De eerlijke waarheid over je baby laten slapen met een speen

Het is drie uur 's nachts en ik staar naar de korrelige groene gloed van de babyfoon. De speen bungelt momenteel aan de onderlip van mijn zoon en hangt echt nog maar aan een zijden draadje. Ik houd mijn adem in. Hij valt. Hij raakt het matras. De stilte in de donkere kamer duurt eindeloos terwijl ik twijfel of ik mijn leven op het spel zal zetten, als een inbreker naar binnen zal sluipen en de siliconen speen weer in zijn mond zal duwen voordat hij doorheeft dat hij weg is.

Voordat ik moeder werd, was ik kinderverpleegkundige en veroordeelde ik ouders die vertrouwden op kunstmatige troostmiddelen. Ik werkte op de afdeling, zag peuters met een open beet en nam me stellig voor dat mijn toekomstige kinderen zichzelf op een natuurlijke manier zouden leren troosten. Ik vond spenen maar een goedkope noodoplossing. Toen ben ik daadwerkelijk bevallen en verschoof mijn perspectief van klinisch idealisme naar pure overlevingstriage.

Luister. Als je het moet doen met twee uur onderbroken slaap en je baby krijst met het volume van een brandalarm, verdwijnen al je principes van vóór de baby als sneeuw voor de zon. Je wilt gewoon dat ze hun ogen sluiten. Maar dan slaat de paniek toe. Je vraagt je af of een baby wel veilig alleen in het donker kan zijn met een stuk plastic in zijn mond. In paniek begin je te googelen. Ik herinner me nog dat ik mijn man om vier uur 's nachts een berichtje stuurde vanuit de babykamer, waarbij mijn duimen zo trilden dat ik alleen maar typte: "ademt de babi wel met dat ding in".

Wat de dokter me eigenlijk vertelde

Tijdens de controle met twee maanden biechtte ik aan dokter Gupta op dat we hem met zijn speen lieten slapen. Ik verwachtte een stevige preek over slaaphulpmiddelen en slechte gewoontes. In plaats daarvan keek ze me over haar bril aan en vertelde ze me dat ik per ongeluk precies deed wat ik móést doen.

Ze legde uit dat de medische wereld ouders tegenwoordig eigenlijk smeekt om een fopspeen aan te bieden tijdens het slapen. Het verkleint het risico op wiegendood blijkbaar enorm. De theorie is dat door de fysieke zuigbeweging de tong naar voren wordt getrokken, waardoor de kleine luchtwegen open blijven. Daarnaast schijnt het ze in een iets lichtere slaap te houden. Ze vallen niet in die gevaarlijke, diepe en onresponsieve slaap. Dit betekent dat als ze ademhalingsproblemen ervaren, ze makkelijker wakker worden. Het klinkt misschien een beetje luguber, maar in de chaotische overlevingsstand met een pasgeboren baby is alles wat hun hartje rustig laat kloppen voor mij een enorme overwinning.

Ze vertelde me dat deze bescherming zelfs aanhoudt nadat de speen op de lakens valt. Je hoeft dus niet naast het bedje te blijven wachten om hem telkens terug te stoppen. De lactatiekundigen hebben ons bovendien onnodig bang gemaakt over tepelverwarring, dus als je borstvoedingsroutine een beetje op de rit is: geef ze gewoon die speen en loop weg.

Het nachtelijke zoek-de-speen spel

Het probleem is dat baby's verschrikkelijk slecht zijn in het vasthouden van dingen. Rond de drie maanden kom je waarschijnlijk in een fase die ik 'speen-pingpong' noem. Ze vallen al zuigend in slaap. Hun kaak ontspant zich. De speen valt eruit. Dertig minuten later beseffen ze dat hij weg is en beginnen te huilen. Jij komt uit bed, stopt hem terug en gaat weer slapen. Herhaal dit tot zonsopgang.

Ik zie ouders zich in allerlei bochten wringen om dit op te lossen. Ze kopen twintig glow-in-the-dark spenen en verspreiden die door het hele bedje in de hoop dat de baby er blindelings één pakt. Dit is de harde realiteit: als hun ogen dicht zijn en ze stil zijn, raak je kind dan niet aan. Sluip niet naar binnen om in het donker een soort tandheelkundige operatie uit te voeren, puur om te voorkomen dat ze wakker worden. Dan maak je ze uiteindelijk alleen maar zelf wakker.

Uiteindelijk, rond de zes maanden, is hun oog-handcoördinatie ver genoeg ontwikkeld en leren ze de speen zelf te vinden. Tot die tijd moet je gewoon even afzien. Het hoort er nu eenmaal bij.

Wanneer de speen een risico wordt

Er is één grote kanttekening bij al dit nachtelijke troosten. Een babybedje moet eruitzien als een steriel ziekenhuiswiegje. Helemaal leeg. Ik zie van die hippe moeders op Instagram met hun perfect gefilterde babykamers, die hun kind laten slapen met van die spenen waar zware knuffels permanent aan vastzitten. Ik heb ze in de praktijk al talloze keren gezien. Mensen zijn er dol op omdat ze er schattig uitzien en voorkomen dat de speen onder de bank rolt.

Het is echt een vreselijk idee om ze in bed te gebruiken. Die kleine pluchen knuffels liggen direct op het borstje van de baby en kunnen makkelijk hun neus bedekken. Daarnaast trekt het gewicht van de knuffel de speen toch wel weer uit hun mond. Nog erger zijn de speenkoorden. Laat onder geen enkele voorwaarde een speenkoord aan de pyjama van je kind vastzitten in bed. Het is een direct wurgingsgevaar. Bewaar de koorden lekker voor in de kinderwagen.

Als je op zoek bent naar dingen die écht veilig en handig zijn voor je baby, kun je onze collectie met baby essentials bekijken, waarbij we focussen op functionaliteit in plaats van op gevaarlijke esthetiek.

De brug tussen zuigen en kauwen

Rond de vier maanden was de speen niet meer genoeg voor mijn zoon. Hij spuugde hem uit en begon in plaats daarvan agressief op het plastic schildje te kauwen. Hij kwijlde wel drie slabbetjes per dag nat. Het troostmechanisme was verschoven van zuigen naar kauwen, omdat de pijn in zijn tandvlees opspeelde. Dit is het moment waarop de slaapspeen in bed blijft en de bijtspeeltjes voor overdag het overnemen.

Ik heb een uitgesproken mening over bijtspeeltjes. Je wilt iets dat tegen een stootje kan en direct in de vaatwasser kan, want je hebt simpelweg geen tijd om elke middag de pan met water op te zetten om uit te koken.

Ik ben groot fan van de Panda Bijtring uit onze collectie. Het is gewoon een plat, massief stuk voedselveilige siliconen in de vorm van een panda. Ik vind hem fijn omdat hij zo simpel is. Er zijn geen verborgen kieren waar schimmel in kan groeien. Mijn zoon kon hem serieus vasthouden zonder hem elke vijf seconden te laten vallen, en de siliconen bieden genoeg weerstand om zijn tandvlees echt wat verlichting te geven. Als hij vies is, gooi ik hem gewoon in het bovenste rek van de vaatwasser en heb ik er geen omkijken meer naar.

Dan zijn er nog de opties van natuurlijk hout. Mijn schoonmoeder kocht voor ons iets wat heel erg leek op de Koala Siliconen & Houten Bijtring. Hij heeft een houten ring in het midden en siliconen aan de buitenkant. Hij ziet er prachtig uit. Hij past perfect bij de neutrale esthetiek in de babykamer waar iedereen tegenwoordig geobsedeerd door is. Maar eerlijk is eerlijk: hij is gewoon 'oké'. De baby vond de stevige textuur van het hout best fijn, maar het onderhouden van onbehandeld hout als je kampt met chronisch slaapgebrek is best irritant. Je kunt hem niet laten weken of in de vaatwasser doen, je moet hem heel voorzichtig schoonvegen. Het is prima om mee te nemen naar een koffietentje als je er een beetje Pinterest-waardig uit wilt zien, maar het is geen onmisbaar stuk uit onze speelgoedmand.

Als je iets lichts nodig hebt voor jongere baby's die net beginnen met grijpen, is de Lama Bijtring ontzettend praktisch. Hij heeft een grote opening in het midden, waardoor het voor die kleine, ongecoördineerde handjes bijna onmogelijk is om hem te laten vallen. Minder vallen betekent minder vaak afwassen, en dat is eerlijk gezegd het enige waar ik écht om geef.

Weten wanneer het speentijdperk voorbij is

Spenen zijn magisch, totdat ze ineens een medisch probleem worden. Er is een perfecte balans waarbij ze wiegendood helpen voorkomen en jou een paar uurtjes aaneengesloten slaap opleveren. Maar uiteindelijk krijg je de rekening gepresenteerd.

Na een maand of zes merkten mijn verpleegkunde-vriendinnen en ik allemaal hetzelfde op. De kinderen die continu een speen in hun mond hadden, kregen vaker last van oorontstekingen. Het constante zuigen verandert de druk in het middenoor op een of andere manier, waardoor er vocht ophoopt. En dan is er nog het gebit. Als je ze de speen na hun tweede of derde levensjaar nog laat houden, gaan de boventanden naar voren staan en verschuift het gehemelte. Kindertandartsen noemen dit een open beet.

Sommige internetforums staan vol met puristen die beweren dat je de kaaklijn van je kind vanaf dag één vergiftigt. Er is altijd wel die ene gebruiker die haar kind steevast 'haar wondertje' noemt en claimt dat haar kind nog nooit een speen nodig heeft gehad en wel twaalf uur per nacht doorslaapt. Negeer ze. Je gebruikt simpelweg de middelen die je voorhanden hebt om de pasgeborenenfase door te komen.

Het afbouwen is een ellendige week in je leven, maar je slaat je er wel doorheen. Mijn advies is om het pas aan te pakken als ze een peuter zijn en enigszins gevoelig zijn voor omkoping. Tot die tijd: als de speen om middernacht zorgt voor een rustig huis, laat ze dan lekker hun gang gaan.

Ben je klaar om de kauwgewoontes van je baby overdag een upgrade te geven? Ontdek ons volledige assortiment van veilige, functionele items en shop onze bijtspeeltjes-collectie vandaag nog.

De rommelige realiteit van het speengebruik

Moet ik mijn slapende baby wakker maken om de speen terug in de mond te stoppen?

Absoluut niet. Als ze hem uitspugen en nog steeds slapen, tel dan je zegeningen en doe langzaam een stap achteruit. De beschermende voordelen tegen wiegendood blijven bestaan, zelfs als de speen eruit valt. Een slapende baby wakker maken om een stukje plastic in z'n mond te forceren is een beginnersfout die je waarschijnlijk maar één keer maakt.

Wat als mijn pasgeboren baby de speen compleet weigert?

Sommige kinderen haten ze gewoon. Mijn nichtje begon al te kokhalzen als mijn zus er eentje probeerde aan te bieden. Als ze de speen weigeren, moet je het zeker niet forceren. Misschien zuigen ze gewoon liever op hun eigen handjes of vingers om zichzelf te troosten. Dat is misschien wat irritant omdat je moeilijk hun duim kunt afpakken als ze drie zijn, maar het is niet anders.

Is de orthodontische vorm écht beter voor hun tandjes?

Eerlijk gezegd is het onderzoek hiernaar een beetje vaag. De platte orthodontische spenen zouden het gehemelte beschermen, terwijl de ronde, bolle spenen een tepel nabootsen. Wij gebruikten in eerste instantie de ronde variant en we stapten over zodra hij tandjes kreeg. Kies gewoon de vorm die ze rustig houdt; over de rekening van de orthodontist kun je je over een decennium nog druk maken.

Wanneer moet ik de speen definitief voor altijd weghalen?

De meeste kinderartsen adviseren om het gebruik rond de zes maanden langzaam te beperken tot uitsluitend slaapmomenten om oorontstekingen te voorkomen, en er tegen het derde jaar helemáál mee te stoppen om het gebit te sparen. Wij gooiden die van ons in de prullenbak toen hij tweeënhalf was. Het waren drie dagen van pure ellende, en daarna wist hij niet eens meer dat dat ding had bestaan.

Hoe maak je ze schoon als ze ergens buitenshuis op de grond vallen?

Als we thuis zijn, spoel ik hem gewoon even af onder de kraan met een druppeltje afwasmiddel. Als we in de supermarkt zijn en hij valt op de grond, veeg ik hem schoon met een babydoekje of wissel ik hem in voor de reserve-speen die ik in mijn tas bewaar. Doe in elk geval niet dat trucje waarbij je de speen zelf even 'schoonzuigt'; hiermee geef je je baby direct de bacteriën uit jouw volwassen mond en dat veroorzaakt gaatjes.