Brief aan mezelf: de realiteit van houten speelgoed

Beste Tom van zes maanden geleden,

Op dit moment sta je in de babykamer verwoed een set esthetisch verantwoorde, neutraal gekleurde blokken op een zwevende plank te schikken. Je bent kapot, functioneert op hooguit vier uur slaap in totaal, maar je bent enorm zelfingenomen. Je hebt jezelf ervan overtuigd dat je kersverse tweeling, Florence en Alice, de schreeuwerige, plastic gedrochten op batterijen van de moderne kindertijd zullen overslaan en puur in een wereld van minimalistisch Scandinavisch design zullen opgroeien. Je denkt dat als je ze maar de juiste organische materialen geeft, ze rustig op een schapenvachtje zullen zitten om de houtnerf van een ongelakte bol te overpeinzen.

Ik schrijf je vanuit de toekomst om je te vertellen dat je een kolossale idioot bent.

Begrijp me niet verkeerd, de materialen doen er wel degelijk toe. Maar jouw verwachting van hoe houten speelgoed in het wild functioneert — specifiek in een Londens appartement waar twee dreumesen wonen die net hebben ontdekt dat ze voorwerpen als slagwapens kunnen gebruiken — is rijkelijk naïef. Laat me je vertellen wat er écht gebeurt wanneer esthetiek botst met de wilde realiteit van het opvoeden van een tweeling.

Wat de verpleegkundige van het consultatiebureau mompelde over hersenontwikkeling

Weet je nog, die dinsdagmiddag dat de verpleegkundige van het consultatiebureau langskwam? Je had de Sinaspril snel achter een stapel bijlagen van de Volkskrant verstopt om over te komen als een competente volwassene. Ze wees vaag in de richting van Florence, die een doodgewone houten ring probeerde op te eten, en mompelde iets over de 90/10-regel.

Ik heb die nacht, bedekt met een mysterieuze kleverige vloeistof, drie uur lang door opvoedforums gescrold om erachter te komen wat ze bedoelde. Blijkbaar is er een theorie dat het beste speelgoed voor 90% uit kind bestaat en voor 10% uit speelgoed. Als je een baby een plastic gedrocht geeft dat flitst als een stroboscoop en met een angstaanjagende, vervormde stem het alfabet schreeuwt, doet het speelgoed al het werk. De baby zit er maar een beetje, met glazige ogen, en kijkt eigenlijk gewoon naar een piepklein, verschrikkelijk televisieprogramma. Maar wanneer Florence een nieuw speeltje eist, dwingt houten speelgoed haar om daadwerkelijk iets te dóen. Zij moet zorgen voor de fantasie, de geluidseffecten en de beweging, wat zogenaamd de basis legt voor dingen als concentratie en ruimtelijk inzicht op latere leeftijd. De arts op het consultatiebureau knikte half instemmend toen ik hiernaar vroeg bij de zesmaandencontrole, en suggereerde dat de tactiele feedback van natuurlijke materialen hen zou kunnen helpen hun fysieke relatie met objecten beter te begrijpen dan uniform, lichtgewicht plastic.

Ik weet niet of ik de wetenschap daarachter helemaal geloof, vooral omdat wetenschap om drie uur 's nachts meer als een suggestie klinkt dan als een feit. Maar dit weet ik wél: een houten blok heeft geen batterijen die leeg kunnen raken, begint niet om middernacht spontaan 'Baby Shark' te zingen vanaf de bodem van de speelgoedkist, en dwingt Florence om daadwerkelijk haar handjes te gebruiken in plaats van met haar voorhoofd op een knop te rammen.

Het grote complot van hardhout versus zachthout

Hier is een cruciaal advies dat ons had kunnen redden van het Grote Splinterincident van afgelopen oktober: als het om hout gaat, is speelgoed dat is gesneden uit goedkoop grenenhout een regelrechte ramp in de maak.

Je gaat denken dat je een koopje hebt gescoord op die hippe ambachtsmarkt. Je koopt een charmant klein uitgesneden egeltje. Maar grenen is een zachte houtsoort, Tom. Weet je wat er met zachthout gebeurt wanneer Alice, die momenteel de kaakkracht van een jonge krokodil heeft, besluit het te gebruiken om haar doorkomende kiezen te verzachten? Het deukt. Het splintert. Het verandert in een puntig, zompig gevaar dat je uit haar mond moet vissen terwijl ze krijst alsof je haar meest waardevolle bezit steelt.

Als je wanhopig op zoek bent naar het beste houten speelgoed voor baby's, moet je geobsedeerd raken door hardhout. Dan hebben we het over esdoorn, beuken, berken en kersen. Deze houtsoorten zijn compact genoeg om talloze keren tegen de radiator te worden gesmeten en ze vallen niet uit elkaar bij de angstaanjagende hoeveelheid kwijl die een tandenkrijgende tweeling kan produceren. Ik las in een folder van het consultatiebureau (of misschien was het een hallucinatie door slaapgebrek) dat deze hardhoutsoorten van nature hypoallergeen zijn. Hun poreuze structuur trekt bacteriën weg van het oppervlak en ontneemt ze zo het vocht dat ze nodig hebben om te overleven. Ze zijn dus net een tikje hygiënischer dan die plastic sleutelbos die Alice op de vloer van de stadsbus vond.

Mijn absolute favoriete afleidingsmanoeuvre

Als er één ding is dat je goed hebt gedaan, dan is het de investering in de Houten Babygym. Ik vertel je dit nu, zodat je hem niet in een vlaag van minimalistisch schuldgevoel weer terugstuurt.

Dit ding is eigenlijk het architectonische wonder van onze woonkamer. Het heeft een stevig houten A-frame en van die hangende dierenspeeltjes die net visueel interessant genoeg zijn, zonder overprikkelend te werken. De reden dat ik dol ben op dit specifieke apparaat is vrij simpel: het hield Florence lang genoeg bezig zodat ik een hele kop thee kon opdrinken terwijl deze nog warm was. Dat is een ongelooflijk zeldzame gebeurtenis, vergelijkbaar met het spotten van een eenhoorn in de metro. De houten onderdelen geven een heerlijk zacht tikkend geluid wanneer de baby's ertegenaan slaan, wat oneindig veel fijner is dan elektronisch gekrijs. En omdat het frame van massief hout is, stortte het niet direct bovenop Alice in toen ze onvermijdelijk probeerde het te gebruiken om zichzelf aan op te trekken — waarbij ze het eigenlijke doel natuurlijk volledig negeerde. Het is stevig, het is geen doorn in het oog en het overleeft de tweeling.

Oh, en dat oude houten speelgoed dat je moeder van de zolder heeft opgedoken en waar jij volgens haar in 1985 zó gek op was? Gooi dat direct in de prullenbak, tenzij je wilt dat je kinderen vintage loodverf binnenkrijgen.

Waarom de vaatwasser je grootste vijand is

We moeten het even over schoonmaken hebben.

Er komt een dag — het zal een druilerige dinsdag zijn en je loopt op je laatste benen — waarop je naar een stapel met kwijl bedekte, plakkerige houten blokken kijkt en bij jezelf denkt: 'Ik gooi ze wel gewoon bij de koffiemokken in de vaatwasser, of ik kook ze voor de zekerheid even uit in een pan water.' Als je probeert je dure hardhout te ontsmetten door het in kokend water onder te dompelen, in de vaatwasser te gooien of met agressief bleekmiddel te schrobben, eindig je met kromgetrokken, opgezwollen, verschrikkelijk versplinterd hout dat linea recta de prullenbak in kan.

Hout is in wezen een spons. Het absorbeert water, zet uit, en barst vervolgens als het opdroogt. Je kunt het niet behandelen als siliconen. Je moet het afnemen met een vochtige doek en misschien een heel klein beetje milde zeep, en daarna moet je het direct afdrogen met een handdoek. Het is een ontzettend vervelend klusje. Soms moet je ze zelfs insmeren met wat bijenwas of voedselveilige minerale olie om te voorkomen dat ze uitdrogen. Daardoor voel ik me meer een negentiende-eeuwse timmerman dan een moderne vader, maar het is de enige manier om te voorkomen dat ze in aanmaakhout veranderen.

Als je even pauze nodig hebt van je rol als Victoriaanse ambachtsman, kun je altijd even kijken naar Kianao's bredere houten speelgoedcollectie om te zien hoe echte kwaliteit eruitziet, voordat je per ongeluk ruïneert wat we al in huis hebben.

De rammelaar die een treinreis redde

Ik moet je ook vertellen over de Beren Bijtring Rammelaar. Deze heeft een natuurlijke beukenhouten ring waar een schattig gehaakt beertje aan vastzit.

We namen de tweeling mee in de trein om je zus in Brighton te bezoeken. Dat was een fout. Ongeveer twintig minuten voorbij Croydon begon Alice met wat ik het 'Tandjesalarm' noem, een hoog gekrijs dat andere passagiers zichtbaar doet verkrampen. In blinde paniek gaf ik haar deze berenrammelaar. De onbehandelde beukenhouten ring had precies de juiste hardheid om agressief haar kaken in te zetten, en door de gehaakte textuur had ze iets anders om zich op te focussen. Het genas haar pijn niet op magische wijze, maar het leverde ons wel vijfenveertig minuten aan heerlijke, kwijlende stilte op. Ik heb het gehaakte deel nu al een keer of tien in de wasbak uitgewassen, en het blijft perfect mooi.

Dan is er ook nog de Konijnen Bijtring Rammelaar. Dat is eigenlijk hetzelfde concept: een houten ring met een gehaakt diertje eraan. Hij is prima. Hij doet precies wat hij moet doen. Alice heeft een paar dagen op het kleine blauwe vlinderdasje gekauwd, en Florence schudt er af en toe mee naar de kat. Het is volkomen veilig en het hout is van goede kwaliteit, maar ik zou er geen sonnet over schrijven. Het is gewoon een degelijk, functioneel ding om onder in de luiertas te hebben voor als de nood hoog is.

Nog een laatste woord over verwachtingen

Dus, Tom uit het verleden, hier is de waarheid. Ze gaan de blokken naar de televisie gooien. Ze gaan proberen de puzzelstukjes op te eten. Ze zullen minstens drie weken lang de voorkeur geven aan de kartonnen doos waar het speelgoed in zat.

Maar wanneer je met ze op de grond zit, en Florence stilletjes twee houten kubussen op elkaar stapelt, compleet verzonken in het gewicht en de textuur van het hout, zul je je realiseren dat die esthetische snobberij toch niet helemaal misplaatst was. Je geeft ze iets echts om vast te houden in een erg plastic wereld. Zorg er alleen wel voor dat je in het donker, op je sokken, nooit op een houten sorteerster gaat staan, want die pijn draag je de rest van je leven met je mee.

Neem maar eens een kijkje bij de collectie bijtspeelgoed als je wilt weten wat je nog meer zou kunnen redden om drie uur 's nachts. Je gaat namelijk alle hulp nodig hebben die je maar kunt krijgen.

De paniekerige vragen die je onvermijdelijk zult stellen

Hoe maak je die dingen in vredesnaam schoon zonder ze te verpesten?

Met een nauwelijks vochtige doek, een heel klein beetje mild afwasmiddel en door ze onmiddellijk af te drogen. Laat ze nooit weken, stop ze nooit in de vaatwasser en gebruik nooit van die agressieve chemische schoonmaakdoekjes, tenzij je wilt dat je baby industriële vloerreiniger binnenkrijgt. Als het hout er wat droog en triest begint uit te zien, wrijf er dan een klein beetje kokosolie of bijenwas in. Ja, het is irritant, maar het is beter dan een splinter uit het tandvlees van een peuter vissen.

Zijn die vintage speeltjes veilig om te gebruiken?

Nee. Het kan me niet schelen hoe charmant dat treklospeeltje uit de jaren zeventig in de etalage van de kringloopwinkel eruitziet. Tenzij je voor de volle honderd procent zeker weet dat het zonder loodverf is gemaakt (en dat weet je niet), moet je het lekker laten liggen. De regelgeving bestond toen eigenlijk nog niet, en een zwaremetaalvergiftiging is nou niet bepaald een leuke retro-esthetiek.

Gaan ze er niet gewoon mee naar elkaar gooien?

Ja, absoluut. Het zijn peuters; het zijn kleine sociopaten die de zwaartekracht en de wetten van de fysica testen. Je zult tegen je scheenbeen geraakt worden door een massief beukenhouten blok, en dat gaat een flinke blauwe plek opleveren. De truc is toezicht houden en ze leren dat blokken bedoeld zijn om te stapelen, niet voor een orbitaal bombardement. Succes daarmee.

Welke houtsoort is het beste?

Zonder twijfel hardhout. Zoek naar esdoorn, beuken, berken of kersen. Ze zijn duurzaam, splinteren niet snel en kunnen een verbazingwekkende hoeveelheid gekauw doorstaan. Vermijd grenen, ceder of ander goedkoop en lichtgewicht hout dat aanvoelt alsof het al doormidden breekt als je er iets te agressief naar kijkt.

Helpen ze écht bij de ontwikkeling?

Volgens de arts op ons consultatiebureau en elke oververmoeide ouder op het internet: ja. Omdat het speelgoed niet oplicht of geluid maakt, moet het kind zijn hersenen serieus aan het werk zetten om ermee te spelen. Het bouwt aan hun aandachtsspanne en ruimtelijk inzicht. Of op z'n minst houdt het ze tien minuten lang stil terwijl jij wezenloos voor je uit staart, wat eigenlijk op hetzelfde neerkomt.