. Elke ouder van een tweeling van twee jaar oud weet dat zwijgen nooit goud waard is; het is extreem verdacht en meestal duur. Ik liet de pan vallen, sprintte naar de woonkamer en trof Florence aan die enthousiast op het onthoofde hoofd van Balthasar zat te kauwen, terwijl Matilda probeerde uit te vinden hoe ver ze een porseleinen kindje Jezus-beeldje in haar linkerneusgat kon duwen.

Mijn schoonmoeder had ons deze antieke kerststal de dag ervoor cadeau gedaan. Hij was zogenaamd ergens eind jaren tachtig met de hand beschilderd in Italië, en bestond uit twaalf verschillende, ongelooflijk breekbare keramische stukken ter grootte van een flinke druif. Ik had het hele tafereel op de salontafel gezet, in de uiterst naïeve veronderstelling dat als ik de meiden "alleen kijken, niet aankomen" zou vertellen, ze mijn gezag zouden respecteren (een illusie waar ik inmiddels toch echt wel overheen had moeten zijn).

De volgende vier minuten bracht ik door met een panische zoektocht over het woonkamerkleed, waarbij ik schapen en wijzen telde terwijl het zweet me uitbrak. Uiteindelijk vond ik de piepkleine, keramische baby J. onder de bank, bedekt met stof en een halve uitgedroogde Cheerio. Het was een harde confrontatie met het feit dat de feestdagen, net als het dagelijkse ouderschap, voornamelijk bestaan uit het voorkomen van onbedoelde inslikgevaren.

De porseleinen nachtmerrie in de woonkamer

Er is een bepaald soort waanzin die families in december overneemt. We besluiten ineens dat het volkomen rationeel is om ons huis te versieren met breekbare glazen ballen, giftige planten en piepkleine keramische beeldjes van eeuwenoude landbouwtaferelen uit het Midden-Oosten, om vervolgens geschokt te reageren als onze wilde peuters dit zien als een interactief speelparadijs. De traditionele kerststal spant hierbij misschien wel de kroon. Het is in wezen een verzameling scherpe, inslikbare verstikkingsgevaren, vermomd als een gekoesterde familietraditie.

Als je echt goed kijkt naar zo'n standaard antieke set, zijn de verhoudingen ronduit verontrustend. De ezel ziet er meestal uit als een ondervoede hond, de engelen zwaaien met harpen waarmee je zo iemands oog kunt uitsteken, en de hoofdattractie — het kindje Jezus — zit vrijwel altijd helemaal los van de kribbe. Dat maakt hem perfect van formaat om in een luier, een ventilatierooster of een spijsverteringskanaal te verdwijnen.

Mijn schoonmoeder was er heel duidelijk over geweest dat deze set al dertig jaar in de familie was en "bedoeld was om naar te kijken, niet om mee te spelen." Maar probeer het concept van een 'kijktentoonstelling' maar eens uit te leggen aan twee meiden die onlangs nog samenwerkten om een gesloten traphekje te demonteren met slechts een plastic spatel en pure koppigheid. Dat gaat gewoon niet gebeuren.

Wat de huisarts eigenlijk zei over luchtpijpen

Na het Balthasar-incident belandde ik met Florence bij de huisarts, omdat ik het keramische gouden cadeau dat hij vasthield nergens kon vinden. Ik was er heilig van overtuigd dat het ergens in haar darmen rondzwierf. Onze dokter, een door en door vermoeide vrouw die al veel te veel kersverse, paniekerige vaders voorbij heeft zien komen, keek me heel lang aan over de rand van haar bril. Ze mompelde iets over hoe kinderen onder de vier hun mond eigenlijk gewoon gebruiken als een tweede paar ogen.

Ik denk dat ze probeerde uit te leggen dat hun luchtwegen ongeveer de doorsnede van een rietje hebben, waardoor alles wat kleiner is dan een golfbal een potentiële ramp is. Ze vertelde me dat ik een lege wc-rol moest pakken en daar speelgoed doorheen moest laten vallen. Als het door de kartonnen koker past, hoort het eigenlijk niet eens in dezelfde postcode te zijn als een peuter zonder toezicht. Die hele avond heb ik feestversieringen door een lege wc-rol proberen te duwen. Precies de glamoureuze vrijdagavond die ik voor ogen had toen ik besloot vader te worden.

Kleding die de feestdagen-chaos overleeft

Nu we het toch hebben over dingen die het leven tijdens de feestdagen écht makkelijker maken, moet ik het even hebben over wat de meiden droegen tijdens hun grote kerststal-roof. Als mijn tante langskomt, staat ze erop om van die kriebelende, synthetische kersttruien mee te nemen. De tweeling krijgt er direct vuurrode eczeemplekken van in hun knieholtes. Ik moet ze onvermijdelijk binnen twintig minuten van al die lagen ontdoen tot in hun rompers om het krijsen te stoppen.

Daarom wonen we zowat in de Babyromper van Biologisch Katoen van Kianao. Eerlijk gezegd is het het enige wat me mentaal overeind houdt naast die enorme berg was. Ik snap de complexe wetenschap achter biologisch katoen niet helemaal, maar ik weet wel dat sinds we zijn overgestapt op deze rompers, die boze rode vlekken compleet verdwenen zijn. Ze hebben een geniale rek van vijf procent. Dat betekent dat als Matilda haar stijve-plank-routine op de commode uitvoert, ik de stof op de een of andere manier toch over haar zwaaiende ledematen kan worstelen zonder een naad te scheuren.

De envelophals werkt echt. Als er onverhoopt een luier faalt (wat natuurlijk altijd gebeurt net als je het eten opdient), kun je het hele geruïneerde kledingstuk omlaag over hun benen trekken in plaats van wat voor verschrikkelijke smurrie er ook ontsnapt is over hun hoofd te moeten sleuren. Ik heb deze rompertjes inmiddels zo vaak gewassen dat mijn wasmachine er een verontrustend kreunend geluid van maakt, en toch hebben ze hun vorm behouden. Ze zijn zacht, ze hebben niet van die irritante kriebellabeltjes die je chirurgisch moet verwijderen, en ze zien er prima uit op de achtergrond van familiefoto's, als de feestkleding onvermijdelijk weer eens onder de jus zit.

Als je naar een kledingkast vol kleding staart die je kinderen weigeren te dragen omdat het "gek voelt", doe jezelf dan een plezier en blader door de collectie biologische babykleding van Kianao voordat je helemaal gek wordt.

De architectonische mislukkingen van onze stal

In een poging om de meiden af te leiden van het verboden keramiek, dacht ik enorm slim te zijn door de Zachte Baby Bouwblokkenset te kopen. Het idee was dat we onze eigen veilige, zachte versie van het kindje Jezus in een kribbe konden bouwen met de 3D rubberen blokken. Het leek me een briljant, Pinterest-waardig ouderschapsmoment.

Dat was het niet.

De blokken zelf zijn prima. Ze hebben felle kleuren en piepen een beetje als je erin knijpt, wat de meiden zo'n zes minuten lang enorm vermakelijk vonden. Maar als je hoopt een constructief veilige stal voor een heilige familie op te bouwen, zoek dan verder. Omdat ze van zacht rubber zijn, kun je ze niet stapelen met de strakke precisie die nodig is om een dak te bouwen. Elke keer als ik drie muren overeind had, kroop Florence er als een miniatuur-Godzilla overheen, mepte de boel plat, en probeerde direct te kauwen op het blokje met het cijfer vier erop. Ze zijn heel behoorlijk als badspeelgoed, maar mijn dromen van architectonische kerstverhalen liet ik al snel varen.

Vage wetenschap en tastend leren

Blijkbaar is er een hele stroming binnen de ontwikkelingspsychologie die stelt dat kleine kinderen abstracte concepten niet echt kunnen bevatten door alleen maar naar je te luisteren. Ik las ergens om 3 uur 's nachts (terwijl ik wachtte tot de kinderparacetamol begon te werken) een artikel waarin werd beweerd dat kinderen onder de vijf kinesthetische leerders zijn. Dit betekent eigenlijk: als ze het niet kunnen aanraken, ermee op tafel kunnen slaan of het naar hun broertje of zusje kunnen gooien, verwerken ze simpelweg niet dat het bestaat.

Dit maakt het traditioneel vertellen van kerstverhalen ongelooflijk moeilijk. Je kunt niet zomaar wijzen naar een breekbare kerststal op de schoorsteenmantel en verwachten dat een tweejarige de culturele of religieuze betekenis in zich opneemt. Zij zien alleen speelgoed dat hun onterecht wordt onthouden door een tirannieke vader. Ze willen de baby vasthouden. Ze willen het schaap achterin een plastic kiepwagen leggen. Ze willen kijken of de engel in de drinkbak van de hond past.

Alternatieven waarbij de spoedeisende hulp niet nodig is

Omdat ik weiger nog een decembermaand door te brengen door als een gestreste beveiliger de salontafel te bewaken, hebben we onze aanpak van de feestdagen helemaal omgegooid. Ik heb de Italiaanse porseleinen dodemansval van mijn schoonmoeder ingepakt en verstopt op zolder, ergens achter de kampeerspullen die we toch nooit gebruiken. In plaats daarvan hebben we ons gericht op dingen die de meiden daadwerkelijk kunnen aanraken zonder dat mijn bloeddruk tot een kookpunt stijgt.

We hebben een nieuwe traditie in het leven geroepen: de meiden krijgen een grote, zachte lappenpop gewikkeld in een overgebleven hydrofieldoek. Ze slepen dit ingebakerde pakketje door het huis, kloppen hem agressief op de rug en laten hem af en toe van de trap vallen. Het ziet er misschien niet uit als een traditionele kerststal, maar ze zijn wel bezig met het idee van zorgen voor een baby, wat toch redelijk dicht in de buurt komt van de oorspronkelijke boodschap.

Ik heb ook het "watjes-kribbe" idee geprobeerd dat ik op een opvoedblog zag. Elke keer als een kind iets liefs doet, mogen ze een zacht watje in een leeg houten kistje leggen om zo een bedje te maken voor kindje Jezus. Het klonk in theorie prachtig. Tenminste, totdat Matilda zich realiseerde dat je watjes heel makkelijk uit elkaar kunt trekken in piepkleine, fascinerende pluisjes die je als sneeuw over het woonkamerkleed kunt verspreiden, waardoor ik de stofzuiger voor de vierde keer die dag tevoorschijn moest halen.

Uiteindelijk hebben we een compromis gesloten door ze te laten spelen met grote, grove houten figuren, geverfd met niet-giftige kleurstoffen. Ze zijn niet perfect historisch accuraat, en Florence gebruikt de ezel af en toe als hamer, maar ik hoef niet met een lege wc-rol achter ze aan te lopen om te checken op verstikkingsgevaar. In de chaos van de feestdagen is die rust in mijn hoofd echt het grootste cadeau dat ik me kan wensen.

Voordat je in een vlaag van uitputtingswoede alle tradities uit je huis bant, kijk dan eerst eens naar de veilige, duurzame opties in de babykamer- en speelgoedcollecties van Kianao.

De rommelige realiteit van het overleven van de feestdagen

Welk formaat zou een veilig kindje Jezus-beeldje eigenlijk moeten hebben?

Als je afgaat op de wc-roltest die mijn huisarts voorstelde, is alles wat door een standaard kartonnen koker glijdt (wat ongeveer 3 centimeter breed is) een absolute no-go. Voor mijn eigen gemoedsrust laat ik de tweeling niet spelen met figuren die kleiner zijn dan mijn eigen vuist. Als het eruitziet alsof het comfortabel in de mond van een peuter past, zal het onvermijdelijk daar belanden op het moment dat je je omdraait om de waterkoker aan te zetten.

Hoe voorkom ik dat familieleden ons breekbare kerstdecoraties geven?

Niet. Familieleden hebben het magische talent om alles wat ze ooit wisten over tweejarigen spontaan te vergeten zodra het december is. De beste aanpak vind ik de angstaanjagende glazen engel gracieus aan te nemen, dankjewel te zeggen, en hem onmiddellijk op de allerhoogste plank in je huis te zetten. Als ze vragen waarom het niet op tafel staat, mompel dan iets vaags over de kat die altijd dingen omstoot. Huisdieren de schuld geven is een hoeksteen van het moderne ouderschap.

Kunnen peuters het concept van een kerststal eigenlijk wel begrijpen?

In mijn ervaring: niet echt. Ze begrijpen dat er een baby is, er zijn wat dieren, en soms een ster. Mijn meiden behandelen de hele opstelling eigenlijk gewoon als een boerderij, waar af en toe een klein mensje in een voederbak wordt gelegd. Maar de herhalende handeling van het aanraken van de figuren en het horen van het verhaal, lijkt toch langzaam door te dringen. Houd je verwachtingen gewoon lekker laag.

Is de kerstkribbe van watjes echt een goed idee?

Het werkt fantastisch als je gezegend bent met van die kalme, engelachtige kinderen die je in kledingcatalogi ziet. Als je kinderen hebt die opereren als kleine, chaotische wasberen, is het een vreselijk idee. Tenzij je wilt dat je woonkamer eruitziet alsof er een katoenfabriek is ontploft, raad ik aan iets onverwoestbaars te gebruiken om het bedje te maken, zoals houten blokken of grote lappen stof.

Wat is de beste manier om een houten kerststal schoon te maken waar op gekauwd is?

Als onze houten set onvermijdelijk bedekt is met welk plakkerig goedje de tweeling dan ook weer uitscheidt, veeg ik hem gewoon af met een vochtige doek en een erg verdunde, milde zeep. Je moet houten speelgoed absoluut niet onderdompelen in de wasbak, tenzij je wilt dat het hout kromtrekt en de verf afbladdert. Gewoon snel afvegen en het aan de lucht laten drogen terwijl je het tien minuten voor de kinderen verbergt.