De chaos rondom het wisselen van melktanden (wat je vooral niet moet doen)

Mijn oudste zoon, Beau, stond in de gang bij de badkamer met een vieze schoenveter in zijn knuistjes, en ik zweer je dat mijn hart drie volle seconden stilstond. Ik zat tot mijn ellebogen in de verpakkingstape, wanhopig bestellingen voor mijn Etsy-shop in te pakken voordat het postkantoor in de stad sloot. En daar stond hij, met een veel te trotse blik. De lieverd had het ene uiteinde van die smerige veter aan een hele losse voortand gebonden en het andere uiteinde aan de deurklink van de badkamer, precies zoals hij in een of andere belachelijke tekenfilm had gezien. Voordat ik kon roepen dat hij moest stoppen, botste zijn kleine broertje tegen de deur. De veter trok strak en ineens zat de voorkant van zijn favoriete retro babyshirtje – dat ik letterlijk nét had gekocht voor de familiefoto's – onder het bloed. Het was één grote chaos, geloof me.

Ik eindigde op de badkamervloer met een gillende zesjarige, een verpest shirtje en een piepklein tandje dat over de badmat rolde. Op dat moment realiseerde ik me dat ik werkelijk geen flauw idee had wat ik aan het doen was in deze hele tandenfee-fase van het ouderschap. Je bent zo gefocust op het doorkomen van die tandjes als ze baby zijn, dat je helemaal vergeet dat ze er uiteindelijk ook weer uit moeten vallen. Mijn oudste is inmiddels een wandelend waarschuwingsverhaal, en dat hele deurklink-incident is precies wat je dus he-le-maal nóóit moet doen.

Mijn kinderarts kreeg bijna een hartverzakking toen ik bij de volgende controle het deurklink-verhaal opbiechtte. Ze vertelde me dat het op die manier trekken van een tand een enorm verstikkingsgevaar is; als het kind net naar adem snakt op het moment dat de tand eruit schiet, kan het dat ding zo de longen in zuigen. Ik zal heel eerlijk zijn: ik voelde me ongeveer een week lang de slechtste moeder ter wereld, maar we hebben het overleefd en inmiddels ben ik een stuk wijzer.

Ik weet nog dat ik 's nachts om twee uur zat te googelen "hoeveel melktanden verlies je"

Na het deurklink-drama raakte ik in paniek, omdat ik niet eens wist hoe lang deze levensfase nog ging duren. Ik zat letterlijk in bed op mijn telefoon te zoeken naar "hoeveel melktanden verlies je", terwijl mijn man naast me lag te snurken. Mijn oma vertelde me altijd dat kinderen 24 tanden verliezen. Dat geloofde ik heilig, totdat de kindertandarts me vriendelijk vertelde dat mijn lieve oma dat helemaal uit haar duim zoog. Kinderen verliezen namelijk precies 20 melktandjes.

Van wat de tandarts me uitlegde — en ik parafraseer de wetenschap hier flink want ik ben best moe — beginnen die 20 tandjes uit te vallen rond hun vijfde of zesde, en stopt het pas als ze op de middelbare school zitten. Maar het rare is dat ze als volwassenen eindigen met 32 blijvende tanden. Die extra 12 tanden zijn gewoon gigantische kiezen die zich in de loop der jaren helemaal achterin hun kaken wurmen zonder iets eruit te duwen. Je bent dus de klos voor zo'n 20 bezoekjes van de tandenfee. Wat, gezien de huidige inflatie, een serieuze budgetteringsstrategie vereist.

De daadwerkelijke tijdlijn van het uitvallen

Als je een beetje op mij lijkt, wil je precies weten wanneer het bloeden en het zeuren gaat beginnen, zodat je je mentaal kunt voorbereiden. De tijdlijn is geen exacte wetenschap, en mijn kinderarts herinnerde me er nadrukkelijk aan dat elk kind anders is, maar meestal volgen ze een soort 'van voor naar achter'-schema.

• 6 tot 7 jaar: De vier voortanden gaan meestal als eerst, te beginnen met de onderste, waardoor ze er een heel jaar lang uitzien als kleine pompoentjes met Halloween.
• 7 tot 8 jaar: Die kleine snijtanden direct naast de voortanden worden wiebelig, waardoor maïskolven eten een absolute nachtmerrie wordt.
• 9 tot 11 jaar: De eerste set melkkiezen achterin geeft de pijp aan Maarten.
• 10 tot 12 jaar: De puntige hoektanden en de allerlaatste melkkiezen geven eindelijk de geest, wat betekent dat je grotendeels klaar bent met de fase van bebloede washandjes.

Waarom het advies van mijn oma om ze te laten wegrotten verschrikkelijk was

Laten we het er eens over hebben waarom die piepkleine tandjes eigenlijk zo belangrijk zijn. Toen ik opgroeide, deden de ouderen in mijn familie alsof melktanden wegwerpartikelen waren. Als je een gaatje kreeg van te veel zoete ranja drinken, was de filosofie van mijn oma om het gewoon te laten wegrotten omdat de tand er toch wel uit zou vallen. Ik ben zó blij dat ik daar niet naar heb geluisterd, want blijkbaar is dat het allerslechtste wat je kunt doen.

De tandarts van de kinderen vertelde me dat melktanden fungeren als plaatsbehouders voor de groteemensen-tanden. Als een kind een melktand veel te vroeg verliest door tandbederf of omdat het met z'n gezicht tegen een salontafel is geklapt, raken de andere tanden in de war en beginnen ze naar de lege ruimte te schuiven. Als de grote volwassen tand dan eindelijk probeert door te komen, is er geen ruimte meer voor, en eindig je met een torenhoge beugelrekening. Dus ja, we poetsen tegenwoordig behoorlijk agressief in dit huis, zelfs als dat betekent dat ik een spartelende peuter in een houdgreep moet nemen om die tandpasta naar binnen te krijgen.

De angstaanjagende realiteit van haaientanden

Niemand had me gewaarschuwd voor haaientanden. Ik was mijn middelste op een avond in bed aan het leggen, en toen ze haar mond opendeed om te gapen, zag ik een gigantische, gekartelde volwassen tand direct achter haar perfect intacte onderste melktandje doorkomen. Het zag eruit als een tweede rij tanden, compleet buitenaards en ronduit gruwelijk. Ik viel nog net niet flauw.

Blijkbaar komt dit supervaak voor en heeft het een angstaanjagende naam: haaientanden. Van wat ik begrijp van de wetenschappelijke kant ervan, horen melktanden uit te vallen door iets dat wortelresorptie heet. Daarbij duwt de nieuwe volwassen tand de melktand omhoog en 'eet' hij eigenlijk de wortel van de melktand op totdat deze uitvalt. Maar soms wordt de volwassen tand ongeduldig en komt hij er gewoon achterlangs. Meestal snapt de melktand de hint uiteindelijk wel en valt hij vanzelf uit, maar als hij maandenlang koppig blijft zitten, moet je ze toch echt naar de tandarts slepen om hem eruit te laten trekken, zodat de volwassen tand naar de juiste plek kan schuiven.

De doorkomende-tandjes-fase overleven, vóór de uitval-fase

Voordat je überhaupt het stadium bereikt waarin een perfect babyshirtje verpest wordt door bloed van een losse tand, moet je eerst de afschuwelijke fase overleven van doorkomende babytandjes. Ik zweer je, dat heeft me bij elk kind vijf jaar van mijn leven gekost. Als ze klein zijn, veranderen die doorkomende tandjes de liefste baby's in absolute monstertjes.

Ik heb door de jaren heen zóveel bijtspeeltjes-rommel gekocht, maar ik zal je vertellen wat echt werkte. Bij mijn jongste, die letterlijk op álles kauwde – inclusief de kartonnen dozen voor mijn Etsy-voorraad – was de Panda Siliconen Bijtring van Kianao het enige wat ons vrede bracht. Hij is gemaakt van veilige, voedselkwaliteit siliconen en heeft geweldige texturen waar hij heerlijk op kon kauwen zonder zichzelf pijn te doen. En bonus: ik kon hem gewoon in de vaatwasser gooien als hij vies werd. Wat tegenwoordig ook echt de enige schoonmaakmethode is waar ik nog tijd voor heb.

Aan de andere kant zal ik helemaal eerlijk zijn over de Speenhouder voor Baby's. Het is een geweldig siliconen opbergdoosje, en het voorkomt absoluut dat fopspenen bedekt raken met die vreemde pluisjes van de bodem van je luiertas. Maar ik ben de helft van de tijd gewoon te verstrooid om eraan te denken de speen er daadwerkelijk weer in te stoppen. Dus meestal hangt hij helemaal leeg aan de kinderwagen, terwijl de fopspeen zelf ergens over de vloer van mijn auto rolt. Als je een georganiseerde moeder bent, zul je het fantastisch vinden, maar ik ben een chaoot, dus voor mij is het wisselend.

Als je te maken hebt met een heel kleintje dat net emmers begint te kwijlen, dan is de Beren Bijtring Rammelaar waarschijnlijk mijn favoriete kraamcadeautje om te geven. Hij heeft een onbehandelde natuurhouten ring die de perfecte hardheid heeft voor dat super pijnlijke, gezwollen tandvlees, en het kleine gehaakte beertje is gewoon onweerstaanbaar schattig.

Zit je op dit moment middenin de loopgraven van de doorkomende babytandjes, dan kun je de volledige collectie bijtspeeltjes van Kianao hier bekijken.

Wat je écht moet doen als het nog maar aan een zijden draadje hangt

Wanneer je kind eindelijk een tand heeft die aan een microscopisch stukje tandvlees bungelt, weersta dan de neiging om eraan te trekken. Ik weet dat het irritant is om te zien hoe ze er de hele dag met hun tong mee spelen, maar mijn kinderarts was heel duidelijk: het forceren kan het tandvlees scheuren en een nare infectie veroorzaken. Je kunt ze het beste een knapperige appel of wat rauwe worteltjes toewerpen om te helpen de tand er tijdens het eten op een natuurlijke manier uit te duwen. Misschien helpt een warm, nat washandje tegen hun wang als de nieuwe volwassen kiezen pijn doen bij het doorkomen, maar wat je ook doet: houd je vingers helemaal uit hun mond.

Er gaat bloed vloeien, geloof me. Het ziet er altijd erger uit dan het is, omdat het zich mengt met hun speeksel, waardoor het op een plaats delict lijkt. Raak niet in paniek. Laat ze wat warm water spoelen in hun mond, geef ze een donkere handdoek die vies mag worden, en laat ze zéker geen wit shirtje dragen terwijl ze een appel eten met een losse tand. Leer van mijn fouten.

Voordat je in paniek wegschiet om midden in de nacht op zoek te gaan naar wat kleingeld voor de tandenfee, neem nog even een kijkje bij onze biologische baby essentials, zodat je in elk geval voorbereid bent op de volgende rommelige, uitputtende mijlpaal in huis.

Antwoorden op de vragen waar je je waarschijnlijk druk om maakt

Verliezen kinderen alle 20 melktanden tegelijk?

Lieve help, nee. En Godzijdank, want niemand zou de rekening van de tandenfee kunnen betalen. Ze verliezen er meestal een paar tegelijk over een periode van ongeveer zes of zeven jaar, beginnend rond de kleuterklas en eindigend wanneer het van die ongemakkelijke pre-tieners zijn. Het is een langzame, tergende druppelaar van tandheelkundig drama.

Wat moet ik doen als de tand heel los zit, maar er gewoon niet uit wil vallen?

Laat het met rust en laat ze het zelf met hun tong heen en weer wiebelen. Ik weet dat het er vies uitziet als het tandje alle kanten op wappert, maar het eruit trekken voordat het er klaar voor is, doet pijn en scheurt het tandvlees. Geef ze knapperige dingen te eten, zoals appels, en laat de natuur gewoon zijn eigen vreemde, trage gang gaan.

Is het normaal dat het veel bloedt als de tand er eindelijk uit is?

Het bloedt altijd een klein beetje, wat kinderen helemaal de stuipen op het lijf jaagt, maar het is heel normaal. Als het bloedt alsof je in een horrorfilm zit en het stopt niet na een paar minuten bijten op een schoon washandje, bel dan de dokter. Maar meestal zijn het gewoon een paar druppeltjes die er veel erger uitzien vanwege het spuug.

Wat gebeurt er als ze per ongeluk het tandje doorslikken?

Mijn middelste kind heeft haar eerste tand doodleuk doorgeslikt tijdens het eten van een stuk pizza. Dat is helemaal niet erg; het gaat zonder problemen door hun spijsverteringskanaal naar buiten. Wel zul je een heel verontschuldigend briefje aan de tandenfee moeten schrijven om uit te leggen waarom de koopwaar ontbreekt.

Moet ik me zorgen maken als mijn 7-jarige nog geen tanden heeft gewisseld?

De mond van elk kind volgt een eigen, uniek en vreemd schema. Sommige kinderen verliezen hun eerste tandje met vier jaar, en anderen houden ze vast tot ze bijna acht zijn. Als je er echt heel erg om in de zenuwen zit, kaart het dan eens aan bij de tandarts tijdens de volgende controle, maar meestal betekent het gewoon dat ze lekker op hun dooie gemakje groeien.